SUPREME COURT OF INDIA- భారత సుప్రీమ్ కోర్టు

భారత సుప్రీంకోర్టు మరియు న్యాయవ్యవస్థ – MCQs

1. భారత రాజ్యాంగంలోని ఏ భాగం (Part) మరియు ఏ ఆర్టికల్స్ సుప్రీంకోర్టు గురించి వివరిస్తాయి?

A) పార్ట్-V, ఆర్టికల్స్ 124 నుండి 147

B) పార్ట్-VI, ఆర్టికల్స్ 214 నుండి 231

C) పార్ట్-III, ఆర్టికల్స్ 12 నుండి 35

D) పార్ట్-IV, ఆర్టికల్స్ 36 నుండి 51

జవాబు: A) పార్ట్-V, ఆర్టికల్స్ 124 నుండి 147

వివరణ: భారత రాజ్యాంగంలోని ఐదవ భాగంలో గల ఆర్టికల్ 124 నుండి 147 వరకు కేంద్ర న్యాయవ్యవస్థ అయిన సుప్రీంకోర్టు వ్యవస్థను వివరిస్తాయి.

2. భారత దేశంలో సుప్రీంకోర్టు ఎప్పుడు ప్రారంభించబడింది (ఉపస్థాపన)?

A) 1950 జనవరి 26

B) 1950 జనవరి 28

C) 1947 ఆగస్టు 15

D) 1950 మార్చి 15

జవాబు: B) 1950 జనవరి 28

వివరణ: భారత్ గణతంత్ర రాజ్యంగా మారిన రెండు రోజుల తర్వాత, అంటే జనవరి 28, 1950న సుప్రీంకోర్టు అధికారికంగా ప్రారంభమైంది (ఇది అంతకుముందు ఉన్న ప్రివీ కౌన్సిల్ స్థానాన్ని భర్తీ చేసింది).

3. ప్రస్తుతం (2026 నాటి చట్ట సవరణ ప్రకారం) భారత సుప్రీంకోర్టులో ప్రధాన జడ్జితో కలుపుకుని గరిష్ట న్యాయమూర్తుల సంఖ్య ఎంత?

A) 34 మంది

B) 38 మంది (1 ప్రధాన జడ్జి + 37 ఇతర జడ్జిలు)

C) 31 మంది

D) 41 మంది

జవాబు: B) 38 మంది (1 CJI + 37 ఇతర జడ్జిలు)

వివరణ: సుప్రీంకోర్టు (న్యాయమూర్తుల సంఖ్య) సవరణ చట్టం ప్రకారం, సుప్రీంకోర్టులో ఇతర న్యాయమూర్తుల సంఖ్య 33 నుండి 37కి పెంచబడింది. ప్రధాన జడ్జితో కలిపి మొత్తం గరిష్ట సంఖ్య 38కి చేరింది.

4. సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తుల సంఖ్యను పెంచే లేదా మార్చే అధికారం రాజ్యాంగం ప్రకారం ఎవరికి ఉంది?

A) పార్లమెంట్‌కు చట్టం ద్వారా

B) రాష్ట్రపతికి

C) సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తికి

D) కేంద్ర కేబినెట్‌కు

జవాబు: A) పార్లమెంట్‌కు చట్టం ద్వారా

వివరణ: రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 124(1) ప్రకారం సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తుల సంఖ్యను పెంచే అధికారం పార్లమెంట్ చేసిన చట్టాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

5. సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిగా నియమితుల కావాలంటే హైకోర్టులో కనీసం ఎన్ని సంవత్సరాలు న్యాయమూర్తిగా (Judge) పనిచేసి ఉండాలి?

A) కనీసం 5 సంవత్సరాలు

B) కనీసం 10 సంవత్సరాలు

C) కనీసం 7 సంవత్సరాలు

D) 15 సంవత్సరాలు

జవాబు: A) కనీసం 5 సంవత్సరాలు

వివరణ: హైకోర్టులో కనీసం 5 ఏళ్లు జడ్జిగా లేదా హైకోర్టులో 10 ఏళ్లు అడ్వకేట్‌గా పనిచేసిన అనుభవం ఉండాలి, లేదా రాష్ట్రపతి దృష్టిలో ప్రతిష్టాత్మక న్యాయకోవిదుడై ఉండాలి.

6. సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తుల పదవీ విరమణ వయస్సు (Retirement Age) ఎంత?

A) 60 సంవత్సరాలు

B) 62 సంవత్సరాలు

C) 65 సంవత్సరాలు

D) 70 సంవత్సరాలు

జవాబు: C) 65 సంవత్సరాలు

వివరణ: సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తులు 65 సంవత్సరాల వయస్సు వరకు పదవిలో కొనసాగుతారు (హైకోర్టు జడ్జిల పదవీ విరమణ వయస్సు 62 సంవత్సరాలు).

7. సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తులకు ప్రమాణ స్వీకారం ఎవరు చేయిస్తారు?

A) ప్రధాన మంత్రి

B) రాష్ట్రపతి (లేదా ఆయన నియమించిన వ్యక్తి)

C) సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి

D) లోక్‌సభ స్పీకర్

జవాబు: B) రాష్ట్రపతి (లేదా ఆయన నియమించిన వ్యక్తి)

వివరణ: రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 124(6) ప్రకారం సుప్రీంకోర్టు జడ్జిలతో రాష్ట్రపతి ప్రమాణ స్వీకారం చేయిస్తారు.

8. సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి తన రాజీనామా పత్రాన్ని ఎవరికి సమర్పిస్తారు?

A) సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తికి

B) రాష్ట్రపతికి

C) ప్రధాన మంత్రికి

D) పార్లమెంట్‌కు

జవాబు: B) రాష్ట్రపతికి

వివరణ: సుప్రీంకోర్టు జడ్జిలు తమ రాజీనామాను లిఖితపూర్వకంగా రాష్ట్రపతికి అందజేస్తారు.

9. సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిని తొలగించే విధానం (Impeachment) ఏ నిబంధన ఆధారంగా జరుగుతుంది?

A) నిరూపితమైన అసమర్థత లేదా దుర్వర్తన (Proved Misbehaviour or Incapacity)

B) కేవలం అవినీతి ఆరోపణలు

C) ప్రభుత్వ ఆదేశాలను పాటించకపోవడం

D) వయస్సు మీరడం

జవాబు: A) నిరూపితమైన అసమర్థత లేదా దుర్వర్తన

వివరణ: పార్లమెంట్ ఉభయసభలలో ప్రత్యేక మెజారిటీతో మహాభియోగ తీర్మానం ఆమోదించబడి, రాష్ట్రపతి ఉత్తర్వులు ఇస్తేనే జడ్జిని తొలగించగలరు.

10. భారతదేశంలో ఇప్పటివరకు ఏ సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిపై అయినా మహాభియోగ తీర్మానం నెగ్గి తొలగించబడ్డారా?

A) అవును, ఇద్దరు తొలగించబడ్డారు

B) లేదు, ఎవరినీ పదవి నుండి తొలగించలేదు (తీర్మానాలు ప్రవేశపెట్టినా నెగ్గలేదు)

C) ఐదుగురు తొలగించబడ్డారు

D) సుప్రీంకోర్టు జడ్జిలను తొలగించే పద్ధతి లేదు

జవాబు: B) లేదు, ఎవరినీ పదవి నుండి తొలగించలేదు

వివరణ: వి. రామస్వామి, సౌమిత్ర సేన్ వంటి వారిపై తీర్మానాలు వచ్చినప్పటికీ అవి నెగ్గలేదు; కాబట్టి ఇప్పటివరకు ఏ సుప్రీంకోర్టు జడ్జీ పదవి నుండి తొలగించబడలేదు.

11. సుప్రీంకోర్టు ‘కొలీజియం’ (Collegium) వ్యవస్థ ఏ సంవత్సరంలో సుప్రీంకోర్టు తీర్పుల ద్వారా ఏర్పడింది?

A) 1950

B) 1993 (Second Judges Case)

C) 1981

D) 2014

జవాబు: B) 1993 (రెండవ న్యాయమూర్తుల కేసు)

వివరణ: 1993 నాటి సుప్రీంకోర్టు తీర్పు ప్రకారం ప్రధాన న్యాయమూర్తి మరియు నలుగురు సీనియర్ జడ్జిలతో కూడిన కొలీజియం వ్యవస్థ న్యాయమూర్తుల నియామకానికి తెరలేపింది.

12. కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకొచ్చిన ‘నేషనల్ జ్యುడిషియల్ అపాయింಟ್‌మెంట్స్ కమిషన్’ (NJAC – 99వ రాజ్యాంగ సవరణ) ను సుప్రీంకోర్టు ఏ సంవత్సరంలో కొట్టివేసింది?

A) 2014

B) 2015

C) 2016

D) 2018

జవాబు: B) 2015

వివరణ: న్యాజ్ (NJAC) చట్టం రాజ్యాంగ వ్యవస్థకు విరుద్ధమని, న్యాయవ్యవస్థ స్వతంత్రతను దెబ్బతీస్తుందని సుప్రీంకోర్టు 2015లో దానిని కొట్టివేసింది.

13. సుప్రీంకోర్టుకు గల ‘ఒరిజినల్ జ్యూరిడిక్షన్’ (మొదటి విచారణాధికారం – ఆర్టికల్ 131) దేనికి సంబంధించినది?

A) కేంద్ర ప్రభుత్వానికి మరియు ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ రాష్ట్రాలకు మధ్య జరిగే వివాదాలు

B) క్రిమినల్ అప్పీళ్లు

C) రాజ్యాంగ సవరణలు

D) హైకోర్టు తీర్పులపై అప్పీళ్లు

జవాబు: A) కేంద్ర, రాష్ట్రాల మధ్య లేదా రాష్ట్రాల మధ్య వివాదాలు

వివరణ: ఆర్టికల్ 131 ప్రకారం కేంద్ర-రాష్ట్రాల మధ్య లేదా రాష్ట్రాల మధ్య తలెత్తే వివాదాలను నేరుగా విచారించే అధికారం సుప్రీంకోర్టుకు మాత్రమే ఉంది.

14. ప్రాథమిక హక్కుల పరిరక్షణ కోసం సుప్రీంకోర్టు రిట్‌లను (Writs) జారీ చేసే అధికారాన్ని ఏ ఆర్టికల్ కల్పిస్తుంది?

A) ఆర్టికల్ 32

B) ఆర్టికల్ 226

C) ఆర్టికల్ 136

D) ఆర్టికల్ 143

జవాబు: A) ఆర్టికల్ 32

వివరణ: రాజ్యాంగ పరిహారపు హక్కు అయిన ఆర్టికల్ 32 ప్రకారం ప్రాథమిక హక్కుల అమలుకు సుప్రీంకోర్టు 5 రకాల రిట్‌లను జారీ చేస్తుంది.

15. హైకోర్టులు ప్రాథమిక హక్కుల కోసం రిట్‌లను ఏ ఆర్టికల్ కింద జారీ చేస్తాయి?

A) ఆర్టికల్ 32

B) ఆర్టికల్ 226

C) ఆర్టికల్ 214

D) ఆర్టికల్ 143

జవాబు: B) ఆర్టికల్ 226

వివరణ: హైకోర్టులు ఆర్టికల్ 226 కింద రిట్‌లను జారీ చేస్తాయి (వీటి అధికార పరిధి సుప్రీంకోర్టు కంటే విస్తృతమైనది).

16. సుప్రీంకోర్టుకు రాష్ట్రపతి ఏ ఆర్టికల్ కింద న్యాయపరమైన సలహాలు కోరవచ్చు (Advisory Jurisdiction)?

A) ఆర్టికల్ 143

B) ఆర్టికల్ 123

C) ఆర్టికల్ 72

D) ఆర్టికల్ 131

జవాబు: A) ఆర్టికల్ 143

వివరణ: ఆర్టికల్ 143 ప్రకారం ప్రజా ప్రాముఖ్యత గల చట్టపరమైన అంశాలపై రాష్ట్రపతి సుప్రీంకోర్టు సలహాను కోరవచ్చు.

17. సుప్రీంకోర్టును ‘కోర్ట్ ఆఫ్ రికార్డ్’ (అభిలేఖన న్యాయస్థానం) గా ఏ ఆర్టికల్ పేర్కొంటుంది?

A) ఆర్టికల్ 129

B) ఆర్టికల్ 130

C) ఆర్టికల్ 141

D) ఆర్టికల్ 142

జవాబు: A) ఆర్టికల్ 129

వివరణ: ఆర్టికల్ 129 ప్రకారం సుప్రీంకోర్టు తీర్పులు రికార్డు చేయబడతాయి మరియు వాటిని ధిక్కరిస్తే శిక్షించే అధికారం (Contempt of Court) కోర్టుకు ఉంటుంది.

18. సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన తీర్పులు దేశంలోని అన్ని ఇతర కోర్టులకు కచ్చితంగా కట్టుబాటైనవి (Binding) అని తెలిపే ఆర్టికల్ ఏది?

A) ఆర్టికల్ 141

B) ఆర్టికల్ 142

C) ఆర్టికల్ 137

D) ఆర్టికల్ 129

జవాబు: A) ఆర్టికల్ 141

వివరణ: సుప్రీంకోర్టు ప్రతిపాదించిన చట్టపరమైన సిద్ధాంతాలు లేదా తీర్పులు భారత్‌లోని అన్ని కోర్టులకు శిరోధార్యం.

19. సుప్రీంకోర్టుకు గల ‘పూర్ణాధికారాలను’ (Complete Justice) ఉపయోగించి ఏ ఆర్టికల్ కింద ఎలాంటి ఉత్తర్వులు ఇచ్చే అధికారం ఉంది?

A) ఆర్టికల్ 142

B) ఆర్టికల్ 143

C) ఆర్టికల్ 137

D) ఆర్టికల్ 136

జవాబు: A) ఆర్టికల్ 142

వివరణ: అసాధారణ కేసులలో సంపూర్ణ న్యాయం (Complete Justice) చేకూర్చడానికి ఆర్టికల్ 142 కింద సుప్రీంకోర్టు విశేషమైన ఆదేశాలు జారీ చేయవచ్చు.

