NITYA VIDYARDHI
15 సెప్టెంబర్ 2026 కరెంట్ అఫ్ఫైర్స్
01. భారతదేశంలో తొలిసారిగా గుర్తించబడిన ‘ఓఫియోపోగాన్ జపోనికస్’ (Ophiopogon japonicus)
- రికార్డు వివరాలు: వైల్డ్‌లైఫ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇండియా (WII) మరియు పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని ఉలుబెరియా బొటానికల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ హెర్బేరియం పరిశోధకులు సంయుక్తంగా, సెప్టెంబర్ 2026లో అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లోని వెస్ట్ కమెంగ్ జిల్లాలో (తూర్పు హిమాలయ ప్రాంతం) ‘ఓఫియోపోగాన్ జపోనికస్’ మొక్కను భారతదేశంలోనే మొదటిసారిగా గుర్తించారు.
- జర్నల్ ప్రచురణ: ఈ పరిశోధన వివరాలు ‘Discover Plants’ అనే పీర్-రివ్యూడ్ జర్నల్‌లో “Ophiopogon japonicus (Thunb.) Ker Gawl. (Asparagaceae), a new record for India” అనే శీర్షికతో ప్రచురితమయ్యాయి.
మొక్క గురించిన ముఖ్యాంశాలు:
- కుటుంబం: ఇది అస్పరాగెసి (Asparagaceae) కుటుంబానికి చెందిన సతత హరిత (evergreen) బహువార్షిక మొక్క. ఇది దట్టమైన గుంపులుగా పెరుగుతుంది.
- సాధారణ పేర్లు: దీనిని సాధారణంగా ‘డ్వార్ఫ్ లిల్లీటర్ఫ్’ (dwarf lilyturf) లేదా ‘మోండో గ్రాస్’ (mondo grass) అని పిలుస్తారు.
- వ్యాప్తి: ఈ మొక్క ప్రధానంగా చైనా, జపాన్, కొరియా వంటి తూర్పు ఆసియా ప్రాంతాలకు చెందినది. ఇది సాధారణంగా 200–2,800 మీటర్ల ఎత్తులో పెరుగుతుంది.
- సాంప్రదాయ వైద్యంలో వినియోగం: దీని వేర్లను ‘ఓఫియోపోగోనిస్ రాడిక్స్’ (Ophiopogonis Radix) లేదా ‘మైడాంగ్’ (Maidong) అని పిలుస్తారు. వీటిని తూర్పు ఆసియా సాంప్రదాయ వైద్యంలో ఉపయోగిస్తారు.
02. ముంబైలో 7వ గ్లోబల్ ఫిన్‌టెక్ ఫెస్ట్–2026
ముఖ్య విశేషం: ఈ కార్యక్రమంలో వివిధ సంస్థలు పలు నూతన డిజిటల్ ఆర్థిక ఉత్పత్తులు మరియు సేవలను ప్రారంభించాయి లేదా ప్రకటించాయి.
నిర్వహణ మరియు వేదిక: 7వ గ్లోబల్ ఫిన్‌టెక్ ఫెస్ట్ (GFF 2026) ను 2026 సెప్టెంబర్ 8 నుండి 11 వరకు మహారాష్ట్రలోని ముంబై బాంద్రా కుర్లా కాంప్లెక్స్‌లో గల జియో వరల్డ్ సెంటర్, ట్రైడెంట్‌లో నిర్వహించారు.
సదస్సు విశేషాలు: నాలుగు రోజుల పాటు జరిగిన ఈ సదస్సులో ప్రపంచ ఆర్థిక, సాంకేతిక రంగాల ప్రతినిధులు పాల్గొని వర్ధమాన ఆర్థిక సాంకేతికతలు మరియు సమ్మిళిత డిజిటల్ ఫైనాన్స్‌పై చర్చించారు.
ఇతివృత్తం (Theme): “Potential to Impact: Agentic AI | Tokenisation | Quantum: Trusted, Connected, Global Systems for Inclusive Finance”.
ప్రారంభం: ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ GFF 2026ను అధికారికంగా ప్రారంభించారు.
నిర్వహక సంస్థలు: పేమెంట్స్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఇండియా (PCI), నేషనల్ పేమెంట్స్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (NPCI), మరియు ఫిన్‌టెక్ కన్వర్జెన్స్ కౌన్సిల్ (FCC) ఈ వేడుకకు ప్రధాన నిర్వహాక సంస్థలుగా వ్యవహరించాయి.
03. 10వ వరల్డ్ సర్క్యులర్ ఎకానమీ ఫోరమ్–2026కు భారత్ ఆతిథ్యం
- నిర్వహణ వివరాలు: 10వ వరల్డ్ సర్క్యులర్ ఎకానమీ ఫోరమ్ (WCEF 2026) ను 2026 సెప్టెంబర్ 15–18 వరకు గుజరాత్‌లోని గాంధీనగర్ మహాత్మా మందిర్ కన్వెన్షన్ సెంటర్‌లో నిర్వహిస్తున్నారు. దక్షిణాసియాలో ఈ వేదిక జరగడం ఇదే తొలిసారి.
- ఇతివృత్తం (Theme): “Circular Economy: Transition for People and Prosperity.”
