మౌర్య సామ్రాజ్యం పరిపాలన టాప్ 250 BITS PART 3

మౌర్య సామ్రాజ్యం పరిపాలన టాప్ 250 BITS PART 3

81. ప్రసిద్ధ సాంచి స్థూపాన్ని (మధ్యప్రదేశ్) మూల రూపంలో నిర్మించిన మౌర్య చక్రవర్తి ఎవరు?

• A) చంద్రగుప్త మౌర్యుడు
• B) బిందుసారుడు
• C) అశోకుడు
• D) బృహద్రథుడు

జవాబు: C) అశోకుడు వివరణ: సాంచి వద్ద ఉన్న మహాస్థూపాన్ని క్రీ.పూ. 3వ శతాబ్దంలో అశోకుడు ఇటుకలతో నిర్మించాడు. తదనంతరం శృంగుల కాలంలో దీనిని రాతితో విస్తరించి ప్రాకారాలు అమర్చారు.

82. కౌటిల్యుని అర్థశాస్త్రం ప్రకారం మౌర్యుల కాలంలో వేగుల/గూఢచార వ్యవస్థకు చెందిన అధికారులను ఏమని పిలిచేవారు?

• A) గూఢపురుషులు (Gudhapurushas)
• B) సంస్థాధ్యక్షులు
• C) పణ్యాధ్యక్షులు
• D) ప్రదేస్తాలు

జవాబు: A) గూఢపురుషులు వివరణ: మౌర్యుల గూఢచార వ్యవస్థ అత్యంత శక్తివంతమైనది. గూఢచారులను ‘గూఢపురుషులు’ అనేవారు. వీరు స్థిరంగా ఒకే చోట పనిచేసే ‘సంస్థ’, సంచరిస్తూ సమాచారం సేకరించే ‘సంచార’ అనే రెండు విభాగాలుగా పనిచేసేవారు.

83. మౌర్య సామ్రాజ్యం యొక్క చివరి చక్రవర్తి ఎవరు?

• A) సంప్రాతి
• B) దశరథుడు
• C) దేవవర్మన్
• D) బృహద్రథుడు (Brihadratha)

జవాబు: D) బృహద్రథుడు వివరణ: మౌర్య వంశపు చివరి రాజు బృహద్రథుడు. క్రీ.పూ. 185 లో ఇతని సేనాధిపతి పుష్యమిత్ర శృంగుడు ఇతడిని హత్య చేసి మౌర్య సామ్రాజ్యాన్ని అంతమొందించి, శృంగ వంశాన్ని స్థాపించాడు.

84. బౌద్ధమత ప్రచారం కోసం తన కుమారుడు మహేంద్రుడు, కుమార్తె సంఘమిత్రలను శ్రీలంకకు పంపిన మౌర్య రాజు ఎవరు?

• A) చంద్రగుప్త మౌర్యుడు
• B) బిందుసారుడు
• C) అశోకుడు
• D) కుణాలుడు

జవాబు: C) అశోకుడు వివరణ: అశోకుడు 3వ బౌద్ధ సంగీతి అనంతరం తన పిల్లలైన మహేంద్రుడు, సంఘమిత్రలను బోధివృక్ష శాఖతో శ్రీలంక రాజు ‘దేవనాంప్రియ తిస్స’ వద్దకు బౌద్ధమత వ్యాప్తికై పంపాడు.

85. భారతదేశంలో లభించిన అశోకుని అత్యధిక శాసనాలు ఏ లిపిలో చెక్కబడ్డాయి?

• A) ఖరోష్ఠి
• B) బ్రాహ్మి (Brahmi)
• C) ఆరామిక్
• D) గ్రీకు

జవాబు: B) బ్రాహ్మి వివరణ: అశోకుని భారతీయ శాసనాలు ప్రధానంగా ప్రాకృత భాష, ‘బ్రాహ్మి’ లిపిలో ఉన్నాయి. వాయవ్య భారత/పాకిస్తాన్ ప్రాంతంలో ఖరోష్ఠి, ఆఫ్ఘనిస్తాన్ ప్రాంతంలో ఆరామిక్ మరియు గ్రీకు లిపలు వాడబడ్డాయి.

