మౌర్య సామ్రాజ్యం పరిపాలన టాప్ 250 BITS PART 4

121. అశోకుని ఏ రాతి శాసనంలో “ప్రజల సంక్షేమం కోసం ప్రతివేదకులు (గూఢచారులు/సమాచారకులు) ఏ సమయంలోనైనా, ఎక్కడైనా తనకు సమాచారం అందించవచ్చు” అని ప్రకటించబడింది?

• A) 3వ ప్రధాన రాతి శాసనం
• B) 6వ ప్రధాన రాతి శాసనం (Major Rock Edict VI)
• C) 9వ ప్రధాన రాతి శాసనం
• D) 11వ ప్రధాన రాతి శాసనం

జవాబు: B) 6వ ప్రధాన రాతి శాసనం వివరణ: 6వ రాతి శాసనంలో అశోకుడు పాలనా సమర్థత మరియు ప్రజా సంక్షేమానికి ప్రాధాన్యతనిస్తూ, తాను భోజనం చేస్తున్నా, అంతఃపురంలో ఉన్నా ప్రజల సమస్యల గురించి ‘ప్రతివేదకులు’ ఎప్పుడైనా సమాచారం అందించవచ్చని స్పష్టం చేశాడు.

122. కౌటిల్యుని అర్థశాస్త్రం ప్రకారం ఒకే ప్రాంతంలో స్థిరంగా ఉండి గూఢచర్యం చేసే వర్గాన్ని ఏమని పిలిచేవారు?

• A) సంచార
• B) సంస్థ (Sanstha)
• C) తంత్ర
• D) ఆవర్త

జవాబు: B) సంస్థ వివరణ: మౌర్యుల గూఢచారులలో ఒకే చోట వ్యాపారులు, సన్యాసులు లేదా విద్యార్థుల వేషంలో స్థిరంగా ఉండి సమాచారం సేకరించే వారిని ‘సంస్థ’ అని, నిరంతరం వివిధ ప్రాంతాలు తిరుగుతూ పనిచేసే వారిని ‘సంచార’ అని పిలిచేవారు.

123. బీహార్‌లోని చంపారన్ జిల్లాలో ఉన్న అశోకుని స్తంభ శాసనంపై ‘ఒకే సింహం’ (Single Lion Capital) శిల్పం అత్యంత సురక్షితంగా లభించిన ప్రసిద్ధ ప్రదేశం ఏది?

• A) లౌరియా నందన్‌గఢ్ (Lauriya Nandangarh)
• B) రుమ్మిందెయ్
• C) కౌశాంబి
• D) తోప్రా

జవాబు: A) లౌరియా నందన్‌గఢ్ వివరణ: బీహార్‌లోని లౌరియా నందన్‌గఢ్ వద్ద ఉన్న అశోక స్తంభ శీర్షంపై గంభీరమైన ఒకే సింహం బొమ్మ ఉంది. ఇది ఇప్పటికీ చాలా చక్కని స్థితిలో భద్రపరచబడి ఉంది.

124. జైన ఆధారాల (Jain texts) ప్రకారం బిందుసారుడికి ఉన్న మరొక పేరు ఏమిటి?

• A) సింహసేనుడు (Simhasena)
• B) అజాతశత్రువు
• C) శ్రేణికుడు
• D) దేవానాంప్రియ

జవాబు: A) సింహసేనుడు వివరణ: జైన గ్రంథమైన ‘రాజావళికథ’ మరియు ఇతర జైన ఆధారాలలో బిందుసారుడిని ‘సింహసేనుడు’ అని పేర్కొన్నారు. గ్రీకులు ఇతడిని ‘అమిత్రోకేట్స్’ అని పిలిచారు.

125. మౌర్యుల కాలంలో ధాన్యం రూపంలో కాకుండా నేరుగా నగదు (రొక్కం) రూపంలో వసూలు చేసే పన్నును ఏమని పిలిచేవారు?

• A) భాగ
• B) హిరణ్య (Hiranya)
• C) ఉదకభాగ
• D) బలి

జవాబు: B) హిరణ్య వివరణ: మౌర్యుల కాలంలో పన్నులను ధాన్యం (ఇన్ కైండ్) రూపంలో చెల్లిస్తే ‘భాగ’ అని, బంగారం లేదా నాణేల (నగదు) రూపంలో చెల్లిస్తే ‘హిరణ్య’ అని పిలిచేవారు.

126. మెగస్తనీస్ తన ‘ఇండికా’ గ్రంథంలో “భారతదేశంలో బానిస వ్యవస్థ (Slavery) లేదు” అని పేర్కొన్న ప్రస్తావన ఏ గ్రంథ ఆధారాలకు పూర్తిగా విరుద్ధంగా ఉంది?

