ప్రాచీన భారతదేశ చరిత్ర – సింధు నాగరికత Top 120 MCQ’s Part 1

సింధూ నాగరికత (ఇండస్ వ్యాలీ సివిలైజేషన్) పోటీ పరీక్షల్లో (TSPSC, APPSC, UPSC, SSC, RRB) అత్యంత కీలకమైన అంశం. పరీక్షల్లో పదే పదే అడిగే ముఖ్యమైన MCQ ప్రశ్నలు, సమాధానాలు మరియు వివరణలు కింద ఇవ్వబడ్డాయి:

సింధూ నాగరికత – ముఖ్యమైన MCQలు (Part 1)

1. సింధూ నాగరికత ఏ కాలానికి చెందినది?
   • A) నవీన రాతి యుగం
   • B) కాంశ్య యుగం (Bronze Age)
   • C) ఇనుప యుగం
   • D) పూర్వ రాతి యుగం
   జవాబు: B) కాంశ్య యుగం వివరణ: సింధూ ప్రజలు రాగి, తగరం కలిపి ‘కంచు’ (Bronze) తయారు చేయడంలో నైపుణ్యం సాధించారు. వీరికి ఇనుము ఉపయోగం తెలియదు.
2. హరప్పా నాగరికతలో మొదటిసారిగా త్రవ్వకాలు జరిపిన సంవత్సరం మరియు పరిశోధకుడు ఎవరు?
   • A) 1922 – R.D. బెనర్జీ
   • B) 1921 – దయారామ్ సహానీ
   • C) 1931 – N.G. మజుందార్
   • D) 1953 – S.R. రావు
   జవాబు: B) 1921 – దయారామ్ సహానీ వివరణ: 1921లో దయారామ్ సహానీ నేతృత్వంలో హరప్పా వద్ద త్రవ్వకాలు ప్రారంభమయ్యాయి. అందుకే ఈ నాగరికతకు ‘హరప్పా నాగరికత’ అని పేరు వచ్చింది.
3. మహా స్నానవాటిక (The Great Bath) ఏ సింధూ నగరంలో లభించింది?
   • A) హరప్పా
   • B) లోథాల్
   • C) మొహంజొదారో
   • D) కాళీబంగన్
   జవాబు: C) మొహంజొదారో వివరణ: మొహంజొదారోలో బయటపడిన అత్యంత ప్రసిద్ధ నిర్మాణం ఇది. ఇది మతపరమైన శుద్ధి స్నానాల కోసం ఉపయోగించబడేదని భావిస్తారు.
4. ప్రపంచంలోనే తొలి కృత్రిమ ఓడరేవు (Dockyard) అవశేషాలు ఎక్కడ లభించాయి?
   • A) సుట్కాగెన్డోర్
   • B) లోథాల్
   • C) చాన్హుదారో
   • D) ప్రభాస్ పటాన్
   జవాబు: B) లోథాల్ వివరణ: గుజరాత్‌లోని భోగావో నది తీరాన ఉన్న లోథాల్ సింధూ ప్రజల ముఖ్యమైన అంతర్జాతీయ ఓడరేవు నగరం.
5. ‘మృతుల దిబ్బ’ (Mound of the Dead) అని ఏ నగరానికి పేరు?
   • A) హరప్పా
   • B) కాళీబంగన్
   • C) మొహంజొదారో
   • D) రఖీగర్హి
   జవాబు: C) మొహంజొదారో వివరణ: సింధీ భాషలో ‘మొహంజొదారో’ అంటే ‘మృతుల దిబ్బ’ అని అర్థం. ఇది సింధూ నది ఒడ్డున ఉంది.
6. సింధూ నాగరికతలో ‘దున్నిన పొలం’ (Ploughed Field) ఆనవాళ్ళు ఎక్కడ లభించాయి?
   • A) కాళీబంగన్
   • B) బనావాలి
   • C) రోపాల్
   • D) ధోలవీర
   జవాబు: A) కాళీబంగన్ వివరణ: రాజస్థాన్‌లోని కాళీబంగన్ (‘నల్లటి గాజులు’ అని అర్థం) వద్ద దున్నిన పొలం ఆనవాళ్లు మరియు చెక్క నాగలి అవశేషాలు బయటపడ్డాయి.