86. మౌర్యుల కేంద్ర పరిపాలనలో ప్రధాన ఆదాయ సేకరణాధికారి (Chief Revenue Collector) ని ఏమని పిలిచేవారు?

• A) సన్నీధాత
• B) సమాహర్త (Samaharta)
• C) అక్షపటలాధ్యక్ష
• D) కార్తాంతిక

జవాబు: B) సమాహర్త వివరణ: ‘సమాహర్త’ సామ్రాజ్యం నలుమూలల నుండి పన్నులు సేకరించడం మరియు వార్షిక బడ్జెట్ రూపకల్పన బాధ్యతలు చూసేవారు. ‘సన్నీధాత’ రాజ ఖజానాధికారి (Treasurer) గా వ్యవహరించేవాడు.

87. మౌర్యుల కాలంలో అత్యధికంగా చలామణిలో ఉన్న ప్రామాణిక వెండి నాణెం ఏది?

• A) నిష్క
• B) పణ (Pana)
• C) మాషక
• D) కాకిణి

జవాబు: B) పణ వివరణ: మౌర్యుల కాలపు ప్రధాన వెండి పంచ్‌మార్క్డ్ (గుద్దబడిన) నాణెం ‘పణ’. ప్రభుత్వ ఉన్నతాధికారుల నుండి దిగువ స్థాయి ఉద్యోగుల జీతభత్యాలను పణల రూపంలోనే చెల్లించేవారు.

88. అశోకుడికి కళింగ యుద్ధం పట్ల కలిగిన పశ్చాత్తాపం మరియు దుఃఖాన్ని వర్ణించే శాసనం ఏది?

• A) 13వ ప్రధాన రాతి శాసనం (Major Rock Edict XIII)
• B) 5వ ప్రధాన రాతి శాసనం
• C) 10వ ప్రధాన రాతి శాసనం
• D) 1వ స్తంభ శాసనం

జవాబు: A) 13వ ప్రధాన రాతి శాసనం వివరణ: 13వ రాతి శాసనంలో కళింగ యుద్ధం వల్ల జరిగిన తీవ్ర నష్టం, మారణహోమం చూసి అశోకుడు తీవ్ర విచారం వ్యక్తం చేసి, యుద్ద విజయం (దిగ్విజయం) స్థానంలో ‘ధమ్మవిజయాన్ని’ స్వీకరించాడని పేర్కొనబడింది.

89. క్రీ.పూ. 185 లో చివరి మౌర్య రాజు బృహద్రథుడిని అంతమొందించిన పుష్యమిత్ర శృంగుడు ఏ హోదాలో ఉండేవాడు?

• A) ప్రధాన మంత్రి
• B) సేనాధిపతి (Commander-in-Chief)
• C) ఆర్థిక మంత్రి
• D) ప్రావిన్స్ గవర్నర్

జవాబు: B) సేనాధిపతి వివరణ: పుష్యమిత్ర శృంగుడు బృహద్రథుడి దగ్గర బ్రాహ్మణ సేనాధిపతిగా పనిచేస్తూ, ఒక సైనిక సమీక్ష (Military parade) సమయంలో రాజును హత్య చేసి అధికారంలోకి వచ్చాడు.

90. బిందుసారుని ఆస్థానాన్ని సందర్శించిన సీరియా రాజు ఆంటియోకస్ I యొక్క గ్రీకు రాయబారి ఎవరు?

• A) మెగస్తనీస్
• B) డియానైసియస్
• C) డైమాకస్ (Deimachus)
• D) ప్లీనీ

జవాబు: C) డైమాకస్ వివరణ: సీరియా రాజు ఆంటియోకస్ I తన రాయబారిగా డైమాకస్‌ను బిందుసారుని ఆస్థానానికి పంపాడు. (ఈజిప్ట్ రాజు టోలెమీ II ‘డియానైసియస్’ అనే రాయబారిని పంపాడు).

91. గుజరాత్‌లోని జూనాగఢ్ (గిర్నార్) వద్ద ఉన్న సుదర్శన తటాకం (Sudarshana Lake) నిర్మాణం ఏ మౌర్య రాజు కాలంలో ప్రారంభమైంది?