20. సుప్రీంకోర్టులో ‘సమీక్షాధికారం’ (Review Jurisdiction – ఇచ్చిన తీర్పును పునఃసమీక్షించడం) ఏ ఆర్టికల్‌లో ఉంది?

A) ఆర్టికల్ 137

B) ఆర్టికల్ 141

C) ఆర్టికల్ 142

D) ఆర్టికల్ 136

జవాబు: A) ఆర్టికల్ 137

వివరణ: ఆర్టికల్ 137 ప్రకారం సుప్రీంకోర్టు తన స్వంత తీర్పులను లేదా ఉత్తర్వులను పునఃసమీక్షించే (Review) అధికారం కలిగి ఉంది.

21. సుప్రీంకోర్టులో తాత్కాలిక న్యాయమూర్తులను (Ad-hoc Judges) నియమించే అధికారం ఎవరికి ఉంది?

A) ప్రధాన మంత్రి

B) సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి (రాష్ట్రపతి ముందస్తు అనుమతితో – ఆర్టికల్ 127)

C) రాష్ట్రపతి స్వయంగా

D) కేంద్ర న్యాయ మంత్రి

జవాబు: B) సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి (రాష్ట్రపతి అనుమతితో)

వివరణ: ఆర్టికల్ 127 ప్రకారం కోర్టులో కోరం (సభ్యుల కొరత) లేనప్పుడు సీజేఐ రాష్ట్రపతి అనుమతితో హైకోర్టు అర్హత గల జడ్జిలను తాత్కాలికంగా నియమించవచ్చు.

22. పదవీ విరమణ పొందిన సుప్రీంకోర్టు జడ్జిలను అత్యవసర సమయాల్లో తిరిగి కొలువులో ఉంచడాన్ని (Retired Judges / Ad-hoc / Attendance) ఏ ఆర్టికల్ వివరిస్తుంది?

A) ఆర్టికల్ 128

B) ఆర్టికల్ 127

C) ఆర్టికల్ 130

D) ఆర్టికల్ 124

జవాబు: A) ఆర్టికల్ 128

వివరణ: ఆర్టికల్ 128 ప్రకారం రిటైరైన సుప్రీంకోర్టు జడ్జిలను సీజేఐ అభ్యర్థన మేరకు రాష్ట్రపతి అనుమతితో సమావేశాలకు హాజరుకావచ్చు.

23. భారతదేశంలో ‘పబ్లిక్ ఇంట్రెస్ట్ లిటిగేషన్’ (PIL – ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యం) పితామహుడుగా ఎవరిని పిలుస్తారు?

A) జస్టిస్ పి.ఎన్. భగవతి మరియు జస్టిస్ వి.ఆర్. కృష్ణ అయ్యర్

B) జస్టిస్ హెచ్.జె. కనియా

C) జస్టిస్ ఎం. హిదయతుల్లా

D) జస్టిస్ డి.వై. చంద్రచూಡ್

జవాబు: A) జస్టిస్ పి.ఎన్. భగవతి మరియు వి.ఆర్. కృష్ణ అయ్యర్

వివరణ: 1980లలో పీఐఎల్ (PIL) విధానాన్ని భారత్‌లో ప్రవేశపెట్టి సామాన్యులకు న్యాయాన్ని చేరువ చేసిన ప్రముఖులు వీరు.

24. భారతదేశపు మొట్టమొదటి సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి (CJI) ఎవరు?

A) జస్టిస్ హెచ్.జె. కనియా (H.J. Kania)

B) జస్టిస్ ఎం. పతంజలి శాస్త్రి

C) జస్టిస్ సుధాన్షు ధూలియా

D) జస్టిస్ వై.వి. చంద్రచూడ్

జవాబు: A) జస్టిస్ హెచ్.జె. కనియా

వివరణ: స్వతంత్ర భారతదేశపు తొలి సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి హెచ్.జె. కనియా.

25. భారతదేశంలో అత్యధిక కాలం సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా పనిచేసిన వారు ఎవరు?

A) జస్టిస్ వై.వి. చంద్రచూడ్ (Y.V. Chandrachud – సుమారు 7 సంవత్సరాలు)

B) జస్టిస్ హెచ్.జె. కనియా

C) జస్టిస్ పి.ఎన్. భగవతి

D) జస్టిస్ డి.వై. చంద్రచూడ్

జవాబు: A) జస్టిస్ వై.వి. చంద్రచూడ్

వివరణ: జస్టిస్ వై.వి. చంద్రచూడ్ సుమారు 7 సంవత్సరాల పాటు సుప్రీంకోర్టు సీజేఐగా అత్యధిక కాలం పనిచేశారు.

26. భారతదేశంలో అత్యంత తక్కువ కాలం (కేవలం 17 రోజులు) సుప్రీంకోర్టు సీజేఐగా పనిచేసిన వారు ఎవరు?

A) జస్టిస్ కె.ఎన్. సింగ్ (K.N. Singh)

B) జస్టిస్ జె.సి. షా

C) జస్టిస్ ఎస్.ఎం. সিক್ರಿ

D) జస్టిస్ యు.యు. లలిత్

జవాబు: A) జస్టిస్ కె.ఎన్. సింగ్

వివరణ: జస్టిస్ కె.ఎన్. సింగ్ అతి తక్కువ కాలం (1991లో 17 రోజులు) సీజేఐగా ఉన్నారు.

27. భారతదేశపు మొట్టమొదటి మహిళా సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి ఎవరు?

A) జస్టిస్ ఫాతిమా బీవి (M. Fathima Beevi)

B) జస్టిస్ ఇందు మల్హోత్రా

C) జస్టిస్ హిమా కోహ్లీ

D) జస్టిస్ బి.వి. నాగరత్న

జవాబు: A) జస్టిస్ ఫాతిమా బీవి

వివరణ: 1989లో సుప్రీంకోర్టు మొదటి మహిళా జడ్జిగా ఫాతిమా బీవి నియమితులయ్యారు.

28. భవిష్యత్తులో సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి (CJI) కానున్న తొలి మహిళా న్యాయమూర్తిగా ఎవరు గుర్తింపు పొందారు?

A) జస్టిస్ బి.వి. నాగరత్న (B.V. Nagarathna)

B) జస్టిస్ హిమా కోహ్లీ

C) జస్టిస్ బేలా ത്രിవేది

D) జస్టిస్ ఇందు మల్హోత్రా

జవాబు: A) జస్టిస్ బి.వి. నాగరత్న

వివరణ: భవిష్యత్తులో భారతదేశపు తొలి మహిళా ప్రధాన న్యాయమూర్తి అయ్యే అవకాశం జస్టిస్ బి.వి. నాగరత్నకు ఉంది.

29. సుప్రీంకోర్టు శాశ్వత స్థానం న్యూఢిల్లీలో ఉంటుందని రాజ్యాంగంలోని ఏ ఆర్టికల్ చెబుతుంది?

A) ఆర్టికల్ 130

B) ఆర్టికల్ 124

C) ఆర్టికల్ 131

D) ఆర్టికల్ 129

జవాబు: A) ఆర్టికల్ 130

వివరణ: ఆర్టికల్ 130 ప్రకారం సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన స్థానం ఢిల్లీలో ఉంటుంది; అయితే సీజేఐ రాష్ట్రపతి అనుమతితో ఇతర ప్రాంతాలలో కూడా బెంచ్‌లను ఏర్పాటు చేయవచ్చు.

30. భారత రాజ్యాంగ ప్రవచనంలో అత్యంత కీలకమైన ‘మౌలిక స్వరూప సిద్ధాంతం’ (Basic Structure Doctrine) ఏ చారిత్రక కేసులో సుప్రీంకోర్టు ప్రతిపాదించింది?

A) కేశవానంద భారతి కేసు (Kesavananda Bharati Case, 1973)

B) గోలక్‌నాథ్ కేసు

C) శంకరి ప్రసాద్ కేసు

D) మినర్వా మిల్స్ కేసు

జవాబు: A) కేశవానంద భారతి కేసు (1973)

వివరణ: పార్లమెంట్ రాజ్యాగంలోని ఏ భాగానైనా సవరించవచ్చుగానీ, ‘మౌలిక స్వరూపాన్ని’ (Basic Structure) మాత్రం మార్చరాదని 1973లో 13 మంది జడ్జిల బెంచ్ తీర్పునిచ్చింది.

31. రాజ్యాంగ సవరణలను కూడా సుప్రీంకోర్టు సమీక్షించవచ్చని ఏ కేసులో తేల్చారు?

A) కేశవానంద భారతి కేసు మరియు మినర్వా మిల్స్ కేసు (1980)

B) కేరళ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ కేసు

C) చంకం దొరైరాజన్ కేసు

D) బెరుబారి యూనియన్ కేసు

జవాబు: A) కేశవానంద భారతి మరియు మినర్వా మిల్స్ కేసులు

వివరణ: పార్లమెంట్ చేసే రాజ్యాంగ సవరణలు కూడా జ్యుడీషియల్ రివ్యూకి లోబడి ఉంటాయని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది.

32. భారతదేశంలో ‘జ్యుడీషియల్ రివ్యూ’ (న్యాయ సమీక్షా అధికారం) భావనను ఏ దేశ రాజ్యాంగం నుండి గ్రహించారు?

A) అమెరికా రాజ్యాంగం (USA)

B) బ్రిటన్ రాజ్యాంగం

C) కెనడా

D) ఐర్లాండ్

జవాబు: A) అమెరికా రాజ్యాంగం

వివరణ: చట్టాలు రాజ్యాంగానికి వ్యతిరేకంగా ఉంటే వాటిని చెల్లవని ప్రకటించే న్యాయ సమీక్షా అధికారాన్ని అమెరికా నుండి తీసుకున్నాము.

33. సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తుల జీతభత్యాలు దేని నుండి చెల్లించబడతాయి?

A) భారతదేశపు సమైక్య నిధి (Consolidated Fund of India) – దీనిపై ఓటింగ్ ఉండదు

B) ఆకస్మిక నిధి

C) రాష్ట్రాల పన్నుల వాటా

D) రిజర్వ్ బ్యాంక్ నిధి

జవాబు: A) భారతదేశపు సమైక్య నిధి (Charged Expenditure)

వివరణ: సుప్రీంకోర్టు జడ్జీల జీతాలు, భత్యాలు కన్సాలిడేటెడ్ ఫండ్ నుండి ఇవ్వబడతాయి మరియు వీటిని వారి పదవి కాలంలో తగ్గించడానికి వీలులేదు.

34. సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి పదవి విరమణ పొందిన తర్వాత భారతదేశంలోని ఏ కోర్టులలో ప్రాక్టీస్ (న్యాయవాదిగా వాదించడం) చేయడానికి వీలులేదు?

A) భారతదేశంలోని ఏ కోర్టులోనూ (సుప్రీంకోర్టుతో సహా కింద కోర్టులలో) ప్రాక్టీస్ చేయరాదు

B) హైకోర్టులలో చేయవచ్చు

C) సుప్రీంకోర్టులో చేయవచ్చు

D) ఎక్కడైనా చేయవచ్చు

జవాబు: A) భారతదేశంలోని ఏ కోర్టులోనూ ప్రాక్టీస్ చేయరాదు

వివరణ: ఆర్టికల్ 124(7) ప్రకారం రిటైరైన సుప్రీంకోర్టు జడ్జిలు భారత్‌లోని ఏ కోర్టులోనూ ప్రాక్టీస్ చేయడానికి అనర్హులు.

35. భారతదేశంలో హైకోర్టుల వ్యవస్థ ఏ సంవత్సరంలో ప్రారంభించబడింది?

A) 1862 (కలకత్తా, బాంబే, మద్రాస్ హైకోర్టులు)

B) 1950

C) 1935

D) 1947

జవాబు: A) 1862

వివరణ: బ్రిటిష్ కాలంలో 1862లో మొదటిసారిగా కలకత్తా, బాంబే, మద్రాస్‌లలో హైకోర్టులు ఏర్పాడ్డాయి.

36. భారత రాజ్యాంగంలోని ఏ ఆర్టికల్స్ హైకోర్టుల వ్యవస్థను వివరిస్తాయి?

A) ఆర్టికల్ 214 నుండి 231 వరకు (భాగం VI)

B) ఆర్టికల్ 124 నుండి 147

C) ఆర్టికల్ 50 నుండి 70

D) ఆర్టికల్ 352 నుండి 360

జవాబు: A) ఆర్టికల్ 214 నుండి 231 వరకు

వివరణ: ఆరవ భాగంలో ఆర్టికల్ 214 నుండి 231 వరకు రాష్ట్రాల హైకోర్టుల నిర్మాణం, అధికారాలను తెలుపుతాయి.

37. హైకోర్టు న్యాయమూర్తులను ఎవరు నియమిస్తారు?

A) రాష్ట్రపతి (సుప్రీంకోర్టు సీజేఐ మరియు సంబంధిత రాష్ట్ర గవర్నర్ సంప్రదింపులతో)

B) రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి

C) గవర్నర్ స్వయంగా

D) హైకోర్టు చీఫ్ జస్టిస్

జవాబు: A) రాష్ట్రపతి

వివరణ: ఆర్టికల్ 217 ప్రకారం హైకోర్టు జడ్జిలను రాష్ట్రపతే నియమిస్తారు.

38. హైకోర్టు న్యాయమూర్తుల పదవీ విరమణ వయస్సు ఎంత?

A) 60 సంవత్సరాలు

B) 62 సంవత్సరాలు

C) 65 సంవత్సరాలు

D) 58 సంవత్సరాలు

జవాబు: B) 62 సంవత్సరాలు

వివరణ: హైకోర్టు జడ్జిల రిటైర్మెంట్ వయస్సు 62 ఏళ్లు (గతంలో 60 ఉండేది, 15వ సవరణ ద్వారా 62కి పెంచారు).

39. హైకోర్టు జడ్జి తన రాజీనామా పత్రాన్ని ఎవరికి సమర్పిస్తారు?