- వేదిక ఉద్దేశం: వివిధ రంగాల సహకారం, విధాన రూపకల్పన, వ్యాపార ఆవిష్కరణల ద్వారా ‘take-make-waste’ అనే సరళ ఆర్థిక నమూనా నుంచి పునరుత్పాదక వృత్తాకార ఆర్థిక వ్యవస్థకు మార్పును ప్రోత్సహించే ప్రపంచ వేదిక WCEF.
- చరిత్ర మరియు నేపథ్యం: ఫిన్‌లాండ్ స్వాతంత్ర్య శతాబ్ది సందర్భంగా ప్రపంచ వృత్తాకార వ్యాపార పరిష్కారాలను ప్రోత్సహించేందుకు సిత్రా (ఫిన్నిష్ ఇన్నోవేషన్ ఫండ్) చొరవతో 2017లో WCEF ప్రారంభమైంది.
- ప్రధాన లక్ష్యాలు: మార్కెట్ పరివర్తనను వేగవంతం చేయడం, గ్లోబల్ సౌత్‌తో భాగస్వామ్యాలు పెంచడం, ప్రైవేటు పెట్టుబడులు–వృత్తాకార ఆర్థిక వనరులను సమీకరించడం, మరియు భూగోళ పరిమితులకు అనుగుణంగా ఆర్థిక శ్రేయస్సును సాధించే విస్తరించగల పరిష్కారాలను ప్రదర్శించడం.
వృత్తాకార ఆర్థిక వ్యవస్థ (Circular Economy) గురించిన ముఖ్యాంశాలు:
వ్యతిరేక నమూనా: సరళ ఆర్థిక వ్యవస్థ – తీసుకోవడం, తయారు చేయడం, వినియోగించడం, పారవేయడం.
ప్రధాన సూత్రం: తగ్గించడం, పునర్వినియోగం, మరమ్మతు, రీసైక్లింగ్, తిరిగి పొందడం.
ప్రధాన లక్ష్యం: వ్యర్థాలను తగ్గించి, ఉత్పత్తులు–పదార్థాలు–వనరులను సాధ్యమైనంత ఎక్కువకాలం వినియోగంలో ఉంచడం.
04. 18వ BRICS శిఖరాగ్ర సమావేశంలో ‘BRICS AGRIN’ ఆమోదం
- ఆమోద వివరాలు: 2026 సెప్టెంబరులో జరిగిన 18వ BRICS శిఖరాగ్ర సమావేశంలో న్యూఢిల్లీ డిక్లరేషన్ కింద BRICS AGRIN (Agro-Inputs, Genetic Resources and Information Network) ఆమోదించబడింది. ఇది ఒక రైతు కేంద్రిత సహకార డిజిటల్ వేదిక.
- సహకార వ్యవస్థ: 11 BRICS సభ్య దేశాల మధ్య వ్యవసాయ ఆవిష్కరణలు, వనరులు మరియు సమాచారాన్ని పంచుకోవడం ద్వారా ఆహార భద్రతను బలోపేతం చేసే కట్టుబాట్లు లేని సహకార వ్యవస్థ ఇది.
BRICS AGRIN ముఖ్యాంశాలు:
- పూర్తి పేరు: అగ్రో-ఇన్‌పుట్స్, జెనెటిక్ రిసోర్సెస్ అండ్ ఇన్ఫర్మేషన్ నెట్‌వర్క్ (Agro-Inputs, Genetic Resources and Information Network).
- స్వరూపం: రైతు కేంద్రిత, కట్టుబాట్లు లేని సహకార డిజిటల్ వేదిక.
- ప్రధాన అంశాలు / దృష్టి:
- మెరుగైన విత్తన రకాలు, జెర్మ్‌ప్లాజం మరియు వ్యవసాయ ఉత్పాదకతలలో సహకారం.
- వ్యవసాయ సమాచారం, ఉత్తమ పద్ధతులు మరియు విధానాల మార్పిడి.
- రైతులు, పరిశోధకులకు సాంకేతిక సహకారం మరియు సామర్థ్య నిర్మాణం (capacity building).
BRICS గురించిన సంక్షిప్త సమాచారం:
NDB అధ్యక్షురాలు: దిల్మా రౌసెఫ్ (Dilma Rousseff)
స్థాపన: 2006
తొలి శిఖరాగ్ర సమావేశం: 2009
భారత అధ్యక్షత: 2026
న్యూ డెవలప్‌మెంట్ బ్యాంక్ (NDB) ప్రధాన కార్యాలయం: షాంఘై, చైనా
05. ప్రపంచ ఆత్మహత్య నిరోధక దినోత్సవం 2026 – సెప్టెంబర్ 10
- నిర్వహణ: ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆత్మహత్యల నివారణకు అవగాహన కల్పించడానికి, అపోహలను/వివక్షను (stigma) తగ్గించడానికి మరియు సహాయక చర్యలకు మద్దతు ఇవ్వడానికి ప్రతి సంవత్సరం సెప్టెంబర్ 10 న ప్రపంచ ఆత్మహత్య నిరోధక దినోత్సవాన్ని (WSPD) నిర్వహిస్తారు.
ముఖ్యమైన వివరాలు:
మొదటి వేడుక: మొట్టమొదటి ప్రపంచ ఆత్మహత్య నిరోధక దినోత్సవాన్ని సెప్టెంబర్ 10, 2003న స్వీడన్‌లోని స్టాక్‌హోమ్ నగరంలో నిర్వహించారు.
ఇతివృత్తం (Theme – 2024-26): “Changing the Narrative on Suicide” (ఆత్మహత్యలపై దృక్పథాన్ని మార్చడం), దీని ప్రధాన నినాదం: ‘Start the Conversation’ (చర్చను ప్రారంభించండి).