7. సింధూ ప్రజల లిపి ఏ రకానికి చెందినది?
   • A) బ్రాహ్మి లిపి
   • B) ఖరోష్టి లిపి
   • C) బొమ్మల లిపి (Boustrophedon)
   • D) దేవనాగరి లిపి
   జవాబు: C) బొమ్మల లిపి (Boustrophedon) వివరణ: సింధూ లిపి కుడి నుండి ఎడమకు, మరుసటి లైన్ ఎడమ నుండి కుడికి రాసే చిత్రలేఖన (Pictographic) లిపి. ఇది ఇప్పటివరకు స్పష్టంగా చదవబడలేదు.
8. సిటాడెల్ (ఎత్తైన కోట భాగం) లేని ఏకైక సింధూ నగరం ఏది?
   • A) లోథాల్
   • B) చాన్హుదారో
   • C) కాళీబంగన్
   • D) సూర్కోటడా
   జవాబు: B) చాన్హుదారో వివరణ: చాన్హుదారోలో కోట నిర్మాణం లేదు. ఇది గాజులు, పూసల తయారీ, సౌందర్య సాధనాలకు ప్రసిద్ధి చెందిన పారిశ్రామిక నగరం.
9. అద్భుతమైన నీటి నిర్వహణ వ్యవస్థ (Water Reservoirs) బయటపడిన ప్రదేశం ఏది?
   • A) ధోలవీర
   • B) లోథాల్
   • C) బనావాలి
   • D) రోపార్
   జవాబు: A) ధోలవీర వివరణ: గుజరాత్‌లోని కచ్ ప్రాంతంలో ఉన్న ధోలవీర నగరం నీటి నిల్వ జలాశయాలకు మరియు 3 భాగాలుగా విభజించబడిన నగర నిర్మాణానికి ప్రసిద్ధి.
10. ప్రసిద్ధ ‘నాట్యగత్తె కాంశ్య విగ్రహం’ (Dancing Girl Bronze Statue) ఎక్కడ లభించింది?
    • A) హరప్పా
    • B) మొహంజొదారో
    • C) లోథాల్
    • D) కాళీబంగన్
    జవాబు: B) మొహంజొదారో వివరణ: ఇది ‘లాస్ట్ వ్యాక్స్ టెక్నిక్’ (Lost-wax casting) పద్ధతిలో తయారు చేయబడిన కంచు విగ్రహం.
11. సింధూ నాగరికత యొక్క అత్యంత దక్షిణ సరిహద్దు ప్రదేశం ఏది?
    • A) మండా (జమ్మూ కాశ్మీర్)
    • B) ఆలంగీర్‌పూర్ (యు.పి)
    • C) దైమాబాద్ (మహారాష్ట్ర)
    • D) సుట్కాగెన్డోర్ (పాకిస్తాన్)
    జవాబు: C) దైమాబాద్ వివరణ: మహారాష్ట్రలోని ప్రవరా నది తీరాన ఉన్న దైమాబాద్ సింధూ నాగరికత దక్షిణ సరిహద్దుగా ఉంది.
12. భారతదేశంలో ఉన్న అతిపెద్ద సింధూ నాగరికత ప్రదేశం ఏది?
    • A) ధోలవీర
    • B) రఖీగర్హి
    • C) కాళీబంగన్
    • D) లోథాల్
    జవాబు: B) రఖీగర్హి వివరణ: హర్యానాలోని హిసార్ జిల్లాలో ఉన్న రఖీగర్హి భారతదేశంలోకెల్లా అతిపెద్ద హరప్పా సైట్.
13. మెసొపొటేమియా శాసనాలలో సింధూ ప్రాంతాన్ని ఏ పేరుతో పేర్కొన్నారు?
    • A) మెలుహా (Meluhha)
    • B) దిల్మున్
    • C) మకన్
    • D) సుమేరియా
    జవాబు: A) మెలుహా వివరణ: మెసొపొటేమియన్ల గ్రంథాలలో సింధూ ప్రాంతాన్ని ‘మెలుహా’ అని పిలిచారు.