A) రాష్ట్రపతికి

B) గవర్నర్‌కు

C) హైకోర్టు చీఫ్ జస్టిస్‌కు

D) సుప్రీంకోర్టు సీజేఐకి

జవాబు: A) రాష్ట్రపతికి

వివరణ: హైకోర్టు జడ్జిలు తమ రాజీనామాను రాష్ట్రపతికి పంపిస్తారు.

40. భారతదేశంలో అత్యధిక ప్రాంతాలపై (అధిక రాష్ట్రాలపై) అధికార పరిధి కలిగిన హైకోర్టు ఏది?

A) గౌహతి హైకోర్టు (Guwahati High Court – బహుళ రాష్ట్రాలు)

B) బొంబాయి హైకోర్టు

C) మద్రాస్ హైకోర్టు

D) కేరళ హైకోర్టు

జవాబు: A) గౌహతి హైకోర్టు

వివరణ: ఈశాన్య రాష్ట్రాలైన అసోం, నాగాలాండ్, మిజోరాం, అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లను గౌహతి హైకోర్టు పరిధి కలిగి ఉంది.

41. తెలంగాణ రాష్ట్ర హైకోర్టు ఎప్పుడు ప్రత్యేకంగా ఏర్పడింది?

A) 2019 జనవరి 1

B) 2014 జూన్ 2

C) 2018 డిసెంబర్ 31

D) 2020 జనవరి 1

జవాబు: A) 2019 జనవరి 1

వివరణ: ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు విడిపోయి, తెలంగాణకు ప్రత్యేక హైకోర్టు హైదరాబాద్‌లో 2019 జనవరి 1న ఏర్పాటయింది.

42. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర హైకోర్టు ఎక్కడ ఏర్పాటు చేయబడింది?

A) అమరావతి

B) విశాఖపట్నం

C) కర్నూలు

D) విజయవాడ

జవాబు: A) అమరావతి

వివరణ: ఏపీ విభజన అనంతరం అమరావతి కేంద్రంగా ఏపీ హైకోర్టు ఏర్పాటయింది.

43. భారతదేశంలో కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాలలో స్వంత హైకోర్టు కలిగిన ఏకైక కేంద్ర పాలిత ప్రాంతం ఏది?

A) ఢిల్లీ హైకోర్టు (Delhi High Court – 1966లో ఏర్పాటయింది)

B) పుదుచ్చేరి

C) లడఖ్

D) చండీగఢ్

జవాబు: A) ఢిల్లీ హైకోర్టు

వివరణ: మిగతా కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాలు వేరే రాష్ట్రాల హైకోర్టుల పరిధిలో ఉండగా, ఢిల్లీకి మాత్రం స్వంత హైకోర్టు ఉంది (జమ్మూ కాశ్మీర్ రాష్ట్రం ఇప్పుడు యూటీ అయినప్పటికీ దానికి జేకే హైకోర్టు ఉంది).

44. ‘సుప్రీంకోర్టు మరియు హైకోర్టుల’ న్యాయమూర్తుల జీతభత్యాలను ఏ చట్టం/నిబంధన సవరిస్తుంది?

A) పార్లమెంట్ చట్టం ద్వారా సవరించబడతాయి

B) రాష్ట్ర శాసనసభలు మారుస్తాయి

C) రాష్ట్రపతి ఉత్తర్వులు ఇస్తారు

D) రిజర్వ్ బ్యాంక్ నిర్ణయిస్తుంది

జవాబు: A) పార్లమెంట్ చట్టం ద్వారా

వివరణ: సుప్రీంకోర్టు మరియు హైకోర్టుల జడ్జిల జీతభత్యాలను పార్లమెంట్ చట్టం చేసి సవరిస్తుంది.

45. భారతదేశంలో ‘గ్రామన్యాయాలయాలు’ చట్టం ఏ సంవత్సరంలో చేయబడింది?

A) 2008

B) 2005

C) 2010

D) 2000

జవాబు: A) 2008

వివరణ: గ్రామీణ ప్రాంత ప్రజలకు తక్కువ ఖర్చుతో కూడిన సత్వర న్యాయాన్ని అందించడానికి 2008లో గ్రామన్యాయాలయాల చట్టం తెచ్చారు.

46. భారతదేశంలో ‘ఫాస్ట్ ట్రాక్ కోర్టులు’ (Fast Track Courts) ఎప్పти నుండి సిఫారసు చేయబడి ప్రారంభించబడ్డాయి?

A) 11వ ఆర్థిక సంఘం సిఫారసు మేరకు 2000 సంవత్సరం నుండి

B) 1990 నుండి

C) 2014 నుండి

D) 1980 నుండి

జవాబు: A) 11వ ఆర్థిక సంఘం సిఫారసు మేరకు 2000 నుండి

వివరణ: పెండింగ్ కేసులను త్వరగా పరిష్కరించడానికి 2000 సంవత్సరంలో ఫాస్ట్ ట్రాక్ కోర్టులను ఏర్పాటు చేశారు.

47. భారత రాజ్యాంగంలోని ఏ ఆర్టికల్ ప్రకారం కార్యనిర్వాహక వ్యవస్థ నుండి న్యాయవ్యవస్థ వేరుగా ఉండాలి (Separation of Judiciary from Executive) అని ఆదేశిక సూత్రాల్లో పేర్కొన్నారు?

A) ఆర్టికల్ 50 (Directive Principles of State Policy – DPSP)

B) ఆర్టికల్ 48

C) ఆర్టికల్ 40

D) ఆర్టికల్ 44

జవాబు: A) ఆర్టికల్ 50

వివరణ: రాజ్యాంగంలోని నాల్గవ భాగంలో ఆర్టికల్ 50 ప్రకారం కార్యనిర్వాహక శాఖ నుండి న్యాయవ్యవస్థ వేరుచేయబడాలని సూచించబడింది.

48. సుప్రీంకోర్టులో హిందీ లేదా ఇతర భాషలలో తీర్పులు లేదా వాదనలు జరగడానికి రాజ్యాంగంలోని ఏ ఆర్టికల్ అనుమతి ఇస్తుంది?

A) ఆర్టికల్ 348 (రాష్ట్రపతి ముందస్తు అనుమతితో హిందీ లేదా ఇతర భాషలను వాడవచ్చు)

B) ఆర్టికల్ 350

C) ఆర్టికల్ 343

D) ఆర్టికల్ 351

జవాబు: A) ఆర్టికల్ 348

వివరణ: సాధారణంగా సుప్రీంకోర్టులో ఇంగ్లీష్ భాషలోనే ప్రొసీడింగ్స్ జరుగుతాయి, ఆర్టికల్ 348(2) ప్రకారం రాష్ట్రపతి అనుమతితో ఇతర భాషలను వాడవచ్చు.

49. భారతదేశంలో ‘నేషనల్ లీగల్ సర్వీసెస్ అథారిటీ’ (NALSA – నాಲ್సా) ఏ చట్టం ద్వారా ఏర్పాటయింది?

A) లీగల్ సర్వీసెస్ अथారిటీస్ యాక్ట్, 1987 (Legal Services Authorities Act, 1987)

B) 1950 చట్టం

C) 1976 చట్టం

D) 1995 చట్టం

జవాబు: A) లీగల్ సర్వీసెస్ అథారిటీస్ యాక్ట్, 1987

వివరణ: పేదలకు ఉచిత న్యాయ సేవలు అందించడానికి 1987 చట్టం ద్వారా NALSA ఏర్పాటయింది (ఇది నవంబర్ 9, 1995 నుండి అమల్లోకి వచ్చింది – అందుకే నవంబర్ 9 నేషనల్ లీగల్ సర్వీసెస్ డే).

50. భారత న్యాయవ్యవస్థకు సంబంధించి ‘కంటెంప్ట్ ఆఫ్ కోర్టు’ (కోర్టు ధిక్కరణ) చట్టం ఏ సంవత్సరంలో చేయబడింది?

A) 1971

B) 1950

C) 1985

D) 1992

జవాబు: A) 1971

వివరణ: కోర్టు ఆదేశాలను ధిక్కరించినవారికి శిక్షించే అధికారాన్ని వివరిస్తూ పార్లమెంట్ 1971లో కోర్టు ధిక్కరణ చట్టాన్ని చేసింది.

పోటీ పరీక్షల (TSPSC, APPSC గ్రూప్స్, ఇతర పోటీ పరీక్షలు) అభ్యర్థుల కొరకు భారత రాజ్యాంగంలోని సుప్రీంకోర్టు మరియు న్యాయవ్యవస్థ (Supreme Court and Indian Judiciary) అంశాలపై మునుపటి 50 ప్రశ్నల కొనసాగింపుగా అత్యంత సమగ్రమైన మరియు కీలకమైన తదుపరి 100 MCQs (ప్రశ్నలు 51 నుండి 150 వరకు) వాటి జవాబులు మరియు వివరణలతో కింద ఇవ్వబడ్డాయి.

51. భారతదేశంలో మొట్టమొదటిసారిగా ‘సుప్రీంకోర్టు’ ఏ చట్టం ద్వారా కలకత్తాలోని ఫోర్ట్ విలియం వద్ద ఏర్పాటు చేయబడింది?

A) రెగ్యులేటింగ్ చట్టం, 1773 (Regulating Act of 1773)

B) పిట్స్ ఇండియా చట్టం, 1784

C) చార్టర్ చట్టం, 1833

D) భారత ప్రభుత్వ చట్టం, 1935

జవాబు: A) రెగ్యులేటింగ్ చట్టం, 1773

వివరణ: 1774లో కలకత్తాలో ఈ సుప్రీంకోర్టు ఏర్పాటయింది (ఎలిజా ఇంపే దీనికి తొలి చీఫ్ జస్టిస్).

52. ప్రస్తుత సుప్రీంకోర్టుకు పూర్వరూపంగా భావించే ‘ఫెడరల్ కోర్ట్ ఆఫ్ ఇండియా’ (Federal Court of India) ఏ చట్టం ప్రకారం స్థాపించబడింది?

A) భారత ప్రభుత్వ చట్టం, 1935 (Government of India Act, 1935)

B) ఇండియన్ కౌన్సిల్స్ యాక్ట్, 1909

C) గవర్నమెంట్ ఆఫ్ ఇండియా ఆక్ట్, 1919

D) ఇండియన్ ఇండిపెండెన్స్ యాక్ట్, 1947

జవాబు: A) భారత ప్రభుత్వ చట్టం, 1935

వివరణ: 1937లో ఏర్పాటైన ఫెడరల్ కోర్టే స్వతంత్రం తర్వాత జనవరి 28, 1950న సుప్రీంకోర్టుగా రూపాంతరం చెందింది.

53. భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 124(2) ప్రకారం సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తులను ఎవరు నియమిస్తారు?

A) రాష్ట్రపతి

B) ప్రధాన మంత్రి

C) పార్లమెంట్

D) సుప్రీంకోర్టు కొలీజియం

జవాబు: A) రాష్ట్రపతి

వివరణ: రాజ్యాంగబద్ధంగా రాష్ట్రపతే సుప్రీంకోర్టు జడ్జిలను నియమిస్తారు (అయితే కొలీజియం సిఫారసుల మేరకు).

54. సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిగా నియమితుల కావడానికి రాజ్యాంగంలో నిర్దేశించిన కనీస వయస్సు ఎంత?

A) 35 సంవత్సరాలు

B) 40 సంవత్సరాలు

C) 45 సంవత్సరాలు

D) రాజ్యాంగంలో కనీస వయస్సు నిబంధన ఏదీ పేర్కొనబడలేదు

జవాబు: D) రాజ్యాంగంలో కనీస వయస్సు నిబంధన లేదు

వివరణ: సుప్రీంకోర్టు జడ్జి కావడానికి కనీస వయస్సు ఎంత ఉండాలనేది రాజ్యాంగంలో ఎక్కడా చెప్పలేదు (అయితే రిటైర్మెంట్ వయస్సు 65 ఏళ్లు).

55. సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి (CJI) నియామకంలో ‘సీనియారిటీ సంప్రదాయాన్ని’ మొదటిసారిగా ఏ సంవత్సరంలో ఉల్లంఘించారు?

A) 1973 (జస్టిస్ ఎన్.ఎన్. రే నియామకం సమయంలో)

B) 1980

C) 1993

D) 1975

జవాబు: A) 1973

వివరణ: ముగ్గురు సీనియర్ జడ్జిలను దాటి జస్టిస్ ఎన్.ఎన్. రే ని సుప్రీంకోర్టు సీజేఐగా ఇందిరా గాంధీ ప్రభుత్వం నియమించింది.

56. సుప్రీంకోర్టు జడ్జిల తొలగింపునకు సంబంధించి ‘జడ్జెస్ ఇంక్వైరీ యాక్ట్’ (Judges Inquiry Act) ఏ సంవత్సరంలో చేయబడింది?

A) 1968

B) 1950

C) 1975

D) 1991

జవాబు: A) 1968

వివరణ: సుప్రీంకోర్టు లేదా హైకోర్టు జడ్జిలపై మహాభియోగ తీర్మానం విచారించే విధానాన్ని 1968 చట్టం క్రమబద్ధీకరిస్తుంది.

57. సుప్రీంకోర్టులో మొదటిసారిగా ‘కొలీజియం వ్యవస్థ’ ఏ తీర్పు ద్వారా రూపుదిద్దుకుంది?

A) సెకండ్ జడ్జెస్ కేస్, 1993 (Second Judges Case)

B) ఫస్ట్ జడ్జెస్ కేస్, 1981

C) థర్డ్ జడ్జెస్ కేస్, 1998

D) కేరళ కేస్

జవాబు: A) సెకండ్ జడ్జెస్ కేస్, 1993

వివరణ: న్యాయమూర్తుల నియామకంలో సీజేఐ నేతృత్వంలోని కొలీజియం అభిప్రాయానికి ప్రాధాన్యత ఉంటుందని ఈ కేసులో తేల్చారు.

58. సుప్రీంకోర్టు కొలీజియంలో ప్రధాన న్యాయమూర్తితో పాటు ఎంత మంది సీనియర్ మోస్ట్ న్యాయమూర్తులు సభ్యులుగా ఉంటారు?