నేపథ్యం / ఏర్పాటు: ఇంటర్నేషనల్ అసోసియేషన్ ఫర్ సూసైడ్ ప్రివెన్షన్ (IASP) మరియు ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) సంయుక్తంగా 2003లో ఈ దినోత్సవాన్ని ఏర్పాటు చేశాయి.
06. జాతీయ అటవీ అమరవీరుల దినోత్సవం 2026 – సెప్టెంబర్ 11
- నిర్వహణ: అడవులు, చెట్లు మరియు వన్యప్రాణులను రక్షించే క్రమంలో తమ ప్రాణాలర్పించిన అటవీ సిబ్బంది మరియు ఇతరులను గౌరవించడానికి భారతదేశం అంతటా ప్రతి సంవత్సరం సెప్టెంబర్ 11న జాతీయ అటవీ అమరవీరుల దినోత్సవాన్ని నిర్వహిస్తారు.
నేపథ్యం మరియు ముఖ్యాంశాలు:
వార్షిక వేడుకలు: అడవులు మరియు వన్యప్రాణుల పరిరక్షణలో ప్రాణాలు కోల్పోయిన అమరుల జ్ఞాపకార్థం ప్రతి సంవత్సరం ఉత్తరాఖండ్‌లోని డెహ్రాడూన్‌లో ఉన్న నేషనల్ ఫారెస్ట్ మార్టైర్స్ మెమోరియల్ వద్ద ఈ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహిస్తారు.
గుర్తింపు: పర్యావరణ, అటవీ మరియు వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ (MoEFCC) 2013లో సెప్టెంబర్ 11వ తేదీని జాతీయ అటవీ అమరవీరుల దినోత్సవంగా ప్రకటించింది.
చారిత్రక ప్రాముఖ్యత: రాజస్థాన్‌లోని ఖేజర్లీలో 1730లో జరిగిన ప్రసిద్ధ ఖేజర్లీ ఊచకోత (Khejarli Massacre) జ్ఞాపకార్థం ఈ రోజును జరుపుకుంటారు. ఆ సమయంలో చెట్లను రక్షించడం కోసం స్థానిక ప్రజలు తమ ప్రాణాలను త్యాగం చేశారు.
07. ఆర్మీ శునకం పారాచూట్ జంప్ – సైన్యం చరిత్రలోనే మొదటిసారి
భవిష్యత్తు ఉద్దేశం: సైన్యంలో ధైర్యం, కచ్చితత్వం మరియు యుద్ధ నైపుణ్యాలను పెంపొందించేలా భవిష్యత్తులో శునకాలకు ఇటువంటి అధునాతన శిక్షణలు మరింతగా అందించనున్నట్లు అధికారులు వెల్లడించారు.
ప్రధాన ఘటన: భారత సైన్య చరిత్రలోనే తొలిసారిగా ఒక కాంబాట్ డాగ్ (యుద్ధ కుక్క) పారాచూట్ ద్వారా జంప్ చేసి సరికొత్త రికార్డు సృష్టించింది.
వేదిక / ప్రాంతం: సెంట్రల్ ఇండియాలోని బేహాట్ డ్రాప్ జోన్ వద్ద ‘సూర్య కమాండ్’ ఆధ్వర్యంలో ఈ సాహసం నిర్వహించబడింది.
పాల్గొన్నవారు: సూర్య కమాండ్‌కు చెందిన ఒక పారాటూపర్ మరియు డాగ్ హ్యాండ్లర్, తమ కాంబాట్ డాగ్‌తో కలిసి పూర్తి స్థాయి యుద్ధ సామగ్రితో గాల్లో విమానం నుంచి కిందికి దూకారు.
సూర్య కమాండ్ ప్రకటన: భారత సైన్యంలో ఇది మరో ముందడుగు అని, సైనికునికి, శిక్షణ పొందిన శునకానికి మధ్య ఉన్న అనుబంధం మరియు నమ్మకానికి ఇది నిదర్శనమని సూర్య కమాండ్ సోషల్ మీడియాలో పోస్ట్ చేసింది.
08. మహారాష్ట్రలో కొత్త భూగర్భ ఉభయచర జాతి ‘జెజెనియోఫిస్ చంద్‌గాడి’ గుర్తింపు
- ఆవిష్కరణ వివరాలు: 2026 సెప్టెంబర్‌లో, జువాలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా (ZSI) నేతృత్వంలోని బహుళ-సంస్థల పరిశోధక బృందం మహారాష్ట్రలోని ఉత్తర పశ్చిమ కనుమలలో కొత్త భూగర్భ, కాళ్లు లేని ఉభయచర జాతి అయిన ‘జెజెనియోఫిస్ చంద్‌గాడి’ (Gegeneophis chandgadi) ను కనుగొంది.
- ప్రాంతం మరియు పేరు: కొల్హాపూర్ జిల్లాలోని చంద్‌గడ్ పరిధిలోని బుజావాడే ప్రాంతంలో దీనిని కనుగొన్నారు. ఆ ప్రాంతంలో మాట్లాడే మరాఠీ మాండలికం ‘చంద్‌గాడి’ పేరు మీదుగా ఈ కొత్త జాతికి నామకరణం చేశారు.
