NITYA VIDYARDHI
01. నావికుల ఫిర్యాదుల పరిష్కారానికి ‘ఈ-నావిక్’ పోర్టల్
- పోర్టులు, షిప్పింగ్ మరియు జలమార్గాల మంత్రిత్వ శాఖ ‘ఈ-నావిక్’ పోర్టల్ను ప్రారంభించింది.
- ఈ-నావిక్ అనేది భారత సీఫేరర్స్, మారిటైమ్ ఎంప్లాయర్స్ కోసం 24×7 పనిచేసే డిజిటల్ గ్రీవెన్స్ రెడ్రెసల్ సిస్టమ్.
- ఈ పోర్టల్ ద్వారా ