భారత్ అణు విద్యుత్ లక్ష్యం: 100 GWకు చేరే మార్గంలో కొత్త సవాళ్లు

భారత్ అణు విద్యుత్ విస్తరణకు కొత్త సవాళ్లు

భారత్ తన ఇంధన భద్రతను బలోపేతం చేయడంతో పాటు బొగ్గుపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించేందుకు అణు విద్యుత్‌పై పెద్ద ఎత్తున దృష్టి పెడుతోంది. అయితే విదేశీ రియాక్టర్ టెక్నాలజీకి సంబంధించిన కొత్త నియంత్రణలు ఈ విస్తరణ వేగాన్ని ప్రభావితం చేసే అవకాశం ఉందని తాజా Reuters నివేదిక పేర్కొంది.

🇮🇳 100 GW లక్ష్యం ఎందుకు?

• భారత్ ప్రస్తుతం సుమారు 8.78 GW అణు విద్యుత్ సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంది. ప్రభుత్వం 2031–32 నాటికి సుమారు 22 GW, 2047 నాటికి 100 GW అణు విద్యుత్ సామర్థ్యాన్ని సాధించాలని రోడ్‌మ్యాప్ రూపొందించింది.

• అంటే ప్రస్తుత సామర్థ్యాన్ని దాదాపు 11 రెట్లు పెంచాల్సి ఉంటుంది. ఈ లక్ష్యం సాధించడానికి పెద్ద సంఖ్యలో కొత్త రియాక్టర్లు, భారీ పెట్టుబడులు, ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానం అవసరం.

తాజా ప్రభుత్వ/వార్తా సమాచారం ప్రకారం భారత్‌లో 24 అణు రియాక్టర్లు పనిచేస్తున్నాయి, వాటి మొత్తం సామర్థ్యం సుమారు 8.78 GW. మరో 9 రియాక్టర్ యూనిట్లు, కలిపి సుమారు 7.5 GW, నిర్మాణంలో ఉన్నాయి.

ఇవి పూర్తవుతూ కొత్త ప్రాజెక్టులు ప్రారంభమైతే వచ్చే సంవత్సరాల్లో భారత అణు విద్యుత్ సామర్థ్యం గణనీయంగా పెరగనుంది.

🔬 విదేశీ టెక్నాలజీ ఎందుకు అవసరం?

• భారత్‌కు స్వదేశీ అణు సాంకేతిక పరిజ్ఞానం బలంగా ఉన్నప్పటికీ, 100 GW వంటి భారీ లక్ష్యాన్ని వేగంగా సాధించడానికి విదేశీ రియాక్టర్ డిజైన్లు, సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, పెట్టుబడులు మరియు నైపుణ్యం కూడా ఉపయోగపడతాయి.
• అమెరికా, ఫ్రాన్స్, రష్యా వంటి దేశాలతో అణు సహకారం ఈ నేపథ్యంలో ప్రాధాన్యం పొందుతోంది. ఉదాహరణకు, ఆగస్టు 28న భారత్–అమెరికా అధికారులు అణు ఇంధన సహకారాన్ని మరింత బలోపేతం చేసే అవకాశాలపై చర్చించారు.

కొత్త డ్రాఫ్ట్ నియమాలపై ఆందోళన ఎందుకు?

• తాజా డ్రాఫ్ట్ ఫ్రేమ్‌వర్క్ ప్రకారం విదేశీ రియాక్టర్ టెక్నాలజీని ఉపయోగించే ప్రాజెక్టులకు అదనపు ధృవీకరణలు, అనుమతులు అవసరమయ్యే అవకాశం ఉంది.
• పరిశ్రమ వర్గాల ఆందోళన ఏమిటంటే—అనుమతుల ప్రక్రియ ఎక్కువ సమయం తీసుకుంటే:
• కొత్త అణు ప్రాజెక్టులు ఆలస్యం కావచ్చు.
• విదేశీ పెట్టుబడులు రావడంలో జాప్యం ఏర్పడవచ్చు.
• రియాక్టర్ టెక్నాలజీ బదిలీ నెమ్మదించవచ్చు.
• ప్రాజెక్టుల ఖర్చులు పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది.
• 100 GW లక్ష్యాన్ని చేరుకునే వేగం తగ్గవచ్చు

💰 ప్రైవేట్ రంగం పాత్ర

• భారత్ అణు రంగంలో ప్రైవేట్ పెట్టుబడులకు కూడా మార్గం సుగమం చేయాలని ప్రయత్నిస్తోంది. SHANTI Act, 2025 ద్వారా అణు రంగంలో ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యానికి అవకాశం కల్పించబడింది. ప్రభుత్వం 100 GW లక్ష్యాన్ని సాధించడానికి ప్రైవేట్ రంగం నుంచి పెట్టుబడులు రావడం కీలకంగా భావిస్తోంది. �
• అదానీ, జిందాల్ వంటి భారతీయ పారిశ్రామిక సంస్థలు కూడా అణు విద్యుత్ రంగంలో అవకాశాలను పరిశీలిస్తున్నాయి. అయితే ప్రాజెక్టుల ఆర్థిక సాధ్యత, విద్యుత్ టారిఫ్‌లు, రాబడులు, నియంత్రణలు వంటి అంశాలపై స్పష్టత పెట్టుబడులకు కీలకం.