• A) కౌటిల్యుని అర్థశాస్త్రం
• B) మనుస్మృతి
• C) బౌద్ధ జాతక కథలు
• D) పైవన్నీ

జవాబు: D) పైవన్నీ వివరణ: కౌటిల్యుని అర్థశాస్త్రం 9 రకాల దాసులను (బానిసలను) పేర్కొనగా, జాతక కథలు మరియు మనుస్మృతి కూడా బానిసత్వాన్ని ధృవీకరించాయి. గ్రీకు దేశంలో ఉన్నంత తీవ్రమైన దౌర్జన్యాలు ఇక్కడ లేకపోవడం వల్ల మెగస్తనీస్ పొరపాటున బానిస వ్యవస్థ లేదని రాశాడు.

127. అర్థశాస్త్రం ప్రకారం మౌర్యుల కాలంలో దేవాలయాలు, వాటి ఆస్తులు మరియు మతపరమైన స్థలాలను పర్యవేక్షించే అధికారి ఎవరు?

• A) దేవతాధ్యక్షుడు (Devatadhyaksha)
• B) సంస్థాధ్యక్షుడు
• C) ధర్మాధ్యక్షుడు
• D) పౌతావాధ్యక్షుడు

జవాబు: A) దేవతాధ్యక్షుడు వివరణ: మౌర్య యాజమాన్యంలో దేవాలయాలు, వాటికి వచ్చే కానుకలు, పూజారులు మరియు మతసంబంధిత ఆస్తులను పర్యవేక్షించడానికి ‘దేవతాధ్యక్షుడు’ అనే ప్రత్యేక అధికారి ఉండేవాడు.

128. క్రీ.పూ. 305 లో చంద్రగుప్త మౌర్యుడు గ్రీకు పాలకుడైన సెల్యూకస్ నికేటర్‌ను ఓడించిన తర్వాత కుదుర్చుకున్న సంధి ప్రకారం పొందిన ప్రాంతాలు ఏవి?

• A) అరియా (హేరాట్), అరకోసియా (కాందహార్), గెడ్రోసియా (బలూచిస్తాన్), పరోపమిసడాయ్ (కాబూల్)
• B) తక్షశిల, కాశ్మీర్, సింధ్
• C) కళింగ, మాల్వా, గుజరాత్
• D) మగధ, అంగ, వంగ

జవాబు: A) అరియా (హేరాట్), అరకోసియా (కాందహార్), గెడ్రోసియా (బలూచిస్తాన్), పరోపమిసడాయ్ (కాబూల్) వివరణ: సెల్యూకస్‌ను ఓడించిన తర్వాత చంద్రగుప్తుడు అతనికి 500 యుద్ధ ఏనుగులను బహుమతిగా ఇచ్చి, బదులుగా హిందూకుష్ పర్వతాల వరకు ఉన్న ఈ 4 వ్యూహాత్మక ప్రాంతాలను మౌర్య సామ్రాజ్యంలో విలీనం చేసుకున్నాడు.

129. దక్షిణాపథ రాజధాని ‘సువర్ణగిరి’ నుండి రాచరిక ఆదేశాలను పొందినట్లు తెలిపే బ్రహ్మగిరి, సిద్ధాపుర లఘు రాతి శాసనాలు ఏ రాష్ట్రంలో ఉన్నాయి?

• A) కర్ణాటక (Karnataka)
• B) ఆంధ్రప్రదేశ్
• C) తమిళనాడు
• D) మహారాష్ట్ర

జవాబు: A) కర్ణాటక వివరణ: కర్ణాటకలోని చిత్రదుర్గ జిల్లాలో ఉన్న బ్రహ్మగిరి, సిద్ధాపుర, జటింగ-రామేశ్వర వద్ద అశోకుని లఘు రాతి శాసనాలు లభించాయి. ఇవి సువర్ణగిరిలోని ‘ఆర్యపుత్ర’ (వైస్రాయ్) ద్వారా జారీ చేయబడ్డాయి.

130. మౌర్యుల కేంద్ర পরিపాలనలో ఆడిట్ మరియు రికార్డుల కార్యాలయానికి (Accounts & Audit Department) ఆధిపత్యం వహించే అధికారి ఎవరు?

• A) అక్షపటలాధ్యక్షుడు (Akshapataladhyaksha)
• B) సీతాధ్యక్షుడు
• C) గణనాధ్యక్షుడు
• D) కోశాధ్యక్షుడు

జవాబు: A) అక్షపటలాధ్యక్షుడు వివరణ: కేంద్ర ప్రభుత్వ లెక్కలు, రికార్డులు, ఆదాయ వ్యయాల ఆడిటింగ్ నిర్వహించే ప్రధాన శాఖాధిపతిని ‘అక్షపటలాధ్యక్షుడు’ అనేవారు.