• A) చంద్రగుప్త మౌర్యుడు
• B) అశోకుడు
• C) బిందుసారుడు
• D) సంప్రాతి

జవాబు: A) చంద్రగుప్త మౌర్యుడు వివరణ: చంద్రగుప్త మౌర్యుని સૌరాష్ట్ర (గుజరాత్) ప్రావిన్షియల్ గవర్నర్ ‘పుష్యగుప్తుడు’ వ్యవసాయ నీటిపారుదల కోసం సుదర్శన తటాకాన్ని నిర్మించాడు. అశోకుని కాలంలో తుషాల్పుడు దీనికి కాలువలు తవ్వించాడు.

92. మౌర్య పాలనలో రాజ్య ఖజానా మరియు ధాన్యాగారాలను (Storehouses) పర్యవేక్షించే ప్రధాన కోశాధికారిని ఏమనేవారు?

• A) సన్నీధాత (Sannidhata)
• B) సమాహర్త
• C) దండపాల
• D) దుర్గపాల

జవాబు: A) సన్నీధాత వివరణ: ఖజానా, ధాన్యపు గిడ్డంగుల సంరక్షణ మరియు రాబడిని భద్రపరచడం ‘సన్నీధాత’ బాధ్యత.

93. మౌర్య నగర పాలనలో నగర ముఖ్య అధికారిని కౌటిల్యుడు ఏమని పేర్కొన్నాడు?

• A) పురపాలుడు
• B) నాగరకుడు (Nagaraka)
• C) మహానగరాధ్యక్ష
• D) శ్రేష్ఠి

జవాబు: B) నాగరకుడు వివరణ: అర్థశాస్త్రం ప్రకారం నగర యాజమాన్యం మరియు శాంతిభద్రతల బాధ్యత ‘నాగరకుడు’ చూసేవాడు. మెగస్తనీస్ ఇతడిని ‘ఆస్టైనోమోయ్’ అని అభివర్ణించాడు.

94. అశోకుడి శాసనాలలో ఆయనను అత్యధికంగా ఏ పేరు/బిరుదుతో సంబోధించారు?

• A) ప్రియదర్శి
• B) దేవనాంప్రియ ప్రియదర్శి (Devanampiya Piyadasi)
• C) ధర్మాశోక
• D) చక్రవర్తి అశోక

జవాబు: B) దేవనాంప్రియ ప్రియదర్శి వివరణ: ‘దేవనాంప్రియ ప్రియదర్శి’ అంటే “దేవతలకు ప్రియమైనవాడు, సుందరమైన రూపం గలవాడు” అని అర్థం. ఇది అశోకుడి శాసనాల్లో విస్తృతంగా కనిపించే బిరుదు.

95. అశోకుడి అసలు పేరు “దేవనాంప్రియ అశోక” అని స్పష్టంగా పేర్కొన్న మొదటి శాసనం ఏది?

• A) మాస్కి శాసనం (Maski Inscription)
• B) భబ్రూ శాసనం
• C) సాంచి శాసనం
• D) గిర్నార్ శాసనం

జవాబు: A) మాస్కి శాసనం వివరణ: 1915 లో కర్ణాటకలోని ‘మాస్కి’ వద్ద లభించిన లఘు రాతి శాసనంలో ‘దేవనాంప్రియ అశోక’ అని స్పష్టంగా ఉండటంతో ప్రియదర్శి అనగా అశోకుడేనని స్పష్టంగా నిర్ధారణ అయ్యింది. (గుర్జరా, నిట్టూర్, ఉడేగోళం శాసనాలలో కూడా అశోకుని పేరు ఉంది).

96. మౌర్యుల గనులు, ఖనిజ వనరుల విభాగానికి అధిపతిగా వ్యవహరించే అధికారి ఎవరు?

• A) ఆకరాధ్యక్షుడు (Akaradhyaksha)
• B) లోహాధ్యక్షుడు
• C) కరాధ్యక్షుడు
• D) ఖనిజాధ్యక్షుడు

జవాబు: A) ఆకరాధ్యక్షుడు వివరణ: మౌర్యుల కాలంలో గనులు మరియు ఖనిజాలు రాజ్యం యొక్క ఏకఛత్రాధిపత్యంలో (State monopoly) ఉండేవి. వీటి పర్యవేక్షణ బాధ్యత ‘ఆకరాధ్యక్షుని’ది.