⚙️ SMRలకు ప్రాధాన్యం

• Small Modular Reactors (SMRs) కూడా భారత్ అణు వ్యూహంలో ముఖ్యమైన అంశంగా మారుతున్నాయి.
• SMRలు సాధారణంగా పెద్ద సంప్రదాయ రియాక్టర్ల కంటే చిన్న సామర్థ్యంతో, మాడ్యులర్ విధానంలో నిర్మించగల రియాక్టర్లుగా అభివృద్ధి చేయబడుతున్నాయి. భారత్ స్వదేశీ SMR సాంకేతికతను అభివృద్ధి చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
• అయితే SMRలు ఇంకా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రారంభ దశలోనే ఉండటంతో, వాటి ధర, భద్రత, నియంత్రణలు, వాణిజ్య సాధ్యత వంటి అంశాలు కీలకం. విదేశీ SMR టెక్నాలజీపై అదనపు నియంత్రణలు ఉంటే భారత్‌లో వాటి ప్రవేశం ఆలస్యం కావచ్చని పరిశ్రమ నిపుణులు భావిస్తున్నారు.

⚡ అణు విద్యుత్ వల్ల భారత్‌కు ప్రయోజనాలు

• నిరంతర విద్యుత్:
  సౌర, పవన విద్యుత్‌లకు భిన్నంగా అణు విద్యుత్‌ను దీర్ఘకాలం స్థిరంగా ఉత్పత్తి చేయవచ్చు.
• బొగ్గుపై ఆధారపడటం తగ్గింపు:
  విద్యుత్ రంగంలో బొగ్గు వినియోగాన్ని కొంత మేర తగ్గించడానికి అణు విద్యుత్ సహాయపడుతుంది.
• కార్బన్ ఉద్గారాల తగ్గింపు:
  భారత్ 2070 నాటికి Net Zero లక్ష్యాన్ని సాధించడానికి అణు విద్యుత్ ఒక ముఖ్యమైన తక్కువ-కార్బన్ విద్యుత్ వనరుగా పరిగణించబడుతోంది. �
• ఇంధన భద్రత:
  దేశీయంగా అణు విద్యుత్ సామర్థ్యం పెరగడం వల్ల దీర్ఘకాలిక ఇంధన భద్రతకు మద్దతు లభిస్తుంది.

🇮🇳 స్వదేశీ సాంకేతికతలోనూ పురోగతి

భారత్ కేవలం విదేశీ సాంకేతికతపై ఆధారపడటం లేదు. 500 MWe Prototype Fast Breeder Reactor (PFBR) 2026 ఏప్రిల్ 6న మొదటి criticality సాధించడం భారత స్వదేశీ అణు సాంకేతిక అభివృద్ధిలో కీలక మైలురాయి. �
ఇది భారత మూడు దశల అణు విద్యుత్ కార్యక్రమంలో ముఖ్యమైన భాగం. దీర్ఘకాలంలో థోరియం వనరులను ఉపయోగించుకునే సామర్థ్యాన్ని కూడా భారత్ అభివృద్ధి చేయాలని చూస్తోంది.

• రాబోయే కాలంలో భారత్ అణు విద్యుత్ లక్ష్యం ప్రధానంగా ఈ అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది:
• 100 GW లక్ష్యానికి అనుగుణంగా వేగంగా ప్రాజెక్టుల నిర్మాణం
• ప్రైవేట్ పెట్టుబడులను ఆకర్షించడం
• విదేశీ సాంకేతికతకు స్పష్టమైన నియంత్రణ విధానం
• స్వదేశీ PHWR, PFBR, SMR టెక్నాలజీల అభివృద్ధి
• ప్రాజెక్టుల ఖర్చు మరియు విద్యుత్ టారిఫ్‌లను నియంత్రించడం
• భద్రతా ప్రమాణాలను కొనసాగిస్తూ అనుమతుల ప్రక్రియను వేగవంతం చేయడం

• భారత్ 8.78 GW నుంచి 2047 నాటికి 100 GW అణు విద్యుత్ సామర్థ్యానికి చేరుకోవాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఇది దేశ ఇంధన భద్రత, తక్కువ-కార్బన్ విద్యుత్ మరియు దీర్ఘకాలిక ఆర్థిక వృద్ధికి కీలకమైన ప్రణాళిక.
• అయితే విదేశీ టెక్నాలజీపై నియంత్రణలు, పెట్టుబడుల లభ్యత, ప్రాజెక్టుల నిర్మాణ వేగం, SMRల వాణిజ్య సాధ్యత వంటి అంశాలు ఈ లక్ష్య సాధనలో కీలకంగా మారనున్నాయి. తుది నియమాలు ఎలా ఉంటాయో స్పష్టమైన తర్వాత విదేశీ కంపెనీలు, ప్రైవేట్ పెట్టుబడిదారుల నిర్ణయాలు మరింత స్పష్టమయ్యే అవకాశం ఉంది.