131. అశోకుని ఏ రాతి శాసనం ప్రకారం జంతువుల పందాలు, మద్యం తాగడం వంటివి ఉండే ‘సమాజ’ (Festive gatherings) లపై నిషేధం విధించబడింది?

• A) 1వ ప్రధాన రాతి శాసనం (Major Rock Edict I)
• B) 3వ ప్రధాన రాతి శాసనం
• C) 7వ ప్రధాన రాతి శాసనం
• D) 12వ ప్రధాన రాతి శాసనం

జవాబు: A) 1వ ప్రధాన రాతి శాసనం వివరణ: 1వ ప్రధాన రాతి శాసనంలో అశోకుడు జంతు బలులతో పాటు, సమాజంలో నైతికతను దెబ్బతీసే మరియు జంతు హింసకు దారితీసే విందులు/సమావేశాల (సమాజ) పై పరిమితులు విధించాడు.

132. బౌద్ధ సంఘంలో చీలికలు తెచ్చే బిక్షువులను ‘తెల్లని దుస్తులు కప్పి సంఘం నుండి బహిష్కరించాలి’ అని ఆదేశించే అశోకుని శాసనాలను ఏమని పిలుస్తారు?

• A) సంఘభేద శాసనాలు / Schism Edicts (సారనాథ్, కౌశాంబి, సాంచి)
• B) రుమ్మిందెయ్ శాసనాలు
• C) గిర్నార్ శాసనాలు
• D) షాబాజ్‌గఢి శాసనాలు

జవాబు: A) సంఘభేద శాసనాలు వివరణ: సారనాథ్, కౌశాంబి మరియు సాంచి లఘు స్తంభ శాసనాలలో బౌద్ధ సంఘ ఐక్యతను కాపాడటానికి, క్రమశిక్షణ తప్పే సన్యాసులను బహిష్కరిస్తామని అశోకుడు తీవ్ర హెచ్చరికలు చేశాడు.

133. రోమన్ చరిత్రకారుడు ప్లీనీ (Pliny) రచనల ప్రకారం చంద్రగుప్త మౌర్యుని వద్ద ఉన్న పదాతిదళం (Infantry) సంఖ్య ఎంత?

• A) 1 లక్ష
• B) 6 లక్షలు (600,000)
• C) 3 లక్షలు
• D) 10 లక్షలు

జవాబు: B) 6 లక్షలు వివరణ: ప్లీనీ వర్ణన ప్రకారం చంద్రగుప్త మౌర్యుని వద్ద 6 లక్షల పదాతిదళం, 30,000 అశ్వికదళం మరియు 9,000 గజదళం (ఏనుగులు) కలిగిన భారీ చతురంగ బలాలు ఉండేవి.

134. బౌద్ధ వాఙ్మయం (అశోకావదాన) ప్రకారం అశోకుడిని బౌద్ధమతంలోకి మార్చి, పవిత్ర స్థలాల యాత్రలకు మార్గదర్శకత్వం వహించిన బౌద్ధ ముని ఎవరు?

• A) ఉపగుప్తుడు (Upagupta)
• B) భద్రబాహు
• C) అశ్వఘోషుడు
• D) పతంజలి

జవాబు: A) ఉపగుప్తుడు వివరణ: మథురకు చెందిన ఉపగుప్తుడు (దీనికే మరొక కథనంలో నిగ్రోధ అనే చిన్న బిక్షువు ప్రభావం అని కూడా ఉంది) అశోకుడికి బౌద్ధ దీక్షనిచ్చి, ధమ్మ యాత్రలలో అతనికి మార్గదర్శకుడిగా వ్యవహరించాడు.

135. మౌర్యుల కాలపు ప్రామాణిక పంచ్ మార్క్డ్ (గుద్దుడు) నాణేలపై విస్తృతంగా కనిపించే రాజ ముద్ర/చిహ్నం ఏది?

• A) నెమలి మరియు కొండపై చంద్రుడు (Peacock and Hill with Crescent)
• B) సింహం మరియు చక్రం
• C) వీణ మరియు గరుడుడు
• D) నంది మరియు త్రిశూలం

జవాబు: A) నెమలి మరియు కొండపై చంద్రుడు వివరణ: మౌర్యుల గుద్దుడు నాణేలపై ప్రధానంగా కొండ (పర్వతం), దానిపై అర్థచంద్రుడు, మరియు నెమలి శిల్ప చిహ్నాలు రాజ ముద్రలుగా ముద్రించబడేవి.