A) నలుగురు (4)

B) ముగ్గురు

C) ఐదుగురు

D) ఇద్దరు

జవాబు: A) నలుగురు (4)

వివరణ: సుప్రీంకోర్టు కొలీజియం అనేది 1 + 4 (CJI + 4 Senior Most Judges) తో కూడిన వ్యవస్థ.

59. నేషనల్ జ్యుడీషియల్ అపాయింట్‌మెంట్స్ కమిషన్ (NJAC) చట్టాన్ని ఏ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా తీసుకువచ్చారు?

A) 99వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం, 2014

B) 103వ సవరణ

C) 42వ సవరణ

D) 44వ సవరణ

జవాబు: A) 99వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం, 2014

వివరణ: కొలీజియం స్థానంలో NJAC తెచ్చినప్పటికీ, సుప్రీంకోర్టు దానిని రాజ్యాంగ విరుద్ధమని 2015లో కొట్టివేసింది.

60. సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తుల వేతనాలు, భత్యాలు ఏ సంఘం లేదా నిధి నుండి మంజూరు చేయబడతాయి?

A) భారతదేశపు సమైక్య నిధి (Consolidated Fund of India)

B) రాష్ట్రాల నిధి

C) ఆకస్మిక నిధి

D) పార్లమెంట్ ప్రత్యేక నిధి

జవాబు: A) భారతదేశపు సమైక్య నిధి

వివరణ: సమైక్య నిధిపై భారమైన ఈ వ్యయాలను పార్లమెంటులో ఓటింగ్ ద్వారా తగ్గించడానికి వీలులేదు.

61. సుప్రీంకోర్టు జడ్జిల జీతాలను ఏ కాలంలో తగ్గించడానికి అవకాశం ఉంది?

A) ఆర్థిక అత్యవసర పరిస్థితి (Financial Emergency – Article 360) సమయంలో మాత్రమే

B) జాతీయ అత్యవసర సమయంలో

C) ఎప్పుడైనా తగ్గించవచ్చు

D) ఎప్పటికీ తగ్గించలేరు

జవాబు: A) ఆర్థిక అత్యవసర పరిస్థితి సమయంలో మాత్రమే

వివరణ: ఆర్టికల్ 360 ప్రకారం ఆర్థిక అత్యవసర పరిస్థితి విధిస్తే జడ్జిల జీతాలు కూడా తగ్గించబడతాయి.

62. సుప్రీంకోర్టుకు హాజరయ్యే అటార్నీ జనరల్ లేదా ఇతర న్యాయవాదుల కనీస అర్హతలలో సుప్రీంకోర్టు అడ్వకేట్‌గా ఎంత అనుభవం ఉండాలి?

A) సుప్రీంకోర్టులో 5 ఏళ్లు న్యాయవాదిగా లేదా హైకోర్టులో 10 ఏళ్లు అడ్వకేట్‌గా

B) 20 ఏళ్లు

C) కేవలం డిగ్రీ ఉంటే చాలు

D) 3 ఏళ్లు

జవాబు: A) సుప్రీంకోర్టులో 5 ఏళ్లు లేదా హైకోర్టులో 10 ఏళ్లు

వివరణ: సుప్రీంకోర్టు జడ్జి కావడానికి ఈ అడ్వకేట్ అనుభవం కూడా ఒక అర్హత.

63. సుప్రీంకోర్టు మొదటి దళిత న్యాయమూర్తి / ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా పనిచేసిన వారు ఎవరు?

A) జస్టిస్ కె.జి. బాలకృష్ణన్ (K.G. Balakrishnan)

B) జస్టిస్ బి.ఆర్. గవాయ్

C) జస్టిస్ వై.వి. చంద్రచూడ్

D) జస్టిస్ ఎన్.వి. రమణ

జవాబు: A) జస్టిస్ కె.జి. బాలకృష్ణన్

వివరణ: జస్టిస్ కె.జి. బాలకృష్ణన్ సుప్రీంకోర్టు మొదటి దళిత ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా సేవలు అందించారు.

64. సుప్రీంకోర్టులో తొలిసారిగా ‘ప్రత్యక్ష ప్రసారం’ (Live Streaming of Proceedings) ఏ కేసు విచారణతో ప్రారంభమైంది?

A) జాతీయ సుప్రీంకోర్టు రాజ్యాంగ ధర్మాసనం కేసులు (2022 నుండి)

B) అయోధ్య కేసు

C) శబరిమల కేసు

D) ఆధార్ కేసు

జవాబు: A) రాజ్యాంగ ధర్మాసనం కేసులు (2022)

వివరణ: సుప్రీంకోర్టు రాజ్యాంగ ధర్మాసన విచారణలను ప్రజలు వీక్షించేలా 2022 నుండి లైవ్ స్ట్రీమింగ్ తెచ్చారు.

65. సుప్రీంకోర్టు మొట్టమొదటిసారిగా ఏ సంవత్సరంలో ‘ఈ-కోర్ట్స్’ (e-Courts) ప్రాజెక్ట్‌ను అమలు చేసింది?

A) 2005-2007 కాలం నుండి

B) 2020

C) 1995

D) 2010

జవాబు: A) 2005-2007

వివరణ: భారత న్యాయవ్యవస్థను డిజిటలైజ్ చేయడానికి ఈ-కోర్ట్స్ మిషన్ మోడ్ ప్రాజెక్ట్ ప్రారంభించబడింది.

66. సుప్రీంకోర్టు భవనం ఏ శైలిలో మరియు ఏ సంవత్సరంలో ప్రారంభించబడింది?

A) ఇండో-బ్రిటిష్ వాస్తుశైలి, 1958లో ప్రస్తుత భవనానికి మారడం

B) 1950

C) 1947

D) 1960

జవాబు: A) ఇండో-బ్రిటిష్ శైలి, 1958

వివరణ: సుప్రీంకోర్టు ప్రస్తుత భవనం 1958లో ప్రారంభించబడింది (గణేష్ భికాజీ దేవ్లి దీని వాస్తుశిల్పి).

67. సుప్రీంకోర్టు లోగోపై మరియు మోటోలో ఏ సంస్కృత వాక్యం ముద్రించబడి ఉంటుంది?

A) “యతో ధర్మస్తతో జయః” (Yato Dharmastato Jayaḥ – ఎక్కడ ధర్మం ఉందో అక్కడే విజయం ఉంటుంది)

B) “సత్యమేవ జయతే”

C) “ధర్మో రక్షతి రక్షితః”

D) “అహింస పరమో ధర్మః”

జవాబు: A) యతో ధర్మస్తతో జయః

వివరణ: మహాభారతంలోని ఈ ప్రసిద్ధ శ్లోకం సుప్రీంకోర్టు నినాద వాక్యంగా ఉంది.

68. సుప్రీంకోర్టు తాత్కాలిక సీజేఐగా (Acting CJI) ఎవరిని నియమిస్తారు?

A) ప్రధాన న్యాయమూర్తి పదవి ఖాళీగా ఉన్నప్పుడు లేదా ఆయన గైర్హాజరీలో సీనియర్ జడ్జిని రాష్ట్రపతి నియమిస్తారు

B) ప్రధాని నియమిస్తారు

C) లోక్‌సభ స్పీకర్

D) సీనియర్ అటార్నీ జనరల్

జవాబు: A) సీనియర్ జడ్జిని రాష్ట్రపతి నియమిస్తారు

వివరణ: ఆర్టికల్ 126 ప్రకారం తాత్కాలిక సీజేఐ నియామకం జరుగుతుంది.

69. సుప్రీంకోర్టు జడ్జిలపై అభిశంసన తీర్మానం (Impeachment) ప్రవేశపెట్టడానికి లోక్‌సభలో కనీసం ఎంత మంది సభ్యుల సంతకాలు అవసరం?

A) లోక్‌సభ అయితే 100 మంది, రాజ్యసభ అయితే 50 మంది సభ్యుల సంతకాలు

B) 50 మంది

C) 200 మంది

D) 10 మంది

జవాబు: A) లోక్‌సభ 100, రాజ్యసభ 50 మంది

వివరణ: జడ్జిలపై అభిశంసన నోటీసు ఇవ్వడానికి ఈ కనీస సభ్యుల మద్దతు తప్పనిసరి.

70. భారతదేశంలో తొలిసారిగా అభిశంసన ఎదుర్కొన్న సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి ఎవరు?

A) జస్టిస్ వి. రామస్వామి (1991-1993)

B) జస్టిస్ సౌమిత్ర సేన్

C) జస్టిస్ దిবাকరన్

D) జస్టిస్ రమాకాంత్

జవాబు: A) జస్టిస్ వి. రామస్వామి

వివరణ: వి. రామస్వామిపై అభిశంసన తీర్మానం లోక్‌సభలో నెగ్గలేదు (కాంగ్రెస్ పార్టీ ఓటింగ్‌కు దూరంగా ఉండటంతో వీగిపోయింది).

71. సుప్రీంకోర్టు తన తీర్పులను ఏ భాషలో మాత్రమే రికార్డు చేయాలని రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 348 పేర్కొంటుంది?

A) ఇంగ్లీష్ భాష (English Language)

B) హిందీ భాష

C) సంస్కృతం

D) ప్రాంతీయ భాషలు

జవాబు: A) ఇంగ్లీష్ భాష

వివరణ: సుప్రీంకోర్టు మరియు హైకోర్టుల అన్ని ప్రొసీడింగ్స్, తీర్పులు ఇంగ్లీష్‌లోనే ఉండాలని ఆర్టికల్ 348 స్పష్టం చేస్తుంది.

72. సుప్రీంకోర్టుకు రాజ్యాంగం కల్పించిన అధికారాలలో అతిపెద్ద పరిధి కలిగినది ఏది?

A) అప్పీలేట్ జ్యూరిడిక్షన్ (Appellate Jurisdiction – ఆర్టికల్ 132, 133, 134)

B) ఒరిజినల్ జ్యూరిడిక్షన్

C) అడ్వైజరీ జ్యూరిడిక్షన్

D) రిట్ జ్యూరిడిక్షన్

జవాబు: A) అప్పీలేట్ జ్యూరిడిక్షన్ (అప్పీలు అధికారాలు)

వివరణ: సివిల్, క్రిమినల్ మరియు రాజ్యాంగ పరమైన కేసులపై హైకోర్టుల తీర్పులపై అప్పీల్ చేసుకునే విశాలమైన అధికారం సుప్రీంకోర్టుకు ఉంది.

73. హైకోర్టు ఇచ్చిన మరణశిక్షను సుప్రీంకోర్టులో అప్పీల్ చేయడానికి ఏ ఆర్టికల్ అవకాశం కల్పిస్తుంది?

A) ఆర్టికల్ 134

B) ఆర్టికల్ 32

C) ఆర్టికల్ 136

D) ఆర్టికల్ 141

జవాబు: A) ఆర్టికల్ 134

వివరణ: హైకోర్టు మరణశిక్ష విధించినప్పుడు లేదా హైకోర్టు తన కేసును సుప్రీంకోర్టుకు తగినదిగా ధ్రువీకరించినప్పుడు ఆర్టికల్ 134 కింద అప్పీలు చేయవచ్చు.

74. సుప్రీంకోర్టుకు ‘ప్రత్యేక అనుమతి అప్పీలు’ (Special Leave Petition – SLP) దాఖలు చేసే అధికారాన్ని ఏ ఆర్టికల్ ఇస్తుంది?

A) ఆర్టికల్ 136

B) ఆర్టికల్ 137

C) ఆర్టికల్ 142

D) ఆర్టికల్ 139

జవాబు: A) ఆర్టికల్ 136

వివరణ: భారతదేశంలోని ఏ కోర్టు లేదా ట్రిబ్యునల్ ఇచ్చిన తీర్పుపైనైనా ప్రత్యేక అనుమతి కోరుతూ నేరుగా సుప్రీంకోర్టును SLP ద్వారా ఆశ్రయించవచ్చు.

75. సుప్రీంకోర్టుకు సంబంధించి ‘కోర్ట్ ఆఫ్ రికార్డ్’ అనగా అర్థం ఏమిటి?

A) కోర్టు తీర్పులన్నీ భద్రపరచబడతాయి మరియు వాటిని ధిక్కరిస్తే శిక్షించే అధికారం ఉంటుంది

B) కోర్టులో రికార్డర్లు ఉంటారు

C) కేవలం నేరాల రికార్డు

D) ప్రభుత్వ రికార్డులు

జవాబు: A) తీర్పులు భద్రపరచబడతాయి మరియు ధిక్కరణకు శిక్షించే అధికారం ఉంటుంది

వివరణ: ఆర్టికల్ 129 ప్రకారం ఇది కోర్ట్ ఆఫ్ రికార్డ్.

భాగం 2: అధికారాలు, రిట్‌లు మరియు న్యాయ సమీక్ష (ప్రశ్నలు 76 నుండి 110)

76. ప్రాథమిక హక్కుల భద్రత కోసం సుప్రీంకోర్టు జారీ చేసే ‘హేబియస్ కార్పస్’ (Habeas Corpus) రిట్ దేనికి సంబంధించినది?

A) చట్టవిరుద్ధంగా బంధించబడిన వ్యక్తిని కోర్టు ముందు హాజరుపరచడం (“శరీరాన్ని కలిగి ఉండటం”)

B) ప్రభుత్వోద్యోగిని విధులు నిర్వర్తించమని ఆదేశించడం

C) కోర్టు ఆదేశాలను ఆపడం

D) పదవిని ప్రశ్నించడం

జవాబు: A) చట్టవిరుద్ధంగా బంధించబడిన వ్యక్తిని హాజరుపరచడం

వివరణ: వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛను కాపాడే అత్యంత ముఖ్యమైన రిట్ హేబియస్ కార్పస్.

77. ‘మాండమస్’ (Mandamus – పరమాదేశం) రిట్ ఎవరికి వ్యతిరేకంగా జారీ చేయబడుతుంది?