‘జెజెనియోఫిస్ చంద్‌గాడి’ గురించిన ముఖ్యాంశాలు:
ప్రస్తుతం భారతదేశంలో 41 సీసిలియన్ జాతులతో కలిపి మొత్తం 458 ఉభయచర జాతులు ఉన్నాయి.
లక్షణాలు: ఇది ఎక్కువగా భూగర్భంలో నివసించడానికి అనుకూలపడిన, పురుగు లాంటి, కాళ్లు లేని ఉభయచర జీవులైన ‘సీసిలియన్’ (caecilian) వర్గానికి చెందింది.
నివాసం: ఈ జాతి కేవలం రక్షిత అడవులలోనే కాకుండా, మానవ నివాసాల సమీపంలోని నివాస మరియు వ్యవసాయ భూములలో (residential and agricultural landscapes) కనుగొనబడింది.
గుర్తింపు పద్ధతి: ఇది ఒక ప్రత్యేకమైన జాతిగా నిర్ధారించడానికి శాస్త్రవేత్తలు మాలిక్యులర్ అనాలిసిస్ (అణు విశ్లేషణ)తో పాటు వివరణాత్మక రూపవిజ్ఞాన (morphological and meristic) అధ్యయనాలను ఉపయోగించారు.
జీవవైవిధ్య గణాంకాలు:
ఈ ఆవిష్కరణతో భారతదేశంలో నమోదైన ‘జెజెనియోఫిస్’ (Gegeneophis) జాతుల సంఖ్య 12కి చేరింది; ఇందులో 11 జాతులు పశ్చిమ కనుమలకే ప్రత్యేకమైనవి (endemic).
09. గ్లోబల్ ఫిన్‌టెక్ ఫెస్ట్ 2026 యొక్క అవలోకనం (భాగం – II)
- వేదిక మరియు కాలం: ప్రపంచంలోని ప్రముఖ ఫిన్‌టెక్ సమ్మేళనాలలో ఒకైన 7వ గ్లోబల్ ఫిన్‌టెక్ ఫెస్ట్ (GFF 2026) మహారాష్ట్రలోని ముంబైలో ఉన్న జియో వరల్డ్ సెంటర్ (JWC) మరియు ట్రైడెంట్ బాంద్రా కుర్లా కాంప్లెక్స్ (BKC) వేదికగా 2026 సెప్టెంబర్ 8 నుండి 11 వరకు విజయవంతంగా నిర్వహించబడింది. ఈ సదస్సు బ్యాంకింగ్ మరియు ఆర్థిక రంగంలో అనేక కొత్త డిజిటల్ సేవలు మరియు ప్రారంభాల ప్రకటనలతో విజయవంతంగా ముగిసింది.
ముఖ్య ముఖ్యాంశాలు:
అవార్డు: పేయూ (PayU) కంపెనీ మరియు పూర్తి-స్థాయి పే టెక్ ప్రొవైడర్ అయిన విబ్మో (Wibmo), రిస్క్-బేస్డ్ ఆథెంటికేషన్‌తో కూడిన తన ఇంటెలిజెంట్ ఆథెంటికేషన్ సూట్ గుర్తింపుగా “ఎక్సలెన్స్ ఇన్ బ్యాంకింగ్ టెక్” వర్గం క్రింద ఉన్న ‘ఉత్తమ డిజిటల్ బ్యాంకింగ్ భద్రతా పద్ధతులు’ (Best Digital Banking Security Practices) సబ్-కేటగిరీలో అవార్డును గెలుచుకుంది.
రిటైల్ బ్యాంకింగ్ కోసం AI మోడల్: నేషనల్ పేమెంట్స్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (NPCI) భారతదేశపు మొట్టమొదటి సార్వభౌమ కృత్రిమ మేధస్సు (AI) కాంపాక్ట్ మోడల్ అయిన “ఫైనాన్స్ మోడల్ ఫర్ ఇండియా (FiMI) బ్యాంకింగ్” ను ప్రారంభించింది. ఇది ప్రత్యేకంగా భారతీయ రిటైల్ బ్యాంకింగ్ అవసరాల కోసం రూపొందించబడింది.
బ్యాంకింగ్ వినియోగ సందర్భాల కోసం ఈ సాంకేతికతను అభివృద్ధి చేయడానికి హెచ్‌డిఎఫ్‌సి బ్యాంక్ లిమిటెడ్‌తో (HDFC Bank Limited) కలిసి పనిచేయనున్నట్లు ప్రకటించింది.
కార్డ్‌లెస్ చెల్లింపులు: ఫోన్‌పే (PhonePe), వీసా (Visa) సహకారంతో మూడు కొత్త చెల్లింపు పరిష్కారాలను ప్రారంభించింది: ట్యాప్-టు-పే (Tap-to-Pay), క్రాస్ బర్డర్ స్కాన్ టు పే (Cross Border Scan to Pay), మరియు స్మార్ట్ యాక్సెప్ట్ (Smart Accept). ఇవి ఆన్‌లైన్ కొనుగోళ్లు, స్టోర్ లావాదేవీలు మరియు విదేశీ ప్రయాణాలను కవర్ చేస్తూ భారతదేశంలో అత్యంత సమగ్రమైన కార్డ్‌లెస్ చెల్లింపు అనుభవాన్ని అందిస్తాయి.
ఈ కొత్త చెల్లింపు పరిష్కారాల ప్రారంభంతో, అంతర్జాతీయ లావాదేవీల కోసం క్రాస్ బర్డర్ స్కాన్ టు పే సేవలను ప్రవేశపెట్టిన భారతదేశపు మొట్టమొదటి యాప్‌గా ఫోన్‌పే నిలిచింది.