136. అశోకుని ఏ రాతి శాసనంలో యుక్తులు, రాజూకులు, ప్రదేశికలు అనే అధికారులు ప్రతి 5 సంవత్సరాలకు ఒకసారి సామ్రాజ్యంలో పర్యటించి (అనుసంయాన) ధమ్మ ప్రచారం చేయాలని ఆదేశించబడింది?

• A) 3వ ప్రధాన రాతి శాసనం (Major Rock Edict III)
• B) 6వ ప్రధాన రాతి శాసనం
• C) 8వ ప్రధాన రాతి శాసనం
• D) 11వ ప్రధాన రాతి శాసనం

జవాబు: A) 3వ ప్రధాన రాతి శాసనం వివరణ: 3వ రాతి శాసనంలో అధికారులందరూ తమ సాధారణ పరిపాలనతో పాటు ప్రతి ఐదేళ్లకు ఒకసారి పర్యటనలు (అనుసంయాన) చేస్తూ ప్రజలకు నైతిక సూత్రాలు, తల్లిదండ్రులను గౌరవించడం, సత్యం పలకడం బోధించాలని పేర్కొన్నాడు.

137. మౌర్యుల పరిపాలనలో నౌకలు, ఓడరేవులు, మరియు జలమార్గ రవాణాను పర్యవేక్షించే ప్రధాన అధికారి ఎవరు?

• A) నవాధ్యక్షుడు (Navadhyaksha)
• B) పత్త్యధ్యక్షుడు
• C) రథాధ్యక్షుడు
• D) హస్త్యధ్యక్షుడు

జవాబు: A) నవాధ్యక్షుడు వివరణ: నదీ రవాణా, సముద్ర రేవులలో సుంకాల వసూలు, పడవల నిర్వహణ మరియు ప్రయాణికుల భద్రతను చూసే అధికారిని ‘నవాధ్యక్షుడు’ అనేవారు.

138. బారాబార్ గుహల సముదాయంలో చెక్క నిర్మాణ కళా శైలిని (Woodwork architecture) ప్రతిబింబించే అత్యంత ప్రసిద్ధ గుర్రపు నాడా ఆకారపు (Horseshoe arch) ముఖద్వారం గల గుహ ఏది?

• A) లోమస్ రుషి గుహ (Lomas Rishi Cave)
• B) సుదామ గుహ
• C) కర్ణ చౌపార
• D) విశ్వజోప్రి

జవాబు: A) లోమస్ రుషి గుహ వివరణ: లోమస్ రుషి గుహ ముఖద్వారంపై చెక్కతో చేసిన ప్రవేశ ద్వారాల శైలిని రాతిపై చెక్కారు. దీని అర్ధచంద్రాకార Arch పై ఏనుగులు స్థూపం వైపు వెళ్తున్నట్లు చెక్కిన శిల్పం మౌర్య శిల్పకళకు తలమానికం.

139. మౌర్యుల కాలంలో ప్రజలు ప్రావిన్సుల మధ్య లేదా సామ్రాజ్యం దాటి ప్రయాణించడానికి అనుమతి పత్రాలు/పాస్‌పోర్టులు (Passports) జారీ చేసే అధికారి ఎవరు?

• A) ముద్రాధ్యక్షుడు (Mudradhyaksha)
• B) పాసాధ్యక్షుడు
• C) ప్రదేశాధ్యక్షుడు
• D) పౌతావాధ్యక్షుడు

జవాబు: A) ముద్రాధ్యక్షుడు వివరణ: సామ్రాజ్యంలో నిఘా మరియు భద్రత కోసం ప్రయాణికులు అధికారిక ముద్ర కలిగిన పాస్‌పోర్టులు పొందాల్సి ఉండేది. ఈ విభాగాధిపతిని ‘ముద్రాధ్యక్షుడు’ అనేవారు.

140. “ధమ్మ దానమే అత్యున్నతమైన దానం, ధమ్మ విభాగమే అత్యుత్తమమైన విభాగం” అని వివరిస్తూ భౌతిక దానాల కంటే నైతిక ప్రచారమే మిన్న అని తెలిపే అశోకుని శాసనం ఏది?

• A) 11వ ప్రధాన రాతి శాసనం (Major Rock Edict XI)
• B) 4వ ప్రధాన రాతి శాసనం
• C) 7వ ప్రధాన రాతి శాసనం
• D) 14వ ప్రధాన రాతి శాసనం

జవాబు: A) 11వ ప్రధాన రాతి శాసనం వివరణ: 11వ రాతి శాసనంలో అశోకుడు ‘ధమ్మ దానం’ (సాటి మానవులకు నైతికతను బోధించడం) అనేది ఏ ఇతర భౌతిక లేదా ధన దానం కంటే శ్రేష్ఠమైనదని వర్ణించాడు.