14. ప్రపంచంలోనే ప్రథమంగా పత్తిని (Cotton) పండించినవారు ఎవరు?
    • A) ఈజిప్షియన్లు
    • B) మెసొపొటేమియన్లు
    • C) సింధూ ప్రజలు
    • D) చైనీయులు
    జవాబు: C) సింధూ ప్రజలు వివరణ: సింధూ ప్రజలు పత్తిని పండించిన మొదటివారు. అందుకే గ్రీకులు పత్తిని ‘సిండన్’ (Sindon) అని పిలిచారు.
15. గుర్రపు అవశేషాలు (Horse Remains) బయటపడిన హరప్పా ప్రదేశం ఏది?
    • A) సూర్కోటడా
    • B) కాళీబంగన్
    • C) రోపార్
    • D) ఆలంగీర్‌పూర్
    జవాబు: A) సూర్కోటడా (గుజరాత్)
16. పశుపతి ముద్రికపై కనిపించని జంతువు ఏది?
    • A) ఏనుగు
    • B) పులి
    • C) ఆవు
    • D) ఖడ్గమృగం
    జవాబు: C) ఆవు వివరణ: పశుపతి మహాదేవుని ముద్రపై ఏనుగు, పులి, ఖడ్గమృగం, దున్నపోతు మరియు పీఠం కింద రెండు జింకలు ఉంటాయి.
17. సింధూ నాగరికత ఇటుకల ప్రామాణిక నిష్పత్తి ఎంత?
    • A) 1:2:3
    • B) 4:2:1
    • C) 3:2:1
    • D) 2:2:1
    జవాబు: B) 4:2:1 (పొడవు : వెడల్పు : మందం)
18. రాతితో చేసిన గడ్డం ఉన్న పూజారి విగ్రహం (Bearded Priest) ఎక్కడ లభించింది?
    • A) హరప్పా
    • B) మొహంజొదారో
    • C) లోథాల్
    • D) కాళీబంగన్
    జవాబు: B) మొహంజొదారో
19. సింధూ నాగరికత ఏ ఆకారంలో విస్తరించి ఉంది?
    • A) చతురస్రం
    • B) వృత్తాకారం
    • C) త్రిభుజాకారం
    • D) దీర్ఘచతురస్రం
    జవాబు: C) త్రిభుజాకారం (సుమారు 13 లక్షల చదరపు కిలోమీటర్ల వైశాల్యం)
20. కాళీబంగన్ నగరం ఏ నది ఒడ్డున ఉంది?
    • A) సింధూ నది
    • B) రావి నది
    • C) ఘగ్గర్ నది
    • D) భోగావో నది
    జవాబు: C) ఘగ్గర్ నది (పురాతన సరస్వతి నది)

(Quick Revision Table)

నగరం	నది	కనుగొన్నవారు	ప్రసిద్ధ అవశేషాలు
హరప్పా	రావి	దయారామ్ సహానీ (1921)	ధాన్యగారాలు (6 Granaries), మాతృదేవత విగ్రహం
మొహంజొదారో	సింధూ	R.D. బెనర్జీ (1922)	మహా స్నానవాటిక, నాట్యగత్తె విగ్రహం, పూజారి విగ్రహం
లోథాల్	భోగావో	S.R. రావు (1954)	కృత్రిమ ఓడరేవు, వరి పొట్టు ఆనవాళ్లు, చెస్ బోర్డ్
కాళీబంగన్	ఘగ్గర్	B.B. లాల్ & B.K. థాపర్	దున్నిన పొలం, అగ్ని గుండాలు, నల్లటి గాజులు
చాన్హుదారో	సింధూ	N.G. మజుందార్ (1931)	కోట లేని నగరం, పూసల కర్మాగారం, లిప్‌స్టిక్
ధోలవీర	లూనీ	R.S. బిష్ట్ (1985)	రిజర్వాయర్లు, సైన్‌బోర్డ్, 3 రకాల నగర నిర్మాణం