A) ప్రజా విధులను నిర్వర్తించడంలో విఫలమైన ప్రభుత్వ అధికారి లేదా సంస్థకు వ్యతిరేకంగా

B) ప్రైవేట్ వ్యక్తులకు వ్యతిరేకంగా

C) రాష్ట్రపతికి వ్యతిరేకంగా

D) గవర్నర్‌కు వ్యతిరేకంగా

జవాబు: A) ప్రజా విధులను నిర్వర్తించని ప్రభుత్వ అధికారికి వ్యతిరేకంగా

వివరణ: మాండమస్ అనగా “మేము ఆదేశిస్తున్నాము” అని అర్థం; ఇది తన విధిని సరిగ్గా చేయని అధికారులపై జారీ అవుతుంది.

78. ‘ప్రೊహిబిషన్’ (Prohibition – నిషేధాజ్ఞ) రిట్ ఎవరికి జారీ చేయబడుతుంది?

A) దిగువ కోర్టులు తమ అధికార పరిధిని దాటి వ్యవహరిస్తున్నప్పుడు వాటిని నిరోధించడానికి

B) ప్రభుత్వ అధికారులకు

C) ప్రైవేట్ వ్యక్తులకు

D) పార్లమెంట్‌కు

జవాబు: A) దిగువ కోర్టులు అధికార పరిధి దాటినప్పుడు

వివరణ: కింది కోర్టులు తమ పరిధి దాటి కేసు విచారిస్తుంటే వాటిని ఆపడానికి ఈ రిట్ వాడుతారు.

79. ‘సర్షియోరరి’ (Certiorari – ఉత్ప్రేషణ) రిట్ యొక్క ప్రధాన ఉద్దేశం ఏమిటి?

A) దిగువ కోర్టులు లేదా ట్రిబ్యునల్లు ఇచ్చిన తప్పు ఆదేశాలను రద్దు చేయడం లేదా పై కోర్టుకు రప్పించడం

B) వ్యక్తిని విడిపించడం

C) కొత్త చట్టం చేయడం

D) ఉద్యోగం నుండి తొలగించడం

జవాబు: A) దిగువ కోర్టుల తీర్పులను రద్దు చేయడం లేదా పైకి తెప్పించడం

వివరణ: సర్షియోరరి అనగా “తెలుసుకోవడానికి లేదా ధ్రువీకరించడానికి” అని అర్థం.

80. ‘కో-వారంటో’ (Quo-Warranto – అధికాపృచ్ఛ) రిట్ దేనికి సంబంధించి జారీ చేయబడుతుంది?

A) ఒక వ్యక్తి ఏ అధికారంతో/అర్హతతో ఆ ప్రజా పదవిని అలంకరించాడో ప్రశ్నించడం

B) ఆస్తిని జప్తు చేయడం

C) కోర్టు ధిక్కరణ

D) ప్రైవేట్ ఉద్యోగం

జవాబు: A) ఏ అధికారంతో ఆ పదవిలో ఉన్నాడో ప్రశ్నించడం

వివరణ: అనర్హులు ప్రజా పదవులను ఆక్రమించినప్పుడు ఈ రిట్ ద్వారా వారి అర్హతను కోర్టు ప్రశ్నిస్తుంది.

81. ప్రాథమిక హక్కుల ఉల్లంఘన జరిగినప్పుడు నేరుగా సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించే హక్కును ఏ హక్కుగా పిలుస్తారు?

A) రాజ్యాంగ పరిహారపు హక్కు (Article 32 – “హృదయము మరియు ఆత్మ” అని అంబేద్కర్ అన్నారు)

B) స్వేచ్ఛా హక్కు

C) సమానత్వపు హక్కు

D) పీడన నిరోధక హక్కు

జవాబు: A) రాజ్యాంగ పరిహారపు హక్కు

వివరణ: ఆర్టికల్ 32 ద్వారా నేరుగా సుప్రీంకోర్టుకు వెళ్లే అధికారం ఉంది.

82. సుప్రీంకోర్టుకు మరియు హైకోర్టులకు రిట్‌లు జారీ చేసే అధికారంలో ఏ కోర్టుకు ఎక్కువ పరిధి (Wide Jurisdiction) ఉంది?

A) హైకోర్టులకు (ఆర్టికల్ 226 కింద కేవలం ప్రాథమిక హక్కులే కాక ఇతర చట్టపరమైన హక్కులకూ రిట్ వేయవచ్చు)

B) సుప్రీంకోర్టుకు మాత్రమే

C) రెండింటికి సమానం

D) ఏ కోర్టుకూ లేదు

జవాబు: A) హైకోర్టులకు

వివరణ: సుప్రీంకోర్టు కేవలం ప్రాథమిక హక్కులకే రిట్ వేయగలదు (Article 32), కానీ హైకోర్టులు ఇతర ప్రయోజనాలకూ రిట్ వేయగలవు (Article 226).

83. భారతదేశంలో ‘జ్యుడీషియల్ ఆక్టివిజమ్’ (Judicial Activism – న్యాయచైతన్యం / క్రియాశీలత) భావనకు మూలపురుషులుగా ఎవరిని భావిస్తారు?

A) జస్టిస్ వి.ఆర్. కృష్ణ అయ్యర్ మరియు జస్టిస్ పి.ఎన్. భగవతి

B) జస్టిస్ హెచ్.జె. కనియా

C) జస్టిస్ వై.వి. చంద్రచూడ్

D) జస్టిస్ ఎం. హిదయతుల్లా

జవాబు: A) జస్టిస్ వి.ఆర్. కృష్ణ అయ్యర్ మరియు పి.ఎన్. భగవతి

వివరణ: 1970లు, 80లలో పిల్ (PIL) మరియు జ్యుడీషియల్ ఆక్టివిజమ్‌ను వీరు ప్రోత్సహించారు.

84. ‘పబ్లిక్ ఇంట్రెస్ట్ లిటిగేషన్’ (PIL) ద్వారా ఎవరి తరఫునైనా మూడో వ్యక్తి కోర్టులో కేసు వేయవచ్చు; ఈ పద్ధతి భారత్‌లో ఎప్పుడు ప్రారంభమైంది?

A) 1980ల ప్రారంభం

B) 1950

C) 1990

D) 2000

జవాబు: A) 1980ల ప్రారంభం

వివరణ: హుస్సేನ್ ఖారా కేసు వంటి వాటితో పిల్ విధానం భారత్‌లో బలపడింది.

85. సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన తీర్పును ధిక్కరిస్తే కోర్టుకు గల శిక్షించే అధికారం (Contempt of Court) ఏ చట్టం ద్వారా అమలు చేయబడుతుంది?

A) కోర్టు ధిక్కరణ చట్టం, 1971 (Contempt of Courts Act, 1971)

B) ఐపీసీ 1860

C) రాజ్యాంగ సవరణ 1976

D) క్రిమినల్ ప్రొసిజర్ కోడ్

జవాబు: A) కోర్టు ధిక్కరణ చట్టం, 1971

వివరణ: సివిల్ మరియు క్రిమినల్ కోర్టు ధిక్కరణలకు ఈ చట్టం కింద శిక్షలు (జరిమానా లేదా జైలు) విధించవచ్చు.

86. సుప్రీంకోర్టులో ‘సివిల్ కోర్టు ధిక్కరణ’ (Civil Contempt) అనగా ఏమిటి?

A) కోర్టు ఇచ్చిన ఏదేని ఉత్తర్వును, తీర్పును లేదా డిక్రీని ఉద్దేశపూర్వకంగా ధిక్కరించడం

B) కోర్టును దూషించడం

C) జడ్జిలపై దాడి చేయడం

D) తప్పుడు సాక్ష్యం చెప్పడం

జవాబు: A) కోర్టు ఉత్తర్వులను ఉద్దేశపూర్వకంగా ధిక్కరించడం

వివరణ: కోర్టు ఆదేశాలను అమలు చేయకపోవడం సివిల్ ధిక్కరణ కిందకు వస్తుంది.

87. సుప్రీంకోర్టులో ‘క్రిమినల్ కోర్టు ధిక్కరణ’ (Criminal Contempt) అనగా ఏమిటి?

A) కోర్టు గౌరవాన్ని కించపరిచేలా, న్యాయస్థానపు అధికారాన్ని తగ్గించేలా వ్యాఖ్యలు చేయడం లేదా ప్రవర్తించడం

B) కోర్టు ఆస్తిని పాడుచేయడం

C) కేసు ఓడిపోవడం

D) అటార్నీ జనరల్‌ను విమర్శించడం

జవాబు: A) కోర్టు గౌరవాన్ని కించపరిచేలా వ్యాఖ్యలు చేయడం

వివరణ: న్యాయస్థాన ప్రతిష్టను దెబ్బతీసే చర్యలు క్రిమినల్ ధిక్కరణ అవుతాయి.

88. సుప్రీంకోర్టు తీర్పులపై గరిష్టంగా ఎంత మంది జడ్జిలతో కూడిన ‘రాజ్యాంగ ధర్మాసనం’ (Constitutional Bench) విచారించాలనే నిబంధన ఉంది?

A) కనీసం ఐదుగురు (5) లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మంది జడ్జిలు

B) ఇద్దరు జడ్జిలు

C) ముగ్గురు జడ్జిలు

D) పది మంది జడ్జిలు

జవాబు: A) కనీసం ఐదుగురు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మంది

వివరణ: ఆర్టికల్ 145(3) ప్రకారం రాజ్యాంగ అర్ధానికి సంబంధించిన ముఖ్యమైన కేసులను కనీసం 5 గురు జడ్జిల బెంచ్ విచారించాలి.

89. భారతదేశ చరిత్రలో అతిపెద్ద జడ్జిల బెంచ్ (13 మంది జడ్జిలు) విచారించి తీర్పునిచ్చిన చారిత్రక కేసు ఏది?

A) కేశవానంద భారతి కేసు, 1973

B) గోలక్‌నాథ్ కేసు (11 మంది)

C) అయోధ్య కేసు (5 మంది)

D) పుట్టస్వామి కేసు (9 మంది)

జవాబు: A) కేశవానంద భారతి కేసు, 1973

వివరణ: 13 మంది జడ్జిలతో కూడిన రాజ్యాంగ ధర్మాసనం ఇప్పటివరకు అత్యంత పెద్ద బెంచ్.

90. వ్యక్తిగత గోప్యతా హక్కు (Right to Privacy) ప్రాథమిక హక్కు అని సుప్రీంకోర్టు ఏ కేసులో స్పష్టం చేసింది?

A) కె.ఎస్. పుట్టస్వామి వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా కేసు, 2017 (9 మంది జడ్జిల బెంచ్)

B) మేనకా గాంధీ కేసు

C) విశాఖ కేస్

D) షా బాను కేస్

జవాబు: A) కె.ఎస్. పుట్టస్వామి కేసు, 2017

వివరణ: రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 21 కింద గోప్యతా హక్కు ప్రాథమిక హక్కు అని సుప్రీంకోర్టు ఏకగ్రీవంగా తీర్పునిచ్చింది.

91. సుప్రీంకోర్టుకు రాష్ట్రపతి పంపిన సలహా ప్రతిపాదనపై సలహా ఇవ్వడానికి కనీసం ఎంత మంది జడ్జిల బెంచ్ ఉండాలి?

A) కనీసం ఐదుగురు (5) జడ్జిలు (Article 143(3))

B) ముగ్గురు

C) ఒక్కరు

D) ఏడుగురు

జవాబు: A) కనీసం ఐదుగురు జడ్జిలు

వివరణ: రాష్ట్రపతి సలహా కోరినప్పుడు రాజ్యాంగ ధర్మాసనం (కనీసం 5 మంది) విచారించి అభిప్రాయం చెప్పాలి.

92. సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన సలహాను రాష్ట్రపతి పాటించడం తప్పనిసరా?

A) కచ్చితంగా పాటించాల్సిన అవసరం లేదు (ఇది కేవలం సలహా మాత్రమే)

B) కచ్చితంగా పాటించాలి

C) పార్లమెంట్ ఆమోదించాలి

D) సుప్రీంకోర్టు ఆదేశమే అంతిమం

జవాబు: A) పాటించాల్సిన అవసరం లేదు

వివరణ: రాష్ట్రపతి ఆ సలహాను స్వీకరించవచ్చు లేదా తిరస్కరించవచ్చు; అది ఆయన విచక్షణాధికారం.

93. సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా పనిచేసిన ఒకే ఒక వ్యక్తి రాష్ట్రపతిగా కూడా తాత్కాలికంగా బాధ్యతలు నిర్వర్తించారు; ఆయన ఎవరు?

A) జస్టిస్ ఎం. హిదయతుల్లా

B) జస్టిస్ పి.ఎన్. భగవతి

C) జస్టిస్ వై.వి. చంద్రచూడ్

D) జస్టిస్ ఎచ్.జె. కనియా

జవాబు: A) జస్టిస్ ఎం. హిదయతుల్లా

వివరణ: జస్టిస్ ఎం. హిదయతుల్లా సీజేఐగా పనిచేస్తూనే తాత్కాలిక రాష్ట్రపతిగా కూడా బాధ్యతలు నిర్వర్తించారు.

94. సుప్రీంకోర్టు ఏ తీర్పు ద్వారా ‘కొలీజియం’ వ్యవస్థను రద్దు చేసే NJAC చట్టాన్ని కొట్టివేసింది?

A) ఫోర్త్ జడ్జెస్ కేస్, 2015 (Fourth Judges Case / Supreme Court Advocates-on-Record Association v. Union of India)

B) థర్డ్ జడ్జెస్ కేస్

C) ఎస్.ఆర్. బొమ్మై కేసు

D) కేరళ కేస్

జవాబు: A) ఫోర్త్ జడ్జెస్ కేస్, 2015

వివరణ: 2015 నాటి ఈ తీర్పు ద్వారా NJAC రద్దు చేయబడి మళ్లీ కొలీజియం వ్యవస్థ కొనసాగింది.

95. సుప్రీంకోర్టు జడ్జిల పదవీ విరమణ వయస్సును 65 ఏళ్లకు పెంచిన రాజ్యాంగ సవరణ ఏది?