141. అశోకుడి కాలంలో శ్రీలంకను పాలించిన పాలకుడు ఎవరు, అతను అశోకుడి ప్రభావంతో ‘దేవానాంప్రియ’ బిరుదును ధరించాడు?

• A) దేవనాంప్రియ తిస్స (Devanampriya Tissa)
• B) దుట్టగామిణి
• C) విజయ
• D) పరాక్రమబాహు

జవాబు: A) దేవనాంప్రియ తిస్స వివరణ: శ్రీలంక రాజు తిస్స, అశోకుడి ధమ్మ విధానాలకు ఆకర్షితుడై ‘దేవానాంప్రియ’ బిరుదును స్వీకరించాడు. అశోకుడు తన కుమారుడైన మహేంద్రుడు, కుమార్తె సంఘమిత్రలను బౌద్ధ ప్రచారం కోసం శ్రీలంకకు పంపింది ఇతని పాలనా కాలంలోనే.

142. సారనాథ్ అశోక స్తంభ శీర్షం పీఠం (Abacus) పై చెక్కబడిన నాలుగు ప్రాణుల రూపాలు ఏవి?

• A) ఏనుగు, గుర్రం, ఎద్దు, సింహం (Elephant, Horse, Bull, Lion)
• B) ఏనుగు, పులి, నెమలి, ఎద్దు
• C) సింహం, మేక, ఏనుగు, లేడి
• D) గుర్రం, ఒంటె, సింహం, ఎద్దు

జవాబు: A) ఏనుగు, గుర్రం, ఎద్దు, సింహం వివరణ: సారనాథ్ ధర్మచక్ర పీఠంపై నాలుగు దిక్కులకు ముఖం చేసి ఉన్న నాలుగు జంతువులు: తూర్పున ఏనుగు, దక్షిణాన గుర్రం, పశ్చిమాన ఎద్దు, ఉత్తరాన సింహం. ఇవి బుద్ధుని జీవితంలోని ప్రధాన ఘట్టాలకు ప్రతీకలుగా పరిగణించబడతాయి.

143. మౌర్యుల కాలంలో అత్యంత ప్రామాణికంగా వాడకంలో ఉన్న ప్రధాన వెండి నాణెం ఏది?

• A) పణ / కర్షాపణ (Pana / Karshapana)
• B) నిష్క
• C) శతమాన
• D) కాకిణి

జవాబు: A) పణ / కర్షాపణ వివరణ: మౌర్యుల అధికారిక వెండి నాణెం ‘పణ’ లేదా ‘కర్షాపణ’. అధికారుల జీతాలు, పన్ను చెల్లింపులు దీని రూపంలోనే జరిగేవి. రాగి నాణేలను ‘మాషక’ లేదా ‘కాకిణి’ అని పిలిచేవారు.

144. క్రీ.పూ. 185 లో చివరి మౌర్య రాజైన బృహద్రథుడిని హత్య చేసి శుంగ వంశాన్ని స్థాపించిన మౌర్య సేనాధిపతి ఎవరు?

• A) పుష్యమిత్ర శుంగుడు (Pushyamitra Shunga)
• B) అగ్నిమిత్ర
• C) వాసుదేవుడు
• D) దేవభూతి

జవాబు: A) పుష్యమిత్ర శుంగుడు వివరణ: మౌర్య సైనిక కవాతు (Military parade) సమయంలో బ్రాహ్మణ సేనాధిపతి అయిన పుష్యమిత్ర శుంగుడు చివరి మౌర్య రాజు బృహద్రథుడిని సంహరించి మగధపై మౌర్య పాలనకు అంతం పలికి శుంగ వంశాన్ని స్థాపించాడు.

145. కౌటిల్యుని అర్థశాస్త్రం ప్రకారం మౌర్యుల కేంద్ర పాలనలో వివిధ పరిపాలనా శాఖలను పర్యవేక్షించే ‘అధ్యక్షులు’ (Adhyakshas) ఎంతమంది?

• A) 18 మంది
• B) 27 మంది (27 Adhyakshas)
• C) 12 మంది
• D) 32 మంది

జవాబు: B) 27 మంది వివరణ: అర్థశాస్త్రంలో మౌర్య పరిపాలనా యంత్రాంగం గురించి వివరిస్తూ 18 మంది ‘తీర్థులు’ (అత్యున్నత మంత్రులు/అధికారులు) మరియు 27 మంది ‘అధ్యక్షులు’ (వివిధ శాఖల డైరెక్టర్లు) ఉన్నారని పేర్కొన్నారు.