మాస్టర్‌కార్డ్ వన్ క్రెడెన్షియల్: సిటీ యూనియన్ బ్యాంక్ (CUB) భాగస్వామ్యంతో మాస్టర్‌కార్డ్ (Mastercard) “మాస్టర్‌కార్డ్ వన్ క్రెడెన్షియల్” పైలట్ ప్రాజెక్ట్‌ను ప్రారంభించింది.
ముఖ్యమైన అవగాహనా ఒప్పందాలు / సహకారాలు:
గుజరాత్ ఇంటర్నేషనల్ ఫైనాన్స్ టెక్-సిటీ (GIFT City) IFSC ద్వారా గ్లోబల్ మార్కెట్ యాక్సెస్ కోసం SBICAP సెక్యూరిటీస్ లిమిటెడ్ (SSL) అప్రిషియేట్ బ్రోకింగ్ ఇంటర్నేషనల్ ఫైనాన్షియల్ సర్వీసెస్ సెంటర్ (IFSC) ప్రైవేట్ లిమిటెడ్‌తో భాగస్వామ్యం కుదుర్చుకుంది.
ఇంటర్నెట్ అండ్ మొబైల్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (IAMAI) సౌదీ అరేబియా ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ మంత్రిత్వ శాఖతో (MISA) 3 సంవత్సరాల ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది.
పారామోటార్ డిజిటల్ టెక్నాలజీ లిమిటెడ్ నాలుగు ఫిన్‌టెక్ ఒప్పందాలను ఖరారు చేసింది.
కమోడిటీ మార్కెట్స్ ఇన్నోవేషన్ కౌన్సిల్‌ను ఏర్పాటు చేయడానికి మల్టీ కమోడిటీ ఎక్స్ఛేంజ్ ఆఫ్ ఇండియా లిమిటెడ్ (MCX) IAMAIతో అవగాహనా ఒప్పందం (MoU) కుదుర్చుకుంది.
10. జాతీయ అటవీ అమరవీరుల దినోత్సవం 2026 – సెప్టెంబర్ 11
- నిర్వహణ: అడవులు, చెట్లు మరియు వన్యప్రాణులను రక్షించే క్రమంలో తమ ప్రాణాలర్పించిన అటవీ సిబ్బంది మరియు ఇతరులను గౌరవించడానికి భారతదేశం అంతటా ప్రతి సంవత్సరం సెప్టెంబర్ 11న జాతీయ అటవీ అమరవీరుల దినోత్సవాన్ని నిర్వహిస్తారు.
నేపథ్యం మరియు ముఖ్యాంశాలు:
వార్షిక వేడుకలు: అడవులు మరియు వన్యప్రాణుల పరిరక్షణలో ప్రాణాలు కోల్పోయిన అమరుల జ్ఞాపకార్థం ప్రతి సంవత్సరం ఉత్తరాఖండ్‌లోని డెహ్రాడూన్‌లో ఉన్న నేషనల్ ఫారెస్ట్ మార్టైర్స్ మెమోరియల్ వద్ద ఈ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహిస్తారు.
గుర్తింపు: పర్యావరణ, అటవీ మరియు వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ (MoEFCC) 2013లో సెప్టెంబర్ 11వ తేదీని జాతీయ అటవీ అమరవీరుల దినోత్సవంగా ప్రకటించింది.
చారిత్రక ప్రాముఖ్యత: రాజస్థాన్‌లోని ఖేజర్లీలో 1730లో జరిగిన ప్రసిద్ధ ఖేజర్లీ ఊచకోత (Khejarli Massacre) జ్ఞాపకార్థం ఈ రోజును జరుపుకుంటారు. ఆ సమయంలో చెట్లను రక్షించడం కోసం స్థానిక ప్రజలు తమ ప్రాణాలను త్యాగం చేశారు.
11. అంతర్జాతీయ దక్షిణ-దక్షిణ సహకార దినోత్సవం 2026 – సెప్టెంబర్ 12
- నిర్వహణ: గ్లోబల్ సౌత్‌లోని అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల మధ్య ఆర్థిక, సామాజిక, సాంస్కృతిక, సాంకేతిక మరియు రాజకీయ రంగాలలో సహకారాన్ని పెంపొందించడానికి ఐక్యరాజ్యసమితి (UN) ప్రతి సంవత్సరం సెప్టెంబర్ 12న అంతర్జాతీయ దక్షిణ-దక్షిణ సహకార దినోత్సవాన్ని నిర్వహిస్తుంది.
ముఖ్యమైన వివరాలు:
- ఇతివృత్తం (Theme – 2026): “Solidarity Rising: Global Alliance for Inclusive and Innovative Development.” (సమష్టి స్పందన: సమ్మిళిత మరియు వినూత్న అభివృద్ధి కోసం గ్లోబల్ అలయన్స్).
నేపథ్యం మరియు చరిత్ర:
తేదీ మార్పు: అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల మధ్య సాంకేతిక సహకారం (TCDC)పై 1978లో జరిగిన సమావేశంలో బ్యూనస్ ఐర్స్ ప్లాన్ ఆఫ్ యాక్షన్ (BAPA) ఆమోదం పొందిన జ్ఞాపకార్థం, 2011లో UNGA ఈ దినోత్సవాన్ని సెప్టెంబర్ 12కి మార్చింది.
ఏర్పాటు: 2003 డిసెంబర్ 23న, ఐక్యరాజ్యసమితి జనరల్ అసెంబ్లీ (UNGA) రిజల్యూషన్ A/RES/58/220ని ఆమోదించి, డిసెంబర్ 19ని UN దక్షిణ-దక్షిణ సహకార దినోత్సవంగా ప్రకటించింది.
మొదటి వేడుక: ఈ దినోత్సవాన్ని మొట్టమొదటిసారిగా డిసెంబర్ 19, 2004న నిర్వహించారు.
12. 9వ ఆసియాన్-భారత వ్యవసాయ మరియు అటవీ శాఖ మంత్రుల సమావేశం – కొత్త దిల్లీ
- సమావేశ వివరాలు: ఆసియాన్ (ASEAN – అసోసియేషన్ ఆఫ్ సౌత్ ఈస్ట్ ఏషియన్ నేషన్స్) మరియు భారతదేశం మధ్య వ్యవసాయ, అటవీ రంగాలలో సహకారాన్ని బలోపేతం చేయడానికి 2026 సెప్టెంబర్ 9న కొత్త దిల్లీలో 9వ ఆసియాన్-భారత వ్యవసాయ మరియు అటవీ శాఖ మంత్రుల సమావేశం (9th AIMMAF) నిర్వహించబడింది.
- అధ్యక్షత: ఈ సమావేశానికి భారతదేశం తరపున కేంద్ర వ్యవసాయ మరియు రైతుల సంక్షేమ శాఖ మంత్రి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్, ఆసియాన్ ఛైర్ ప్రాతినిధ్యం వహిస్తూ ఫిలిప్పీన్స్ వ్యవసాయ శాఖ కార్యదర్శి ఫ్రాన్సిస్కో పి. టియు లారెల్ సంయుక్తంగా సహ-అధ్యక్షత వహించారు.
సమావేశ ముఖ్యాంశాలు:
తదుపరి నిర్ణయం: రాబోయే 10వ AIMMAF సమావేశాన్ని 2028లో నిర్వహించాలని ఈ సమావేశంలో అంగీకరించారు.
నిబద్ధత: సురక్షితమైన ఆహారం, సుస్థిర మరియు స్థితిస్థాపక వ్యవసాయ భవిష్యత్తు కోసం ఆసియాన్-భారత సహకారాన్ని పునరుద్ఘాటించారు. అలాగే ‘ఆసియాన్ 2045: అవర్ షేర్డ్ ఫ్యూచర్’, ‘ఆసియాన్ ఫుడ్, అగ్రికల్చర్ అండ్ ఫారెస్ట్ సెక్టోరల్ ప్లాన్ 2026–2030’ ప్రణాళికలను స్వాగతించారు.
ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యం: 2025–26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో (FY26) భారతదేశం మరియు ఆసియాన్ మధ్య వస్తువుల ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యం 128 బిలియన్ US డాలర్లకు చేరుకుంది.
ప్రాధాన్యతా రంగాలు: వాతావరణాన్ని తట్టుకునే వ్యవసాయం (climate-resilient agriculture), తక్కువ ఉద్గారాలు వెలువరించే వరి సాగు, నీటి ఉత్పాదకత, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) ఆధారిత డిజిటల్ వ్యవసాయం, నేల ఆరోగ్యం, ఆహార భద్రత, కోత అనంతర నిర్వహణ (post-harvest management), సర్క్యులర్ బయోఎకానమీ, ఆగ్రోఫారెస్ట్రీ మరియు సుస్థిర అటవీ నిర్వహణ వంటి అంశాలకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు.
13. భారతదేశం-వియత్నాం స్నేహ సంవత్సరంగా 2027 గుర్తింపు
- ప్రకటన వివరాలు: దౌత్య సంబంధాల ఏర్పాటుకు 55 సంవత్సరాలు పూర్తయిన సందర్భంగా, 2027వ సంవత్సరத்தை ‘భారత్-వియత్నాం స్నేహ సంవత్సరంగా’ (Year of India-Vietnam Friendship) పాటించాలని 2026 సెప్టెంబర్‌లో జరిగిన 19వ భారతదేశం-వియత్నాం జాయింట్ కమిషన్ సమావేశంలో (JCM) ఇరు దేశాలు అంగీకరించాయి. ఈ సమావేశం కొత్త దిల్లీలో నిర్వహించబడింది.
- సహ-అధ్యక్షత: ఈ సమావేశానికి భారత విదేశాంగ శాఖ మంత్రి ఎస్. జైశంకర్ మరియు వియత్నాం విదేశాంగ శాఖ మంత్రి లే హోయ్ ట్రుంగ్ సంయుక్తంగా సహ-అధ్యక్షత వహించారు.
సహకారంలోని ముఖ్య రంగాలు:
వాణిజ్యం: 2030 నాటికి 25 బిలియన్ US డాలర్ల ద్వైపాక్షిక వాణిజ్య లక్ష్యాన్ని సాధించడానికి ఇరు దేశాల బలాలు, మార్కెట్ యాక్సెస్ మరియు వ్యాపార కార్యకలాపాలను సులభతరం చేయడంపై దృష్టి పెట్టాలని నిర్ణయించారు.