97. మెగస్తనీస్ వర్ణన ప్రకారం మౌర్య సైనిక పాలనను ఎంతమంది సభ్యులు గల బోర్డు పర్యవేక్షించేది?

• A) 10 మంది
• B) 20 మంది
• C) 30 మంది (6 కమిటీలు)
• D) 15 మంది

జవాబు: C) 30 మంది వివరణ: సైనిక నిర్వహణకు 30 మంది సభ్యులు కలిగిన బోర్డు ఉండేది. ఇది ఒక్కొక్క దానికి 5 గురు సభ్యులు కలిగిన 6 కమిటీలుగా (నౌకాదళం, రవాణా, పదాతిదళం, అశ్వికదళం, రథదళం, గజదళం) విభజించబడింది.

98. అజీవిక సన్యాసుల కోసం బారాబార్ కొండలలో సుదామ మరియు కర్ణచౌపార్ గుహలను దానం చేసిన మౌర్య రాజు ఎవరు?

• A) చంద్రగుప్త మౌర్యుడు
• B) అశోకుడు
• C) దశరథుడు
• D) బిందుసారుడు

జవాబు: B) అశోకుడు వివరణ: బీహార్‌లోని బారాబార్ కొండలలో అశోకుడు తన పాలనా కాలంలో అజీవికుల కోసం సుదామ, కర్ణచౌపార్, విశ్వజోప్రి గుహలను తొలిపించి దానం చేశాడు.

99. అశోకుడు బౌద్ధసంఘంలో చీలికలను/భేదాలను అరికట్టడానికి వేయించిన శాసనాలను ఏమని పిలుస్తారు?

• A) సంఘభేద శాసనాలు (Schism Edicts)
• B) కలహ శాసనాలు
• C) ధమ్మ శాసనాలు
• D) గుహా శాసనాలు

జవాబు: A) సంఘభేద శాసనాలు వివరణ: సాంచి, సారనాథ్, కౌశాంబి వద్ద ఉన్న స్తంభ శాసనాలలో బౌద్ధ సంఘంలో ఐక్యత దెబ్బతీసే, చీలికలు తెచ్చే సన్యాసులను సంఘం నుండి బహిష్కరిస్తామని అశోకుడు హెచ్చరించాడు.

100. బౌద్ధ వాఙ్మయం (మహావంశ/దీపవంశ) ప్రకారం అశోకుడు భారతదేశమంతటా ఎన్ని స్థూపాలను నిర్మించాడని ప్రతీతి?

• A) 1,000
• B) 8,000
• C) 84,000
• D) 1,00,000

జవాబు: C) 84,000 వివరణ: బౌద్ధ ఆధారాల ప్రకారం అశోకుడు గౌతమ బుద్ధుని ధాతువులను (Relics) సేకరించి సామ్రాజ్యమంతటా 84,000 స్థూపాలను నిర్మించాడని పేర్కొనబడింది.

101. అశోకుడు తన పాలనలోని ఏ సంవత్సరంలో ‘ధమ్మ మహామాత్రులను’ (Dhamma Mahamattas) మొదటిసారిగా నియమించాడు?

• A) 8వ సంవత్సరం
• B) 13వ సంవత్సరం
• C) 26వ సంవత్సరం
• D) 10వ సంవత్సరం

జవాబు: B) 13వ సంవత్సరం వివరణ: అశోకుని 5వ ప్రధాన రాతి శాసనం ప్రకారం, అతడు తన పట్టాభిషేక మహోత్సవం జరిగిన 13వ పాలనా సంవత్సరంలో ధమ్మ ప్రచారం, నైతిక విలువల పెంపు మరియు ప్రజల సంక్షేమం కోసం ‘ధమ్మ మహామాత్రులు’ అనే నూతన అధికారుల వ్యవస్థను ప్రారంభించాడు.

102. మౌర్యుల కాలంలో కొలతలు మరియు తూకాల ప్రామాణికతను పర్యవేక్షించే అధికారిని ఏమని పిలిచేవారు?