146. బుద్ధుని జన్మస్థలమైన లుంబిని (రుమ్మిందెయ్) ని దర్శించిన అశోకుడు, ఆ గ్రామంపై ‘భాగ’ (భూమి శిస్తు) ను ఎంతకు తగ్గించాడు?

• A) 1/6 నుండి 1/8 వంతుకు (1/8th part)
• B) 1/4 నుండి 1/10 వంతుకు
• C) పూర్తిగా రద్దు చేశాడు
• D) 1/2 నుండి 1/4 వంతుకు

జవాబు: A) 1/6 నుండి 1/8 వంతుకు వివరణ: రుమ్మిందెయ్ స్తంభ శాసనం ప్రకారం అశోకుడు బుద్ధుడు జన్మించిన పవిత్ర స్థలంగా లుంబినిని భావించి, అక్కడ ‘బలి’ అనే మతపరమైన పన్నును పూర్తిగా రద్దు చేసి, భూమి శిస్తు ‘భాగ’ను సాధారణ 1/6 నుండి 1/8 వంతుకు తగ్గించాడు.

147. చంద్రగుప్త మౌర్యుని పాలనా కాలంలో గుజరాత్ (సౌరాష్ట్ర) ప్రావిన్స్ గవర్నర్‌గా ఉండి ప్రసిద్ధ ‘సుదర్శన తటాకాన్ని’ నిర్మించింది ఎవరు?

• A) పుష్యగుప్తుడు (Pushyagupta)
• B) తుషాస్ప
• C) సువిశాఖ
• D) రాధాగుప్తుడు

జవాబు: A) పుష్యగుప్తుడు వివరణ: జూనాగఢ్ శాసనం ప్రకారం చంద్రగుప్తుని వైస్రాయ్/గవర్నర్ అయిన పుష్యగుప్తుడు వైశ్యుడు, ఇతడు గిర్నార్ కొండల వద్ద నీటిపారుదల సౌకర్యం కోసం సుదర్శన తటాకాన్ని నిర్మించాడు.

148. మెగస్తనీస్ తన ‘ఇండికా’ గ్రంథంలో భారతీయ సమాజాన్ని విభజించిన 7 వృత్తిపర వర్గాలలో లేనిది ఏది?

• A) శూద్రులు/సాంప్రదాయ కుల వ్యవస్థ (Traditional Caste)
• B) తత్వవేత్తలు (Philosophers)
• C) రైతులు (Farmers)
• D) సైనికులు (Soldiers)

జవాబు: A) శూద్రులు/సాంప్రదాయ కుల వ్యవస్థ వివరణ: మెగస్తనీస్ భారతదేశంలోని సాంప్రదాయ చతుర్వర్ణ వ్యవస్థను అర్థం చేసుకోలేక సమాజాన్ని 7 వృత్తిపరమైన వర్గాలుగా (తత్వవేత్తలు, రైతులు, పశుపాలకులు, హస్తకళాకారులు, సైనికులు, నిరీక్షకులు/గూఢచారులు, సలహాదారులు) విభజించాడు.

149. అశోకుని ఏ రాతి శాసనంలో పశ్చిమ దేశాలకు చెందిన 5 గ్రీకు రాజుల పేర్లు (ఆంటియోకస్, టోలమీ, ఆంటిగోనస్, మగాస్, అలెగ్జాండర్) ప్రస్తావించబడ్డాయి?

• A) 13వ ప్రధాన రాతి శాసనం (Major Rock Edict XIII)
• B) 5వ ప్రధాన రాతి శాసనం
• C) 2వ ప్రధాన రాతి శాసనం
• D) 8వ ప్రధాన రాతి శాసనం

జవాబు: A) 13వ ప్రధాన రాతి శాసనం వివరణ: కళింగ యుద్ధం గురించి తెలిపే 13వ రాతి శాసనంలోనే అశోకుడు తన ధమ్మ విజయాలు సరిహద్దు గ్రీకు రాజ్యాలైన సీరియా, ఈజిప్ట్, మాసిడోనియా, సైరీన్ మరియు ఎపిరస్‌లలో కూడా విస్తరించాయని ఆ రాజుల పేర్లతో సహా పేర్కొన్నాడు.

150. మౌర్యుల కాలంలో ప్రభుత్వ ఆధీనంలో ఉన్న వ్యవసాయ భూములను (Crown Lands) మరియు వ్యవసాయ ఉత్పత్తిని పర్యవేక్షించే అధికారి ఎవరు?