కనెక్టివిటీ మరియు సహకారం: వాణిజ్యం, పెట్టుబడులు, సరఫరా గొలుసులు (supply chains) మరియు మార్కెట్ ప్రాప్యతను బలోపేతం చేయడానికి, ఆర్థిక, పోర్టు మరియు విమానయాన కనెక్టివిటీని పెంపొందించడానికి, అంతరిక్ష మరియు అణు శక్తి రంగాలలో సహకారాన్ని విస్తరించడానికి అంగీకరించాయి.
సంస్కృతి: యోగా ప్రచారం, వారసత్వ సంరక్షణ, నావికుల ప్రమాణాలు (seafarer standards), సామర్థ్య పెంపుదల మరియు ప్రజల మధ్య పరస్పర మార్పిడి కార్యక్రమాలను ప్రోత్సహించారు.
రక్షణ: ‘మెరుగైన సమగ్ర వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యం’ కింద భారతీయ రక్షణ పరికరాల సహ-ఉత్పత్తితో సహా రక్షణ మరియు భద్రతా సహకారాన్ని మరింత పటిష్టం చేశారు.
14. గుజరాత్‌లో మడ అడవుల GIS పోర్టల్‌ను ప్రారంభించిన కేంద్ర మంత్రి భూపేందర్ యాదవ్
- ప్రారంభ వివరాలు: 2026 సెప్టెంబర్‌లో, గుజరాత్‌లోని కచ్ జిల్లా భుజ్‌లో జరిగిన మడ అడవుల పరిరక్షణ, పునరుద్ధరణ మరియు సుస్థిర నిర్వహణపై జరిగిన వర్క్‌షాప్‌లో పర్యావరణ, అటవీ మరియు వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ (MoEFCC) కేంద్ర మంత్రి భూపేందర్ యాదవ్ ‘మడ జియోగ్రాఫిక్ ఇన్ఫర్మేషన్ సిస్టమ్’ (MGIS) పోర్టల్‌ను ప్రారంభించారు.
ముఖ్య ముఖ్యాంశాలు:
పురోగతి (MISHTI పథకం): తీర ప్రాంత ఆవాసాలు మరియు సుస్థిర ఆదాయాల కోసం మడ అడవుల చొరవ (MISHTI) కింద, 2023–27 కాలానికి నిర్దేశించుకున్న 29,250 హెక్టార్ల లక్ష్యానికి గాను గుజరాత్ ఇప్పటివరకు 27,652 హెక్టార్ల మడ అడవులను పునరుద్ధరించింది.
MGIS పోర్టల్: ఇది ఆవాసాల పర్యవేక్షణ, పరిరక్షణ ప్రణాళిక మరియు సాంకేతికత ఆధారిత పునరుద్ధరణ నిర్వహణ ద్వారా శాస్త్రీయ ఆధారిత మడ అడవుల పరిరక్షణను సాధ్యం చేస్తుంది.
ఇతర ఆవిష్కరణలు: కచ్ మడ అడవుల ఆవరణ వ్యవస్థ, విస్తరణ, పరిరక్షణ ప్రయత్నాలు మరియు ప్రణాళికలను హైలైట్ చేసేలా ‘కాఫీ టేబుల్ బుక్ ఆన్ కచ్ఛ్ మడ అడవులు’ మరియు ‘మడ అడవుల అట్లాస్ ఆఫ్ గుజరాత్’ పుస్తకాలను ఆవిష్కరించారు.
గునేరి ఇన్‌లాండ్ మడ అడవులు: అరుదైన ఇన్‌లాండ్ మడ అడవుల ఆవరణ వ్యవస్థను పరిరక్షించడంలో కమ్యూనిటీ నేతృత్వంలోని కృషికై ‘గునేరి ఇన్‌లాండ్ మడ అడవుల గ్రామ బయోడైవర్సిటీ మేనేజ్‌మెంట్ కమిటీ’ని కేంద్ర మంత్రి భూపేందర్ యాదవ్ సత్కరించారు. జనవరి 2025లో ఈ ప్రాంతం గుజరాత్‌లోని తొలి బయోడైవర్సిటీ హెరిటేజ్ సైట్‌గా ప్రకటించబడింది.
15. పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని జున్‌పుట్‌లో ఆయుధ మరియు క్షిపణి పరీక్షా కేంద్రం ఏర్పాటుకు ఆమోదం
- ఆమోద వివరాలు: 2026 సెప్టెంబర్‌లో, పశ్చిమ బెంగాల్ (WB) ముఖ్యమంత్రి సువేందు అధికారి బంగాళాఖాత తీరంలోని పూర్బా మేదినిపూర్ జిల్లాలోని జున్‌పుట్ తీర గ్రామத்தில் డిఫెన్స్ రీసెర్చ్ అండ్ డెవలప్‌మెంట్ ఆర్గనైజేషన్ (DRDO) యొక్క కొత్త ఆయుధ మరియు క్షిపణి పరీక్షా కేంద్రం (weapon and missile testing range) ఏర్పాటు ప్రతిపాదనను ఆమోదించారు.
- ఈ జున్‌పుట్ కేంద్రం DRDO యొక్క మూడవ ప్రధాన క్షిపణి పరీక్షా కేంద్రంగా (missile-testing hub) అవతరించనుంది.