• A) పణ్యాధ్యక్షుడు
• B) పౌతవాధ్యక్షుడు (Pautavadhyaksha)
• C) సుంకాధ్యక్షుడు
• D) సంస్థాధ్యక్షుడు

జవాబు: B) పౌతవాధ్యక్షుడు వివరణ: మోసం జరగకుండా తూకాలు, కొలతల పరికరాలను తనిఖీ చేయడం మరియు ధృవీకరించడం ‘పౌతవాధ్యక్షుని’ బాధ్యత. వ్యాపార వస్తువుల రవాణా, విక్రయాలను ‘పణ్యాధ్యక్షుడు’ పర్యవేక్షించేవాడు.

103. అశోకుని ఏ స్తంభ శాసనంపై వృషభం (ఎద్దు – Bull Capital) శిల్పం అత్యంత శోభాయమానంగా చెక్కబడి ఉంది?

• A) సారనాథ్ స్తంభం
• B) రాంపూర్వా స్తంభం (Rampurva)
• C) లౌరియా నందన్‌గఢ్
• D) సాంచి స్తంభం

జవాబు: B) రాంపూర్వా స్తంభం వివరణ: బీహార్‌లోని రాంపూర్వా వద్ద లభించిన అశోక స్తంభ శీర్షంపై ‘వృషభం’ (ఎద్దు) రూపం ఉంటుంది. ఇది మౌర్య శిల్పకళా నైపుణ్యానికి ఉత్తమ ఉదాహరణ (ప్రస్తుతం ఇది రాష్ట్రపతి భవన్‌లో ఉంది).

104. బిందుసారుడు సీరియా గ్రీకు రాజు ఆంటియోకస్ I ని ఏ మూడు వస్తువులు పంపమని వర్తకుల ద్వారా కోరాడు?

• A) తీపి ద్రాక్షారసం, ఎండిన అంజీర్ పండ్లు, ఒక సోఫిస్ట్/తత్వవేత్త (Sweet wine, dried figs, a sophist)
• B) గుర్రాలు, బంగారం, పట్టు
• C) మసాలా దినుసులు, ఏనుగులు, ద్రాక్షారసం
• D) కత్తులు, కవచాలు, నూనె

జవాబు: A) తీపి ద్రాక్షారసం, ఎండిన అంజీర్ పండ్లు, ఒక సోఫిస్ట్/తత్వవేత్త వివరణ: ఆంటియోకస్ I మొదటి రెండింటినీ పంపాడు కానీ, గ్రీకు చట్టాల ప్రకారం తత్వవేత్తలను అమ్మడం/ఎగుమతి చేయడం నిషిద్ధమని పేర్కొంటూ తత్వవేత్తను పంపలేదు.

105. సాధారణంగా మౌర్యుల కాలంలో రైతుల నుండి వసూలు చేసే ప్రధాన భూమి శిస్తు ‘భాగ’ ఎంత నిష్పత్తిలో ఉండేది?

• A) 1/2 వంతు
• B) 1/6 నుండి 1/4 వంతు
• C) 1/10 వంతు
• D) 1/3 వంతు

జవాబు: B) 1/6 నుండి 1/4 వంతు వివరణ: మౌర్యుల కాలంలో భూసారం, నీటిపారుదల వసతులను బట్టి ఉత్పత్తిలో 1/6 వంతు నుండి 1/4 వంతు వరకు ‘భాగ’ అనే పేరుతో భూమి శిస్తుగా సేకరించేవారు.

106. శకరాజు రుద్రదామనుని ప్రసిద్ధ జూనాగఢ్ రాతి శాసనంలో ఒకే చోట పేర్కొనబడిన ఇద్దరు మౌర్య రాజులు ఎవరు?

• A) చంద్రగుప్త మౌర్యుడు మరియు అశోకుడు
• B) బిందుసారుడు మరియు అశోకుడు
• C) చంద్రగుప్తుడు మరియు బిందుసారుడు
• D) అశోకుడు మరియు సంప్రాతి

జవాబు: A) చంద్రగుప్త మౌర్యుడు మరియు అశోకుడు వివరణ: సుదర్శన తటాకం పునరుద్ధరణ గురించి తెలిపే జూనాగఢ్ (గిర్నార్) శాసనంలో చంద్రగుప్త మౌర్యుడు (తటాక నిర్మాత) మరియు అశోకుడు (కాలువల నిర్మాత) ఇద్దరి పేర్లు ఒకే సంస్కృత ప్రశస్తి శాసనంలో ప్రస్తావించబడ్డాయి.