• A) సీతాధ్యక్షుడు (Sitadhyaksha)
• B) సంస్థాధ్యక్షుడు
• C) పణ్యాధ్యక్షుడు
• D) ప్రదేస్తా

జవాబు: A) సీతాధ్యక్షుడు వివరణ: మౌర్యుల కాలంలో రాజు/రాజ్య ప్రత్యక్ష యాజమాన్యంలో ఉన్న భూములను ‘సీత’ అని పిలిచేవారు. ఈ భూముల సాగు, రాబడి మరియు కార్మికుల పర్యవేక్షణ చూసే అధికారి ‘సీతాధ్యక్షుడు’.

151. గ్రీకు ఆధారాలలో బిందుసారునికి ఇవ్వబడిన బిరుదు ‘అమిత్రోకేట్స్’ (Amitrochates) కు సంస్కృత మూలం ఏమిటి?

• A) అమిత్రఘాత (Slayer of foes – శత్రుసంహారకుడు)
• B) ప్రియదర్శి
• C) ఏకరాట్
• D) విక్రమాదిత్య

జవాబు: A) అమిత్రఘాత వివరణ: బిందుసారుని శౌర్యపరాక్రమాలకు గుర్తుగా అతనికి ‘అమిత్రఘాత’ (శత్రువులను నాశనం చేసేవాడు) అనే బిరుదు ఉంది. దీనినే గ్రీకులు అమిత్రోకేట్స్ (Amitrochates) అని రాశారు.

152. ప్రయాగ్‌రాజ్ (అలహాబాద్) స్తంభ శాసనంలో అశోకుడి ఏకైక రాణి మరియు ఆమె కుమారుడి పేరు ప్రస్తావించబడింది?

• A) కారువాకి & తీవర (Karuwaki and Tivala)
• B) అసంధిమిత్ర & కుణాల
• C) పద్మావతి & దేవి
• D) తిష్యరక్షిత & జలౌక

జవాబు: A) కారువాకి & తీవర వివరణ: అలహాబాద్‌లోని ‘రాణి శాసనం’ (Queen’s Edict) లో అశోకుని ద్వితీయ రాణి ‘కారువాకి’ మరియు ఆమె కుమారుడు ‘తీవర’ చేసిన దానధర్మాల గురించి ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించబడింది.

153. మౌర్య సామ్రాజ్యంలో వాయవ్య ప్రావిన్స్ (North-Western Province) యొక్క రాజధాని నగరం ఏది?

• A) తక్షశిల (Taxila)
• B) ఉజ్జయిని
• C) సువర్ణగిరి
• D) తోసలి

జవాబు: A) తక్షశిల వివరణ: మౌర్య సామ్రాజ్యాన్ని 5 ప్రధాన ప్రావిన్సులుగా విభజించారు. అందులో వాయవ్య ప్రావిన్స్ (ఉత్తరాపథం) రాజధాని తక్షశిల. ఇది విద్యా రంగానికి మరియు అంతర్జాతీయ వాణిజ్యానికి ప్రధాన కేంద్రం.

154. మౌర్యుల కాలంలో నగరాలలో పారిశుధ్యం కోసం గృహాల సముదాయాల వద్ద తవ్విన ‘ఉర’ లేదా చక్ర బావులు (Ring Wells) ముఖ్యంగా దేనికి ఉపయోగపడేవి?

• A) మురుగునీటి పారుదల మరియు వ్యర్థాల విసర్జన (Soak pits / Drainage)
• B) మంచి నీటి నిల్వ
• C) ధాన్యం భద్రపరచడం
• D) భూగర్భ రవాణా

జవాబు: A) మురుగునీటి పారుదల మరియు వ్యర్థాల విసర్జన వివరణ: తవ్వకాల ఆధారంగా మౌర్యుల కాలంలో టెర్రకోట రింగులతో నిర్మించిన బావులు (Ring wells) మంచి నీటి కంటే ఎక్కువగా ఇళ్లలోని మురుగునీటిని పీల్చుకునే గుంతలుగా (Soak pits) ఉపయోగపడ్డాయని ఆధారాలు లభించాయి.

155. బిందుసారుని పాలనా కాలంలో అశోకుడు ఏ ప్రాంతానికి వైస్రాయ్/గవర్నర్‌గా బాధ్యతలు నిర్వహించాడు?

• A) ఉజ్జయిని మరియు తక్షశిల
• B) కళింగ
• C) తోసలి
• D) సువర్ణగిరి

జవాబు: A) ఉజ్జయిని మరియు తక్షశిల వివరణ: అశోకుడు చక్రవర్తి కావడానికి ముందు అవంతి (ఉజ్జయిని) కి వైస్రాయ్‌గా ఉన్నాడు. తక్షశిలలో తిరుగుబాటు జరిగినప్పుడు బిందుసారుడు అశోకుడిని అక్కడికి పంపి తిరుగుబాటును అణచివేశాడు.