A) 15వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం, 1963

B) 42వ సవరణ

C) 44వ సవరణ

D) 99వ సవరణ

జవాబు: A) 15వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం, 1963

వివరణ: 15వ సవరణ ద్వారా హైకోర్టు జడ్జిల వయస్సు 62కి, సుప్రీంకోర్టు జడ్జిల నిబంధనలు సవరించబడ్డాయి.

96. భారతదేశంలో ‘జాతీయ చట్టాల సేవలు’ (NALSA) కింద లోక్ అదాలత్‌లను నిర్వహించే అత్యున్నత సంస్థ ఏది?

A) నేషనల్ లీగల్ సర్వీసెస్ అథారిటీ (NALSA – దీనికి సుప్రీంకోర్టు సీనియర్ జడ్జి పాట్రన్-ఇన్-చీఫ్‌గా ఉంటారు)

B) సుప్రీంకోర్టు బార్ అసోసియేషన్

C) కేంద్ర న్యాయ మంత్రిత్వ శాఖ

D) లా కమిషన్

జవాబు: A) నేషనల్ లీగల్ సర్వీసెస్ అథారిటీ (NALSA)

వివరణ: సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి NALSA కి ప్రధాన పోషకుడిగా ఉంటారు.

97. భారతదేశంలో ‘ఫాస్ట్ ట్రాక్ కోర్టులు’ ప్రధానంగా ఏ రకమైన కేసులను త్వరగా పరిష్కరించడానికి ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి?

A) మహిళలు, పిల్లలు, సీనియర్ సిటిజన్లు మరియు దీర్ఘకాలంగా పెండింగ్‌లో ఉన్న క్రిమినల్/సెషన్స్ కేసులు

B) సివిల్ ఆస్తి వివాదాలు మాత్రమే

C) పన్నుల కేసులు

D) కార్మిక వివాదాలు

జవాబు: A) మహిళలు, పిల్లలపై నేరాలు మరియు పెండింగ్ కేసులు

వివరణ: సత్వర న్యాయం అందించడానికి ఫాస్ట్ ట్రాక్ కోర్టులు వచ్చాయి.

98. భారతదేశంలో ‘గ్రామ న్యాయాలయాలు’ ఏ చట్టం ప్రకారం గ్రామస్థాయిలో ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి?

A) గ్రామన్యాయాలయాల చట్టం, 2008

B) పంచాయతీ రాజ్ చట్టం, 1992

C) క్రిమినల్ ప్రొసిజర్ కోడ్

D) సివిల్ కోర్టుల చట్టం

జవాబు: A) గ్రామన్యాయాలయాల చట్టం, 2008

వివరణ: గ్రామాల్లోనే చిన్నపాటి సివిల్, క్రిమినల్ వివాదాలు పరిష్కరించడానికి ఈ చట్టం తెచ్చారు.

99. సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన తీర్పులను సమీక్షించే (Review Jurisdiction) అధికారం ఏ ఆర్టికల్ ప్రకారం ఉంది?

A) ఆర్టికల్ 137

B) ఆర్టికల్ 141

C) ఆర్టికల్ 142

D) ఆర్టికల్ 136

జవాబు: A) ఆర్టికల్ 137

వివరణ: తన స్వంత తీర్పును పునఃసమీక్షించే అధికారం ఆర్టికల్ 137 ద్వారా సుప్రీంకోర్టుకు ఉంది.

100. సుప్రీంకోర్టుకు సంబంధించి ‘ఇండిపెండెన్స్ ఆఫ్ జ్యుడీషియరీ’ (న్యాయవ్యవస్థ స్వతంత్రత) ని పరిరక్షించడానికి రాజ్యాంగం ఏ చర్యలు తీసుకుంది?

A) జడ్జిల పదవికి భద్రత, సమైక్య నిధి నుండి జీతాలు, కార్యనిర్వాహక వ్యవస్థ జోక్యం లేకపోవడం

B) జడ్జిలను ఎప్పుడైనా తొలగించే అధికారం ప్రధానికి ఇవ్వడం

C) జడ్జిల ఎన్నిక ప్రత్యక్షంగా జరగడం

D) ఏదీ కాదు

జవాబు: A) జడ్జిల పదవి భద్రత మరియు సమైక్య నిధి నుండి జీతాలు

వివరణ: కార్యనిర్వాహక శాఖ ప్రభావం లేకుండా స్వతంత్రంగా పనిచేయడానికి రాజ్యాంగం ఈ రక్షణలను కల్పించింది.

భాగం 3: చారిత్రక తీర్పులు మరియు మైలురాళ్లు (ప్రశ్నలు 101 నుండి 150)

101. ‘మేనకా గాంధీ వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా’ (1978) కేసు దేనికి సంబంధించిన మైలురాయి తీర్పు?

A) ఆర్టికల్ 21 లోని ‘వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ మరియు చట్టం ద్వారా నిర్దేశించబడిన విధానం’ (Procedure established by law) మరియు ‘చట్టబద్ధమైన సరైన ప్రక్రియ’ (Due process of law)

B) ఆస్తి హక్కు

C) రిజర్వేషన్లు

D) বাক స్వేచ్ఛ

జవాబు: A) ఆర్టికల్ 21 – వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ మరియు న్యాయమైన ప్రక్రియ

వివరణ: ఈ కేసుతో ఆర్టికల్ 21 పరిధి విపరీతంగా విస్తరించబడింది (జీవించే హక్కులో గౌరవప్రదమైన జీవితం కూడా ఉంటుందని చెప్పారు).

102. ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలలో రిజర్వేషన్లకు సంబంధించి ‘ఇందిరా సాహ్ని కేసు’ (Mandal Case, 1992) లో సుప్రీంకోర్టు ఏ చారిత్రక పరిమితిని విధించింది?

A) రిజర్వేషన్లు మొత్తం 50 శాతానికి మించరాదు మరియు ‘క్రీమీ లేయర్’ విధానం పాటించాలి

B) రిజర్వేషన్లు 100% ఉండవచ్చు

C) క్రీమీ లేయర్ అవసరం లేదు

D) ఎస్సీ/ఎస్టీలకు మాత్రమే రిజర్వేషన్లు ఉండాలి

జవాబు: A) రిజర్వేషన్లు 50% మించరాదు మరియు క్రీమీ లేయర్ వర్తింపజేయాలి

వివరణ: మండల్ కమిషన్ తీర్పుపై సుప్రీంకోర్టు 50% సీలింగ్ लिमिट పెట్టింది.

103. ‘విశాఖ వర్సెస్ స్టేట్ ఆఫ్ రాజస్థాన్’ (1997) కేసు దేనికి సంబంధించిన మార్గదర్శకాలను జారీ చేసింది?

A) కార్యాలయాలలో మహిళలపై లైంగిక వేధింపుల నివారణ (Visakhapatnam Guidelines)

B) బాల కార్మికుల నిర్మూలన

C) పర్యావరణ పరిరక్షణ

D) పబ్లిక్ ఇంట్రెస్ట్ లిటిగేషన్

జవాబు: A) కార్యాలయాలలో మహిళలపై లైంగిక వేధింపుల నివారణ

వివరణ: పార్లమెంట్ చట్టం చేసే వరకు విశాఖ గైడ్‌లైన్స్ చట్టబద్ధమైన ఆదేశాలుగా ఉంటాయని సుప్రీంకోర్టు తెలిపింది (తరువాత పోష్ చట్టం 2013 వచ్చింది).

104. ‘షహబాను కేసు’ (1985) దేనికి సంబంధించినది?

A) ముస్లిం మహిళల భరణం (Maintenance) హక్కు

B) ట్రిపుల్ తలాక్ రద్దు

C) ముస్లిం ఆస్తి హక్కు

D) విడాకుల చట్టం

జవాబు: A) ముస్లిం మహిళల భరణం హక్కు

వివరణ: క్రిమినల్ ప్రొసిజర్ కోడ్ సెక్షన్ 125 ముస్లిం మహిళలకూ వర్తిస్తుందని సుప్రీంకోర్టు తీర్పునిచ్చింది (దీనిపై తరువాత రాజీవ్ గాంధీ ప్రభుత్వం చట్టం తెచ్చింది).

105. ‘షాయరా బాను కేస్’ (2017) లో సుప్రీంకోర్టు ఏ పద్ధతిని రాజ్యాంగ విరుద్ధమని కొట్టివేసింది?

A) త్రిపుల్ తలాక్ (Triple Talaq / Talaq-e-Biddat)

B) నిఖా హలాలా

C) బహుభార్యాత్వం

D) వక్ఫ్ బోర్డు చట్టం

జవాబు: A) త్రిపుల్ తలాక్

వివరణ: ముస్లింలలో తక్షణ త్రిపుల్ తలాక్ పద్ధతిని సుప్రీంకోర్టు 3:2 మెజారిటీతో రాజ్యాంగ విరుద్ధమని కొట్టివేసింది.

106. ‘సబరిమల కేస్’ (Indian Young Lawyers Association v. State of Kerala, 2018) లో సుప్రీంకోర్టు ఏ అంశంపై తీర్పునిచ్చింది?

A) రుతుస్రావం వయస్సులో ఉన్న మహిళల (10-50 ఏళ్లు) ప్రవేశంపై నిషేధం చెల్లదని తీర్పునిచ్చింది

B) ఆలయ ప్రవేశం పూర్తిగా నిషేధించబడింది

C) పురుషుల ప్రవేశం నిషేధం

D) ఆలయం ప్రభుత్వ ఆధీనంలోకి వెళ్ళాలి

జవాబు: A) రుతుస్రావం వయస్సు గల మహిళల ఆలయ ప్రవేశంపై నిషేధం చెల్లదు

వివరణ: లింగ సమానత్వం ఆధారంగా మహిళల ప్రవేశాన్ని సుప్రీంకోర్టు అనుమతించింది.

107. ‘అయోధ్య రామజన్మభూమి-బాబ్రీ మస్జిద్’ భూ వివాద తీర్పును సుప్రీంకోర్టు ఏ సంవత్సరంలో వెలువరించింది?

A) 2019 నవంబర్ 9

B) 2020 ఆగస్టు 5

C) 2018 డిసెంబర్

D) 2021 జనవరి

జవాబు: A) 2019 నవంబర్ 9

వివరణ: సీజేఐ రంజన్ గొగోయ్ నేతృత్వంలోని 5 మంది జడ్జిల బెంచ్ ఏకగ్రీవంగా రామమందిర నిర్మాణానికి అనుకూలంగా తీర్పునిచ్చింది.

108. ‘సొలబాండి కేసు’ (Sarla Mudgal Case, 1995) దేనికి సంబంధించినది?

A) ఏకపత్నీవ్రతం / ముస్లింగా మతం మారి రెండో వివాహం చేసుకోవడంపై సుప్రీంకోర్టు వ్యాఖ్యలు (యూనిఫాం సివిల్ కోడ్ – UCC అవసరాన్ని నొక్కిచెప్పింది)

B) విడాకుల చట్టం

C) హిందూ వివాహ చట్టం

D) క్రిమినల్ చట్టాలు

జవాబు: A) మతం మారి రెండో వివాహం చేసుకోవడం మరియు యూసీసీ అవసరం

వివరణ: ఆర్టికల్ 44 ప్రకారం యూనిఫాం సివిల్ కోడ్ తేవాల్సిన అవధ్ధిని సుప్రీంకోర్టు ఈ కేసులో గుర్తుచేసింది.

109. ‘గోలక్‌నాథ్ కేస్’ (1967) లో సుప్రీంకోర్టు ప్రాథమిక హక్కులపై ఇచ్చిన తీర్పు ఏమిటి?

A) పార్లమెంట్‌కు ప్రాథమిక హక్కులను సవరించే లేదా తగ్గించే అధికారం లేదు

B) పార్లమెంట్ ఏ హక్కునైనా మార్చవచ్చు

C) ప్రాథమిక హక్కులు లేవు

D) సుప్రీంకోర్టుకు మాత్రమే హక్కులను మార్చే అధికారం ఉంది

జవాబు: A) పార్లమెంట్‌కు ప్రాథమిక హక్కులను సవరించే అధికారం లేదు

వివరణ: ఈ తీర్పును అధిగమించడానికి ఇందిరా గాంధీ ప్రభుత్వం 24వ రాజ్యాంగ సవరణ తెచ్చింది, ఇది తరువాత కేశవానంద భారతి కేసులో పునఃపరిశీలించబడింది.

110. ‘మినర్వా మిల్స్ కేసు’ (1980) లో సుప్రీంకోర్టు దేనిని బలోపేతం చేసింది?

A) ప్రాథమిక హక్కులు మరియు ఆదేశిక సూత్రాల (Fundamental Rights & DPSP) మధ్య సమతుల్యత మరియు న్యాయ సమీక్షాధికారం మౌలిక స్వరూపమని తేల్చింది

B) కేవలం ఆదేశిక సూత్రాలు ముఖ్యం అంది

C) ప్రాథమిక హక్కులు రద్దు చేయబడ్డాయి

D) పార్లమెంటు సర్వోన్నతమైంది అంది

జవాబు: A) ప్రాథమిక హక్కులు, ఆదేశిక సూత్రాల సమతుల్యత మరియు జ్యుడీషియల్ రివ్యూ

వివరణ: న్యాయ సమీక్షాధికారం రాజ్యాంగ మౌలిక స్వరూపంలో భాగమని ఈ కేసులో తేల్చారు.

111. ‘చంకం దొరైరాజన్ కేసు’ (1951) దేనికి సంబంధించినది?

A) ప్రాథమిక హక్కులకు మరియు ఆదేశిక సూత్రాలకు ఘర్షణ వచ్చినప్పుడు ప్రాథమిక హక్కులదే పైచేయి అవుతుందని తీర్పునిచ్చింది

B) ఆదేశిక సూత్రాలదే పైచేయి

C) రెండు సమానం

D) కోర్టు జోక్యం చేసుకోదు

జవాబు: A) ప్రాథమిక హక్కులదే పైచేయి

వివరణ: మొదటి రాజ్యాంగ సవరణకు ఈ తీర్పు దారితీసింది.

112. సుప్రీంకోర్టుకు చెందిన ‘పీఐఎల్’ (PIL) పితామహుడిగా భారతదేశంలో పేరుగాంచిన జడ్జి ఎవరు?