107. మౌర్యుల కాలంలో నేరాలు మరియు క్రిమినల్ కేసులను విచారించే ప్రత్యేక న్యాయస్థానాన్ని ఏమని పిలిచేవారు?

• A) ధర్మాస్థీయ
• B) కంటకశోధన (Kantakasodhana)
• C) మహామాత్రాలయ
• D) పరిషత్

జవాబు: B) కంటకశోధన వివరణ: మౌర్యుల కాలంలో రెండు రకాల కోర్టులు ఉండేవి: 1. ధర్మాస్థీయ (సివిల్ కోర్టులు), 2. కంటకశోధన (క్రిమినల్ కోర్టులు). రాజ్య వ్యతిరేక కార్యకలాపాలు, దొంగతనాలు, హత్యల కేసులను కంటకశోధన విచారించేది.

108. అశోకుడు బౌద్ధమత త్రిరత్నాలైన బుద్ధ, ధమ్మ, సంఘ పట్ల తన అత్యంత గాఢమైన విశ్వాసాన్ని ప్రకటించిన శాసనం ఏది?

• A) భబ్రూ శాసనం (Bhabru Inscription – రాజస్థాన్)
• B) రుమ్మిందెయ్ శాసనం
• C) ఎర్రగుడి శాసనం
• D) సారనాథ్ శాసనం

జవాబు: A) భబ్రూ శాసనం వివరణ: రాజస్థాన్‌లోని బైరాట్ సమీపాన లభించిన ‘భబ్రూ’ (Bhabru) లఘు రాతి శాసనంలో అశోకుడు స్పష్టంగా బౌద్ధ త్రిరత్నాలపై తన భక్తిని ప్రకటిస్తూ, బౌద్ధ సన్యాసులు చదవాల్సిన ఏడు బౌద్ధ గ్రంథాల జాబితాను కూడా ఇచ్చాడు.

109. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని కర్నూలు జిల్లాలో లభించిన అశోకుడి ప్రసిద్ధ శాసన ప్రదేశం ఏది?

• A) అమరావతి
• B) ఎర్రగుడి (Yerragudi)
• C) నాగార్జునకొండ
• D) ఘంటసాల

జవాబు: B) ఎర్రగుడి వివరణ: కర్నూలు జిల్లా జోన్నగిరి సమీపంలోని ఎర్రగుడి వద్ద అశోకుని 14 ప్రధాన రాతి శాసనాలు మరియు లఘు రాతి శాసనాలు లభించాయి. ఇవి ‘బౌస్ట్రోఫెడాన్’ (కుడి నుండి ఎడమకు, ఎడమ నుండి కుడికి) శైలిలో చెక్కబడ్డాయి.

110. మೌర్యుల కాలంలో సుదూర ప్రాంతాలకు సరుకులతో ప్రయాణించే వర్తక బృందాలకు (Caravans) నాయకత్వం వహించే ప్రముఖ వ్యాపారిని ఏమని పిలిచేవారు?

• A) శ్రేష్ఠి
• B) సార్థవాహ (Sarthavaha)
• C) పణ్యాధ్యక్ష
• D) నగరాధ్యక్ష

జవాబు: B) సార్థవాహ వివరణ: స్థానికంగా వ్యాపారం చేసే ప్రధాన వ్యాపారిని ‘శ్రేష్ఠి’ అని, దేశాంతర వ్యాపారం చేసే వ్యాపార సమూహాల (Caravan traffic) నాయకుడిని ‘సార్థవాహ’ అని పిలిచేవారు.

111. మెగస్తనీస్ వర్ణన ప్రకారం పాటలీపుత్ర నగర పాలనను పర్యవేక్షించడానికి ఎన్ని కమిటీలు పనిచేసేవి?