జున్‌పుట్ క్షిపణి పరీక్షా కేంద్రం గురించిన ముఖ్యాంశాలు:
- సామర్థ్యాలు: ఈ కేంద్రం బాలిస్టిక్ క్షిపణులు, క్రూయిజ్ క్షిపణులు, వైమానిక రక్షణ వ్యవస్థలు మరియు బాలిస్టిక్ మిస్సైల్ డిఫెన్స్ (BMD) వ్యవస్థల యొక్క తరచుగా మరియు సంక్లిష్టమైన ప్రయోగాలకు మద్దతు ఇస్తుంది. తద్వారా DRDO యొక్క ఆయుధ పరీక్షా మౌలిక సదుపాయాలు, ప్రయోగ సామర్థ్యం మరియు ట్రాకింగ్ సదుపాయాలు మెరుగుపడతాయి.
- ప్రాముఖ్యత: బంగాళాఖాత తీరంలో చాందీపూర్‌కు ఈశాన్యంగా 70 కి.మీ దూరంలో ఉన్న జున్‌పుట్ రేంజ్ తీర ప్రాంత క్షిపణి పరీక్షా సామర్థ్యాలను బలోపేతం చేస్తుంది. అలాగే ‘ఇంటిగ్రేటెడ్ టెస్ట్ రేంజ్’ (ITR) పై ఉన్న కార్యాచరణ భారాన్ని తగ్గిస్తుంది.
- ఇతర పరీక్షా కేంద్రాలు: ITRకు ఒడిశాలోని చాందీపూర్-ఆన్-సీ మరియు డాక్టర్ ఏపీజే అబ్దుల్ కలాం ద్వీపంలో లాంచ్ కాంప్లెక్స్‌లు ఉన్నాయి. అలాగే ఆంధ్రప్రదేశ్ (AP)లోని నాగయలంకలో నదుర్గ మిస్సైల్ టెస్ట్ రేంజ్ (NMTR) అభివృద్ధి చేయబడుతోంది.
డిఫెన్స్ రీసెర్చ్ అండ్ డెవలప్‌మెంట్ ఆర్గనైజేషన్ (DRDO) గురించిన వివరాలు:
నిర్వహణ మరియు నినాదం: ఇది రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ (MoD) ఆధ్వర్యంలో పనిచేస్తుంది. దీని నినాదం: “బలస్య మూలం విజ్ఞానం” (Strength’s origin is in Science).
స్థాపన మరియు ప్రధాన కార్యాలయం: 1958లో స్థాపించబడిన DRDO ప్రధాన కార్యాలయం కొత్త దిల్లీలో ఉంది.
16. విశాఖపట్నంలో కొలంబో సెక్యూరిటీ కాంక్లేవ్ (CSC) టేబుల్ టాప్ వ్యాయామం పూర్తి
- వేదిక మరియు కాలం: 2026 సెప్టెంబర్‌లో, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని విశాఖపట్నంలో ఉన్న తూర్పు నావికాదళ కమాండ్ (Eastern Naval Command) వేదికగా కొలంబో సెక్యూరిటీ కాంక్లేవ్ (CSC) ఆధ్వర్యంలో మూడు రోజుల టేబుల్ టాప్ వ్యాయామం (TTX) విజయవంతంగా ముగిసింది.
- ప్రధాన ఉద్దేశం: హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో (IOR) అక్రమ సముద్ర కార్యకలాపాలను ఎదుర్కొనేందుకు సమన్వయంతో కూడిన స్పందనను బలోపేతం చేయడం ఈ సమావేశం ప్రధాన లక్ష్యం.
ముఖ్యమైన ఉద్దేశాలు మరియు ముఖ్యాంశాలు:
- సమన్వయం: ప్రాంతీయ సముద్ర సమన్వయాన్ని పెంపొందించడం, సామూహిక ప్రతిస్పందన విధానాలను మెరుగుపరచడం, ప్రామాణిక ఆపరేటింగ్ విధానాలను (SOPs) అభివృద్ధి చేయడం మరియు వేగవంతమైన సంక్షోభ స్పందన కోసం సమాచార పంచుకోవడాన్ని ప్రోత్సహించడం.
- పెద్దఎత్తున భాగస్వామ్యం: CSC సభ్య దేశాలు మరియు పరిశీలకుల దేశాల నుండి సముద్ర భద్రతా నిపుణులు, ప్రతినిధులు ఈ సిమ్యులేషన్ ఆపరేషనల్ దృశ్యాలలో పాల్గొని అనుభవాలను పంచుకున్నారు.
ప్రధాన సవాళ్లు – బెదిరింపు రంగాలు:
- అంశాలు: హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో సముద్ర ఉగ్రవాదం (maritime terrorism), మాదకద్రవ్యాల రవాణా (narcotics trafficking), మానవ అక్రమ రవాణా (human trafficking), మరియు చట్టవిరుద్ధమైన, నివేదించని మరియు నియంత్రించని (IUU) చేపల వేట వంటి క్లిష్టమైన సవాళ్లపై చర్చించారు.
కొలంబో సెక్యూరిటీ కాంక్లేవ్ (CSC) గురించి:
సభ్య దేశాలు: ఇందులో భారతదేశం, శ్రీలంక, మాల్దీవులు, మారిషస్, బంగ్లాదేశ్ మరియు సీషెల్స్ దేశాలు సభ్యులుగా ఉన్నాయి.
పరిచయం: ఇది హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో సముద్ర భద్రత, ఉగ్రవాద నిరోధకత, విపత్తు నిర్వహణ మరియు అంతర్జాతీయ వ్యవస్థీకృత నేరాలపై సహకారం అందించే ఒక ప్రాంతీయ భద్రతా కూటమి.