A) జస్టిస్ పి.ఎన్. భగవతి

B) జస్టిస్ హెచ్.జె. కనియా

C) జస్టిస్ ఎం. హిదయతుల్లా

D) జస్టిస్ వై.వి. చంద్రచూడ్

జవాబు: A) జస్టిస్ పి.ఎన్. భగవతి

వివరణ: సామాన్య ప్రజలు కూడా ఉత్తరం రాసి కోర్టును ఆశ్రయించేలా పీఐఎల్ సంస్కృతిని భారత్‌లో పీ.ఎన్. భగవతి ప్రవేశపెట్టారు.

113. భారతదేశంలో ఆర్టికల్ 21 పరిధిలో ‘ఉచిత విద్య’ (Right to Education) ను ప్రాథమిక హక్కుగా సుప్రీంకోర్టు ఏ చారిత్రక కేసులో పేర్కొంది?

A) మోహిని జైన్ మరియు ఉన్నికృష్ణన్ కేస్ (1992)

B) కేరళ ఎడ్యుకేషన్ బిల్లు

C) టి.ఎం.ఎ. పాయ్ ఫౌండేషన్ కేసు

D) ఇనామ్దార్ కేసు

జవాబు: A) మోహిని జైన్ మరియు ఉన్నికృష్ణన్ కేసు

వివరణ: ఈ తీర్పు తర్వాతే 86వ రాజ్యాంగ సవరణ (2002) ద్వారా ఆర్టికల్ 21ఏ చేర్చబడింది.

114. సుప్రీంకోర్టులో ‘కంటెంప్ట్ ఆఫ్ కోర్టు’ (కోర్టు ధిక్కరణ) కింద శిక్ష విధించే అధికారాన్ని రాజ్యాంగంలోని ఏ ఆర్టికల్స్ సమర్థిస్తాయి?

A) ఆర్టికల్ 129 మరియు ఆర్టికల్ 142

B) ఆర్టికల్ 32

C) ఆర్టికల్ 226

D) ఆర్టికల్ 136

జవాబు: A) ఆర్టికల్ 129 మరియు 142

వివరణ: కోర్ట్ ఆఫ్ రికార్డుగా మరియు పూర్తి న్యాయం చేయడానికి సుప్రీంకోర్టుకు ధిక్కరణ శిక్షాధికారం ఉంది.

115. భారతదేశంలో ‘సమాచార హక్కు చట్టం’ (RTI Act, 2005) కింద సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి (CJI) కార్యాలయం కూడా వస్తుందని సుప్రీంకోర్టు ఏ సంవత్సరంలో తీర్పునిచ్చింది?

A) 2019 (CJI v. Subhash Chandra Agarwal కేస్)

B) 2015

C) 2021

D) 2012

జవాబు: A) 2019

వివరణ: సీజేఐ కార్యాలయం కూడా పబ్లిక్ అథారిటీ కిందకు వస్తుందని 5 మంది జడ్జిల బెంచ్ తీర్పునిచ్చింది.

116. భారతదేశంలో ‘సమలింగ సంపర్కం’ (Homosexuality – Section 377 IPC) ను నేరం కాదని సుప్రీంకోర్టు ఏ చారిత్రక కేసులో కొట్టివేసింది?

A) నవతేజ్ సింగ్ జోహార్ వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా కేసు, 2018

B) పుట్టస్వామి కేసు

C) శబరిమల కేసు

D) షాయరా బాను కేసు

జవాబు: A) నవతేజ్ సింగ్ జోహార్ కేసు, 2018

వివరణ: సెక్షన్ 377 లోని కొంత భాగాన్ని రాజ్యాంగ విరుద్ధమని సుప్రీంకోర్టు రద్దు చేసింది.

117. భారతదేశంలో ‘అడల్టరీ’ (Adultary – సెక్షన్ 497 IPC) నేరం కాదని సుప్రీంకోర్టు ఏ సంవత్సరంలో తీర్పునిచ్చింది?

A) 2018 (జోసెఫ్ షైన్ వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా కేసు)

B) 2019

C) 2020

D) 2017

జవాబు: A) 2018 (జోసెఫ్ షైన్ కేసు)

వివరణ: వివాహేతర సంబంధాన్ని నేరంగా పరిగణించే సెక్షన్ 497 రాజ్యాంగ విరుద్ధమని సుప్రీంకోర్టు కొట్టివేసింది.

118. భారతదేశంలో ‘దయానీయ మరణం’ (Passive Euthanasia / Living Will) ను సుప్రీంకోర్టు ఏ సంవత్సరంలో చట్టబద్ధం చేసింది?

A) 2018 (కామన్ కాజ్ వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా కేసు)

B) 2015

C) 2021

D) 2012

జవాబు: A) 2018 (కామన్ కాజ్ కేసు)

వివరణ: తీవ్రమైన అనారోగ్యంతో కోమాలో ఉన్నవారికి వైద్య సహాయం నిలిపివేసే ‘లివింగ్ విల్’ విధానాన్ని కొన్ని నిబంధనలతో సుప్రీంకోర్టు అనుమతించింది.

119. సుప్రీంకోర్టు జడ్జిల పదవీ విరమణ వయస్సును 65 ఏళ్లకు బదులుగా పెంచాలని అప్పుడప్పుడు చర్చలు జరుగుతుంటాయి; ప్రస్తుతం ఉన్న వయస్సు ఎంత?

A) 65 సంవత్సరాలు

B) 60 సంవత్సరాలు

C) 62 సంవత్సరాలు

D) 70 సంవత్సరాలు

జవాబు: A) 65 సంవత్సరాలు

వివరణ: సుప్రీంకోర్టు జడ్జిలకు 65 ఏళ్లు, హైకోర్టు జడ్జిలకు 62 ఏళ్లు రిటైర్మెంట్ వయస్సుగా ఉంది.

120. సుప్రీంకోర్టుకు మరియు హైకోర్టులకు గల ‘న్యాయ సమీక్షాధికారం’ (Judicial Review) ఏ ఆర్టికల్స్ ద్వారా సంక్రమించింది?

A) ఆర్టికల్ 13, 32, 137, 226 మొదలైనవి

B) కేవలం ఆర్టికల్ 32

C) ఆర్టికల్ 124

D) ఆర్టికల్ 214

జవాబు: A) ఆర్టికల్ 13, 32, 137, 226

వివరణ: రాజ్యాంగానికి విరుద్ధమైన చట్టాలను కొట్టివేసే అధికారాన్ని ఈ ఆర్టికల్స్ సుప్రీంకోర్టుకు ఇస్తాయి.

121. భారతదేశంలో ‘ఎలక్టోరల్ బాండ్స్’ (Electoral Bonds) పథకం రాజ్యాంగ విరుద్ధమని సుప్రీంకోర్టు ఏ సంవత్సరంలో రద్దు చేసింది?

A) 2024 ఫిబ్రవరి

B) 2023

C) 2022

D) 2021

జవాబు: A) 2024 ఫిబ్రవరి

వివరణ: రాజకీయ పార్టీల నిధుల ఎలక్టోరల్ బాండ్ల పథకం పారదర్శకత లేదని, సమాచార హక్కుకు భంగకరమని సుప్రీంకోర్టు రాజ్యాంగ ధర్మాసనం కొట్టివేసింది.

122. ఆర్టికల్ 370 రద్దును సమర్ధిస్తూ సుప్రీంకోర్టు రాజ్యాంగ ధర్మాసనం ఏ సంవత్సరంలో తీర్పునిచ్చింది?

A) 2023 డిసెంబర్

B) 2019

C) 2021

D) 2022

జవాబు: A) 2023 డిసెంబర్

వివరణ: జమ్మూ కాశ్మీర్‌కు ప్రత్యేక ప్రతిపత్తి కల్పించే ఆర్టికల్ 370 రద్దును కేంద్ర ప్రభుత్వం చేయడాన్ని సుప్రీంకోర్టు సమర్థించింది.

123. సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా పనిచేసిన తొలి మహిళా న్యాయమూర్తి ఇప్పటివరకు ఎవరైనా ఉన్నారా?

A) లేరు, ఇప్పటివరకు ఏ మహిళా సుప్రీంకోర్టు సీజేఐ కాలేదు (భవిష్యత్తులో అవకాశం ఉంది)

B) జస్టిస్ ఫాతిమా బీవి అయ్యారు

C) జస్టిస్ నాగరత్న అయ్యారు

D) ఇద్దరు అయ్యారు

జవాబు: A) ఇప్పటివరకు ఏ మహిళా సీజేఐ కాలేదు

వివరణ: సుప్రీంకోర్టు చరిత్రలో ఇప్పటివరకు పురుషులే సీజేఐలుగా పనిచేశారు.

124. భారతదేశంలో సుప్రీంకోర్టు మొదటిసారిగా ఏర్పాటు చేసినప్పుడు ఎంత మంది జడ్జిలతో ప్రారంభమైంది?

A) 8 మంది (1 సీజేఐ + 7 ఇతర జడ్జిలు)

B) 34 మంది

C) 26 మంది

D) 10 మంది

జవాబు: A) 8 మంది

వివరణ: 1950లో సుప్రీంకోర్టు ప్రారంభమైనప్పుడు ప్రధాన జడ్జితో కలిపి కేవలం 8 మందే ఉండేవారు.

125. సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిగా నియమితుల కావడానికి కనీస కాలం హైకోర్టులో ప్రాక్టీస్ చేసిన న్యాయవాదికి ఎంత ఉండాలి?

A) హైకోర్టులో కనీసం 10 సంవత్సరాలు అడ్వకేట్‌గా పనిచేసి ఉండాలి

B) 5 ఏళ్లు

C) 15 ఏళ్లు

D) 20 ఏళ్లు

జవాబు: A) హైకోర్టులో కనీసం 10 సంవత్సరాలు

వివరణ: రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 124(3)(b) ప్రకారం ఈ నిబంధన ఉంది.

126. సుప్రీంకోర్టు అడ్వైజరీ జ్యూరిడిక్షన్ (సలహా అధికార పరిధి – ఆర్టికల్ 143) ఏ దేశ రాజ్యాంగం నుండి గ్రహించబడింది?

A) కెనడా రాజ్యాంగం (Canada Constitution)

B) అమెరికా

C) ఐర్లాండ్

D) బ్రిటన్

జవాబు: A) కెనడా రాజ్యాంగం

వివరణ: రాష్ట్రపతి సుప్రీంకోర్టును సలహా కోరే విధానాన్ని కెనడా నుండి తీసుకున్నాము.

127. భారతదేశంలో సుప్రీంకోర్టు మరియు హైకోర్టుల జడ్జిల బదిలీ (Transfer of Judges) ఏ ఆర్టికల్ ప్రకారం జరుగుతుంది?

A) ఆర్టికల్ 222 (హైకోర్టు జడ్జిల బదిలీ రాష్ట్రపతి ద్వారా సీజేఐ సలహాతో)

B) ఆర్టికల్ 124

C) ఆర్టికల్ 131

D) ఆర్టికల్ 214

జవాబు: A) ఆర్టికల్ 222

వివరణ: హైకోర్టు జడ్జిల బదిలీ ఆర్టికల్ 222 ప్రకారం రాష్ట్రపతి చేთిలో ఉంటుంది.

128. సుప్రీంకోర్టులో ‘క్యూరేటివ్ పిటిషన్’ (Curative Petition) భావనను సుప్రీంకోర్టు ఏ కేసులో ప్రవేశపెట్టింది?

A) రూపా హురా వర్సెస్ అశోక్ హురా కేసు, 2002

B) కేశవానంద భారతి కేసు

C) మేనకా గాంధీ కేసు

D) గోలక్‌నాథ్ కేసు

జవాబు: A) రూపా హురా కేసు, 2002

వివరణ: రివ్యూ పిటిషన్ కూడా కొట్టివేయబడిన తర్వాత, న్యాయపరమైన అన్యాయాన్ని సరిదిద్దడానికి క్యూరేటివ్ పిటిషన్ వేయవచ్చని సుప్రీంకోర్టు తెచ్చింది.

129. సుప్రీంకోర్టులో ఒక సాధారణ కేసును విచారించే కనీస ధర్మాసనం (Bench) ఎంత మంది జడ్జిలతో ఉంటుంది?

A) సాధారణంగా ఇద్దరు లేదా ముగ్గురు జడ్జిల డివిజన్ బెంచ్ (Division Bench)

B) ఒక్కరు

C) ఐదుగురు

D) ఏడుగురు

జవాబు: A) ఇద్దరు లేదా ముగ్గురు జడ్జిలు

వివరణ: సాధారణ అప్పీళ్లు, రిట్‌లను డివిజన్ బెంచ్‌లు విచారిస్తాయి.

130. భారతదేశంలో సుప్రీంకోర్టు తీర్పులపై పునఃసమీక్ష కోరే ‘రివ్యూ పిటిషన్’ (Review Petition) తీర్పు వెలువడిన ఎన్ని రోజులలోగా దాఖలు చేయాలి?

A) 30 రోజులలోపు

B) 90 రోజులు

C) 15 రోజులు

D) 6 నెలలు

జవాబు: A) 30 రోజులలోపు

వివరణ: తీర్పు వచ్చిన 30 రోజుల్లోగా రివ్యూ పిటిషన్ దాఖలు చేయాలి.

131. సుప్రీంకోర్టు జడ్జిగా పనిచేసిన వ్యక్తి రిటైర్మెంట్ తర్వాత ప్రభుత్వ ఆధ్వర్యంలోని ఏవైనా ట్రిబ్యునల్లు లేదా కమిషన్లలో నియమితులు కావచ్చా?

A) రాజ్యాంగపరంగా పూర్తి నిషేధం లేదు, ప్రభుత్వాలు కొన్నిసార్లు చట్టపరమైన కమిషన్లకు నియమిస్తాయి (కాని విమర్శలు వస్తుంటాయి)

B) పూర్తిగా నిషేధించబడింది

C) నేరుగా ప్రధానిగా వెళ్ళవచ్చు

D) ఎప్పటికీ ఏ పదవి తీసుకోకూడదు

జవాబు: A) సంపూర్ణ నిషేధం లేదు (కమిషన్లలో నియమించబడవచ్చు)

వివరణ: రిటైర్మెంట్ తర్వాత కోర్టుల్లో ప్రాక్టీస్ చేయకూడదనే నిబంధన ఉంది గానీ, ప్రభుత్వ కమిషన్లలో నియమించడాన్ని రాజ్యాంగం ఆపలేదు.

132. సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిని నియమించే విషయంలో ‘సంప్రదాయం’ ప్రకారం ఎవరు నియమితులవుతారు?

A) సుప్రీంకోర్టులో అత్యంత సీనియరైన న్యాయమూర్తి

B) అత్యంత పిన్న వయస్కుడు

C) ప్రభుత్వానికి నచ్చిన వ్యక్తి

D) రాష్ట్రపతి ఇష్టపడిన వ్యక్తి

జవాబు: A) అత్యంత సీనియర్ జడ్జి

వివరణ: కేవలం కొన్నిసార్లు మినహా సాధారణంగా సీనియారిటీ ప్రకారమే సీజేఐని నియమిస్తారు.

133. భారతదేశంలో సుప్రీంకోర్టు జడ్జిల పదవి కాలానికి సంబంధించి రాజ్యాంగం ఏ వయస్సును నిర్దేశించింది?

A) 65 సంవత్సరాలు నిండే వరకు

B) 60 ఏళ్లు

C) 70 ఏళ్లు

D) జీవితకాలం

జవాబు: A) 65 సంవత్సరాలు నిండే వరకు

వివరణ: ఆర్టికల్ 124(2) ప్రకారం 65 ఏళ్ల వయస్సు వచ్చే వరకు పదవిలో ఉంటారు.

134. సుప్రీంకోర్టుకు గల ‘ఒరిజినల్ జ్యూరిడిక్షన్’ (ఆర్టికల్ 131) కింద ఏ వివాదాలు రావు?

A) పౌరులకు మరియు ప్రభుత్వానికి మధ్య జరిగే ప్రాథమిక హక్కుల వివాదాలు (ఇవి ఆర్టికల్ 32 కిందికి వస్తాయి)

B) కేంద్ర, రాష్ట్రాల వివాదాలు

C) రెండు రాష్ట్రాల మధ్య వివాదాలు

D) రాష్ట్రాలు, కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాల వివాదాలు

జవాబు: A) పౌరులకు మరియు ప్రభుత్వానికి మధ్య వివాదాలు

వివరణ: ఆర్టికల్ 131 కేవలం ప్రభుత్వాల మధ్య (కేంద్రం-రాష్ట్రాలు) జరిగే వివాదాలకే వర్తిస్తుంది.

135. భారతదేశంలో మొట్టమొదటిసారిగా ‘న్యాయ సమీక్ష’ (Judicial Review) భావనను ఏ దేశ న్యాయ వ్యవస్థ నుండి ప్రేరణ పొంది చేర్చారు?

A) అమెరికా (USA – Marbury v. Madison కేసు నుండి ఉద్భవించింది)

B) బ్రిటన్

C) ఫ్రాన్స్

D) జర్మనీ

జవాబు: A) అమెరికా

వివరణ: అమెరికా రాజ్యాంగం మరియు మార్బరీ వర్సెస్ మాడిసన్ కేసు జ్యుడీషియల్ రివ్యూకి ఆధారం.

136. సుప్రీంకోర్టు జడ్జిల రాజీనామా లేఖ ఎవరికి అందజేయాలి?

A) రాష్ట్రపతికి

B) సీజేఐకి

C) ప్రధానికి

D) లోక్‌సభ స్పీకర్‌కు

జవాబు: A) రాష్ట్రపతికి

వివరణ: జడ్జిలు తమ రాజీనామాను రాష్ట్రపతికి సమర్పిస్తారు.

137. భారతదేశంలో హైకోర్టు జడ్జిలను బదిలీ చేసే అధికారం ఎవరికి ఉంది?

A) రాష్ట్రపతి (సీజేఐ సలహా మేరకు)

B) గవర్నర్

C) సీఎం

D) హైకోర్టు సీజే

జవాబు: A) రాష్ట్రపతి

వివరణ: ఆర్టికల్ 222 ప్రకారం రాష్ట్రపతి జడ్జిలను బదిలీ చేస్తారు.

138. సుప్రీంకోర్టులో కేసుల విచారణ సమయంలో హిందీ లేదా ఇతర భాషలను ఉపయోగించడానికి ఎవరి అనుమతి తీసుకోవాలి?

A) రాష్ట్రపతి ముందస్తు అనుమతి (Article 348(2))

B) సీజేఐ అనుమతి

C) పార్లమెంట్ చట్టం

D) ప్రధాని అనుమతి

జవాబు: A) రాష్ట్రపతి ముందస్తు అనుమతి

వివరణ: గవర్నర్ లేదా రాష్ట్రపతి అనుమతితో హైకోర్టులలో ప్రాంతీయ భాషలను వాడవచ్చు; సుప్రీంకోర్టులో రాష్ట్రపతి అనుమతి కావాలి.

139. భారతదేశంలో సుప్రీంకోర్టు మరియు హైకోర్టులకు వ్యతిరేకంగా తీర్పులు చెప్పే ప్రత్యేక కోర్టులు ఏవి?

A) అటువంటి కోర్టులు ఏవీ లేవు, సుప్రీంకోర్టు దేశంలోనే అత్యున్నత అపెక్స్ కోర్టు

B) జిల్లా కోర్టులు

C) ట్రిబ్యునల్లు

D) హైకోర్టులు సుప్రీంకోర్టును శాసించగలవు

జవాబు: A) అటువంటి కోర్టులు ఏవీ లేవు

వివరణ: సుప్రీంకోర్టు భారతదేశంలో అత్యున్నత న్యాయస్థానం (Apex Court).

140. సుప్రీంకోర్టు తన తీర్పులో పేర్కొన్న ‘మౌలిక స్వరూప సిద్ధాంతం’ (Basic Structure Doctrine) లో క్రిందివాటిలో ఏది భాగం కాదు?

A) నిర్దిష్ట రాజకీయ పార్టీకి అధికారం ఇవ్వడం

B) రాజ్యాంగ సర్వోన్నతత

C) ప్రజాస్వామ్య, గణతంత్ర రూపం

D) న్యాయ సమీక్షాధికారం

జవాబు: A) రాజకీయ పార్టీకి అధికారం ఇవ్వడం

వివరణ: ఇది మౌలిక స్వరూపంలో భాగం కాదు; మిగతావన్నీ మౌలిక స్వరూపంలో భాగమే.

141. భారతదేశంలో ‘జస్టిస్’ (న్యాయం) అనే పదం భారత రాజ్యాంగ పీఠికలో (Preamble) ఏ రూపాలలో ప్రస్తావించబడింది?

A) సామాజిక, ఆర్థిక మరియు రాజకీయ న్యాయం (Social, Economic and Political Justice)

B) కేవలం చట్టపరమైన న్యాయం

C) క్రిమినల్ న్యాయం

D) మతపరమైన న్యాయం

జవాబు: A) సామాజిక, ఆర్థిక మరియు రాజకీయ న్యాయం

వివరణ: పీఠికలో న్యాయం మూడు రకాలుగా చెప్పబడింది.

142. సుప్రీంకోర్టు జడ్జిల నియామకంలో ‘కొలీజియం’ వ్యవస్థపై ఏ చట్టం లేదా నిబంధన రాజ్యాంగంలో ఉంది?

A) రాజ్యాంగంలో కొలీజియం అనే పదం ప్రత్యక్షంగా లేదు; ఇది ఆర్టికల్ 124 మరియు సుప్రీంకోర్టు తీర్పుల ద్వారా ఏర్పడింది

B) ఆర్టికల్ 124 లో స్పష్టంగా ఉంది

C) ఆర్టికల్ 368 లో ఉంది

D) ఆర్టికల్ 75 లో ఉంది

జవాబు: A) రాజ్యాంగంలో ప్రత్యక్షంగా లేదు, తీర్పుల ద్వారా వచ్చింది

వివరణ: కొలీజియం అనేది జడ్జిల తీర్పుల ద్వారా (నాటి జడ్జెస్ కేసులు) ఏర్పడిన ఆచారం/వ్యవస్థ.

143. సుప్రీంకోర్టులో ‘పీఐఎల్’ (PIL) దాఖలు చేసేటప్పుడు పిటిషనర్ నేరుగా ఎవరిని ఉద్దేశించి వేస్తారు?

A) సుప్రీంకోర్టు లేదా హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిని ఉద్దేశించి

B) ప్రధాన మంత్రికి

C) పోలీసులకు

D) రాష్ట్రపతికి

జవాబు: A) సుప్రీంకోర్టు లేదా హైకోర్టు సీజేను ఉద్దేశించి

వివరణ: ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యాన్ని కోర్టు రిజిస్ట్రీలో దాఖలు చేస్తారు.

144. భారతదేశంలో ఏ సంవత్సరంలో ‘నేషనల్ జ్యుడీషియల్ అకాడమీ’ (National Judicial Academy) భోపాల్‌లో ఏర్పాటు చేయబడింది?

A) 2002

B) 1995

C) 2010

D) 1985

జవాబు: A) 2002

వివరణ: న్యాయమూర్తులకు శిక్షణ ఇవ్వడానికి భోపాల్‌లో నేషనల్ జ్యుడీషియల్ అకాడమీ ఏర్పాటయింది.

145. సుప్రీంకోర్టులో ఒకే బెంచ్‌లో ఎక్కువ మంది జడ్జిలు ఉండి తీర్పునిచ్చిన వాటిలో ‘అయోధ్య కేసు’ బెంచ్ ఎంత మందితో కూడుకున్నది?

A) ఐదుగురు జడ్జిలు (5 Judges Bench)

B) తొమ్మిది మంది

C) ఏడుగురు

D) ముగ్గురు

జవాబు: A) ఐదుగురు జడ్జిలు

వివరణ: అయోధ్య భూ వివాద కేసును 5 మంది జడ్జిల రాజ్యాంగ ధర్మాసనం విచారించింది.

146. భారతదేశంలో ‘జ్యూరీ సిస్టమ్’ (Jury System – నేరస్థులను ప్రజలే నిర్ణయించే పద్ధతి) ఎప్పుడు రద్దు చేయబడింది?

A) 1960లలో క్రిమినల్ ప్రొసిజర్ కోడ్ (CrPC) సంస్కరణల ద్వారా పూర్తిగా రద్దు చేయబడింది

B) 1950

C) 1947

D) ఇంకా కొనసాగుతుంది

జవాబు: A) 1960లలో CrPC ద్వారా రద్దు చేయబడింది

వివరణ: నానావతి కేసు (1959) తర్వాత భారత్‌లో జ్యూరీ వ్యవస్థ రద్దు చేయబడి జడ్జిలే తీర్పు చెప్పే విధానం ఖరారైంది.

147. సుప్రీంకోర్టులో ‘న్యాయవాది’ (Advocate-on-Record – AoR) వ్యవస్థ ఏ కోర్టు ప్రత్యేకత?

A) కేవలం సుప్రీంకోర్టులో మాత్రమే కేసు వాదించడానికి AoR పరీక్ష పాసైన న్యాయవాదులకు ప్రత్యేక అర్హత ఉంటుంది

B) అన్ని కోర్టులలో ఉంది

C) హైకోర్టులలో మాత్రమే

D) జిల్లా కోర్టులలో

జవాబు: A) కేవలం సుప్రీంకోర్టులో మాత్రమే

వివరణ: సుప్రీంకోర్టు రూల్స్ ప్రకారం AoR పరీక్ష పాసైనవారే కేసులు ఫైల్ చేయగలరు.

148. సుప్రీంకోర్టుకు చెందిన అధికారిక వెబ్‌సైట్ మరియు డిజిటల్ సేవలు ఏ పేరుతో అందుబాటులో ఉన్నాయి?

A) Supreme Court of India Portal / SCI / e-Courts

B) Nyaya Portal

C) Digital Bharat

D) e-Supreme

జవాబు: A) Supreme Court of India Portal

వివరణ: సుప్రీంకోర్టు అధికారిక పోర్టల్ ద్వారా తీర్పులు, లైవ్ ప్రసారాలు అందుతాయి.

149. భారతదేశంలో ‘సుప్రీంకోర్టు’ అనేది ఏ దేశపు అత్యున్నత న్యాయస్థాన వ్యవస్థను పోలి ఉంటుంది?

A) అమెరికా మరియు ఆస్ట్రేలియా ఫెడరల్ కోర్టుల పోకడలను కలిగి ఉన్నప్పటికీ, ఇది బ్రిటన్ మరియు ప్రభుత్వ చట్టం 1935 మిశ్రమం

B) కేవలం బ్రిటన్

C) కేవలం రష్యా

D) చైనా

జవాబు: A) అమెరికా మరియు బ్రిటన్ విధానాల మిశ్రమం

వివరణ: మన సుప్రీంకోర్టుకు అమెరికన్ కోర్టులా జ్యుడీషియల్ రివ్యూ శక్తి ఉన్నప్పటికీ, బ్రిటిష్ సంప్రదాయాలను కూడా పాటిస్తుంది.

150. భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం దేశంలో ‘చట్టం ముందు అందరూ సమానులే’ (Rule of Law / Article 14) అనే సూత్రాన్ని ఏ కోర్టు అత్యున్నత స్థాయిలో పరిరక్షిస్తుంది?

A) భారత సుప్రీంకోర్టు (Supreme Court of India)

B) పార్లమెంట్

C) ప్రధాన మంత్రి కార్యాలయం

D) ఎన్నికల సంఘం

జవాబు: A) భారత సుప్రీంకోర్టు

వివరణ: రాజ్యాంగ పరిరక్షకుడిగా మరియు ప్రాథమిక హక్కుల రక్షకుడిగా సుప్రీంకోర్టు దేశంలో చట్టబద్ధమైన పాలనను (Rule of Law) కాపాడుతుంది.