• A) 4 కమిటీలు
• B) 5 కమిటీలు
• C) 6 కమిటీలు (మొత్తం 30 మంది)
• D) 8 కమిటీలు

జవాబు: C) 6 కమిటీలు వివరణ: మెగస్తనీస్ ‘ఇండికా’ ప్రకారం నగర పాలనను (Astynomoi) 30 మంది సభ్యులు గల బోర్డు చూసుకునేది. ఇది ఒక్కొక్క దానికి 5 గురు సభ్యులు కలిగిన 6 కమిటీలుగా (కైవృత్తులు, విదేశీయుల సంక్షేమం, జనన-మరణ రిజిస్ట్రేషన్, వ్యాపారం/తూకాలు, నాణ్యత తనిఖీ, అమ్మకం పన్ను వసూలు) విభజించబడింది.

112. మೌర్యుల పరిపాలనలో వర్తక వస్తువుల దిగుమతి మరియు ఎగుమతులపై సుంకాలు వసూలు చేసే అధికారి ఎవరు?

• A) సుంకాధ్యక్షుడు (Sulkadhyaksha)
• B) పణ్యాధ్యక్షుడు
• C) సీతాధ్యక్షుడు
• D) కుప్యాధ్యక్షుడు

జవాబు: A) సుంకాధ్యక్షుడు వివరణ: రాజ్యంలోకి వచ్చే మరియు వెళ్లే సరుకులపై సుంకాలు (Tolls/Customs duty) నిర్ణయించి వసూలు చేసే అధికారి ‘సుంకాధ్యక్షుడు’.

113. ఒడిశాలోని ధౌలి వద్ద కొండరాతిని తొలిచి చెక్కిన ప్రసిద్ధ మౌర్య కాలపు ‘ఏనుగు శిల్పం’ (Rock-cut Elephant) ఏ చక్రవర్తి కాలానికి చెందినది?

• A) చంద్రగుప్త మౌర్యుడు
• B) అశోకుడు
• C) బిందుసారుడు
• D) దశరథుడు

జవాబు: B) అశోకుడు వివరణ: ధౌలి రాతి శాసనాల పైన కొండను తొలిచి చేసిన తొలి రాతి శిల్పం ‘ఏనుగు’. ఇది బుద్ధుని చిహ్నంగా మరియు అశోకుడి శిల్పకళా పోషణకు తొలి నిదర్శనంగా నిలిచింది.

114. నాగార్జుని కొండలలో అజీవిక సన్యాసుల నివాసం కోసం ‘గోపికా గుహ’ (Gopika Cave) ను తొలిపించిన మౌర్య రాజు ఎవరు?

• A) అశోకుడు
• B) దశరథుడు (Dasharatha)
• C) సంప్రాతి
• D) బృహద్రథుడు

జవాబు: B) దశరథుడు వివరణ: అశోకుని మనవడైన దశరథ మౌర్యుడు నాగార్జుని కొండలలో గోపికా, వాపియకా, వడతిక అనే 3 గుహలను తొలిపించి అజీవిక సన్యాసులకు దానం ఇచ్చాడు.

115. కౌటిల్యుని అర్థశాస్త్రం ప్రకారం అటవీ ఉత్పత్తులు మరియు రాజ్య అడవుల సంరక్షణను పర్యవేక్షించే అధికారి ఎవరు?

• A) కుప్యాధ్యక్షుడు (Kupyadhyaksha)
• B) వనాధ్యక్షుడు
• C) పణ్యాధ్యక్షుడు
• D) సంస్థాధ్యక్షుడు

జవాబు: A) కుప్యాధ్యక్షుడు వివరణ: అడవుల నుండి లభించే కలప, రసాయనాలు, వనమూలికలు మరియు వన్యప్రాణుల సంరక్షణ, వినియోగాన్ని పర్యవేక్షించే అధికారిని ‘కుప్యాధ్యక్షుడు’ అనేవారు.

116. 1837 లో అశోకుని బ్రాహ్మి లిపి శాసనాలను మొదటిసారిగా చదివి (Decipher) అర్థాన్ని విశ్లేషించిన బ్రిటీష్ అధికారి ఎవరు?

• A) అలెగ్జాండర్ కనింగ్‌హామ్
• B) జేమ్స్ ప్రిన్సెప్ (James Prinsep)
• C) రాబర్ట్ సెవెల్
• D) విలియం జోన్స్

జవాబు: B) జేమ్స్ ప్రిన్సెప్ వివరణ: కలకత్తా మింట్‌లో పనిచేసిన జేమ్స్ ప్రిన్సెప్ 1837లో అశోకుని బ్రాహ్మి లిపి శాసనాలను విజయవంతంగా చదవడం ద్వారా మౌర్య చరిత్ర పరిశోధనలో నూతన అధ్యాయాన్ని తెరిచాడు.