156. అశోకుని స్తంభ శాసనాలలో అన్నింటికంటే పొడవైనది మరియు అతని ధమ్మ విధానాల విస్తృత సారాంశాన్ని తెలిపే శాసనం ఏది?

• A) 7వ ప్రధాన స్తంభ శాసనం (7th Pillar Edict)
• B) 1వ స్తంభ శాసనం
• C) 4వ స్తంభ శాసనం
• D) 6వ స్తంభ శాసనం

జవాబు: A) 7వ ప్రధాన స్తంభ శాసనం వివరణ: 7వ స్తంభ శాసనం అశోకుని చివరి రోజుల్లో (పట్టాభిషేకమైన 27వ సంవత్సరంలో) చెక్కబడింది. ఇందులో అశోకుడు చేపట్టిన అన్ని ధమ్మ సంక్షేమ కార్యక్రమాల (రహదారుల వెంట చెట్లు నాటడం, బావులు తవ్వించడం, ధమ్మ మహామాత్రుల పనితీరు) పూర్తి నివేదిక ఉంది.

157. అర్థశాస్త్రం ప్రకారం మౌర్య పరిపాలనలో గూఢచార వ్యవస్థను (Espionage system) పర్యవేక్షించే అత్యున్నత కేంద్ర విభాగాధిపతిని ఏమని పిలిచేవారు?

• A) మహామాత్యాపసర్ప (Mahamatyapasarpa)
• B) సమహర్త
• C) సభాపతి
• D) ప్రదేస్తా

జవాబు: A) మహామాత్యాపసర్ప వివరణ: మౌర్యుల గూఢచారులను ‘గూఢపురుషులు’ అనేవారు. అంతర్గత భద్రత, అధికారుల నిజాయితీ, విదేశీ కార్యకలాపాలను పర్యవేక్షించే ఈ గూఢచార విభాగానికి ఆధిపత్యం వహించే మంత్రిని ‘మహామాత్యాపసర్ప’ అని పిలిచేవారు.

158. అశోకుని రుమ్మిందెయ్ శాసనంలో పేర్కొనబడిన ‘బలి’ అనే పన్ను యొక్క అసలు સ્વభావం ఏమిటి?

• A) ఒక రకమైన మతపరమైన పన్ను / కప్పం (Religious Tax/Tribute)
• B) నీటి పన్ను
• C) కస్టమ్స్ డ్యూటీ
• D) నేర రుసుము

జవాబు: A) ఒక రకమైన మతపరమైన పన్ను / కప్పం వివరణ: వైదిక కాలం నుండి వస్తున్న ‘బలి’ అనేది రాచరికానికి లేదా మతపరమైన కట్టుబాట్లకు చెల్లించే ఒక రకమైన కప్పం/పన్ను. లుంబిని దర్శనం సందర్భంగా అశోకుడు ఈ ‘బలి’ ని పూర్తిగా రద్దు చేశాడు.

159. అశోకుడి తర్వాత మగధను పాలించిన మౌర్య పాలకులలో జైనమతాన్ని తీవ్రంగా పోషించి ‘జైన అశోకుడు’ గా పేరుగాంచినది ఎవరు?

• A) సంప్రాతి (Samprati)
• B) శాలిశూక
• C) దేవవర్మన్
• D) శతధన్వాన్

జవాబు: A) సంప్రాతి వివరణ: అశోకుని మనవడైన ‘సంప్రాతి’ జైనముని సుహస్తి ప్రభావంతో జైనమతాన్ని స్వీకరించాడు. అశోకుడు బౌద్ధమత విస్తరణకు కృషి చేసినట్లే, సంప్రాతి దక్షిణ భారతదేశం మరియు మధ్య ఆసియాలో జైనమత వ్యాప్తికి అనేక జైన ఆలయాలు, విహారాలు నిర్మించాడు.

160. మెగస్తనీస్ వర్ణన ప్రకారం మౌర్యుల ‘సైనిక పరిపాలన’ను పర్యవేక్షించడానికి ఎంతమంది సభ్యులతో కూడిన సైనిక బోర్డు ఉండేది?

• A) 30 మంది (6 కమిటీలు)
• B) 15 మంది
• C) 10 మంది
• D) 50 మంది

జవాబు: A) 30 మంది వివరణ: నగర పాలన లాగే, సైనిక పాలనను కూడా 30 మంది సభ్యులు కలిగిన బోర్డు చూసుకునేది. ఇది 6 కమిటీలుగా (1. నౌకాదళం, 2. రవాణా & రవాణా సామగ్రి, 3. పదాతిదళం, 4. అశ్వికదళం, 5. రథదళం, 6. గజదళం) విభజించబడి పనిచేసేది.