117. అశోకుని కాలంలో పాటలీపుత్రంలో జరిగిన 3వ బౌద్ధ సంగీతికి (3rd Buddhist Council) అధ్యక్షత వహించిన ప్రముఖ బౌద్ధ ముని ఎవరు?

• A) మహాకశ్యపుడు
• B) వసుమిత్ర
• C) మొగ్గలిపుత్త తిస్స (Moggaliputta Tissa)
• D) అశ్వఘోషుడు

జవాబు: C) మొగ్గలిపుత్త తిస్స వివరణ: క్రీ.పూ. 250 లో అశోకుని పోషణలో పాటలీపుత్రంలో 3వ బౌద్ధ సంగీతి జరిగింది. మొగ్గలిపుత్త తిస్స దీనికి అధ్యక్షత వహించి బౌద్ధమత మూడవ పీఠకమైన ‘అభిధమ్మ పీఠకం’ను క్రోడీకరించాడు.

118. మౌర్య పరిపాలనలో జిల్లా/ప్రాంతీయ స్థాయిలో ‘ప్రదేస్తా’ (Pradeshta) యొక్క ప్రధాన బాధ్యత ఏమిటి?

• A) క్రిమినల్ కోర్టు (కంటకశోధన) న్యాయమూర్తి & శాంతిభద్రతల పర్యవేక్షణ
• B) రాజ ఖజానా రక్షణ
• C) సైన్యాధిపత్యం
• D) నాణేల ముద్రణ

జవాబు: A) క్రిమినల్ కోర్టు న్యాయమూర్తి & శాంతిభద్రతల పర్యవేక్షణ వివరణ: ‘ప్రదేస్తా’ జిల్లా స్థాయిలో శాంతిభద్రతలను పరిరక్షించడమే కాక, క్రిమినల్ కోర్టు న్యాయమూర్తిగా వ్యవహరిస్తూ నేరస్తులను విచారించి శిక్షలు ఖరారు చేసేవాడు.

119. మౌర్యుల కాలంలో పాటలీపుత్రం నుండి తక్షశిల గుండా వాయవ్య సరిహద్దుల వరకు విస్తరించిన ప్రధాన ఉత్తర వ్యాపార రహదారి ఏది?

• A) దక్షిణాపథం
• B) ఉత్తరాపథం (Uttarapatha)
• C) రాజపథం
• D) ప్రాచీనాపథం

జవాబు: B) ఉత్తరాపథం వివరణ: మౌర్య సామ్రాజ్యంలో తూర్పున ఉన్న తామ్రలిప్తి ఓడరేవు నుండి పాటలీపుత్రం, వారణాసి, మథుర, తక్షశిల మీదుగా మధ్య ఆసియాకు అనుసంధానించే అత్యంత పొడవైన వాణిజ్య రహదారి ‘ఉత్తరాపథం’ (నేటి Grand Trunk Road కి మూలం).

120. చంద్రగుప్త మౌర్యుడు తన చివరి రోజుల్లో జైనసన్యాసి భద్రబాహుతో కలసి ఏ ప్రాంతానికి వెళ్లి ‘సల్లేఖన వ్రతం’ ఆచరించి ప్రాణాలు త్యాగం చేశాడు?

• A) శ్రావణబెళగొళ (Sravanabelagola – కర్ణాటక)
• B) వల్లభి
• C) పావాపురి
• D) సమ్మెత శిఖరం

జవాబు: A) శ్రావణబెళగొళ వివరణ: జైన సంప్రదాయం ప్రకారం, మగధలో 12 ఏళ్ల కరువు వచ్చినప్పుడు చంద్రగుప్తుడు సింహాసనాన్ని త్యజించి జైనముని భద్రబాహుతో కలసి కర్ణాటకలోని శ్రావణబెళగొళకు వెళ్లి ‘చంద్రగిరి’ కొండపై సల్లేఖన వ్రతం (ఉపవాస దీక్ష) ద్వారా దేహత్యాగం చేశాడు.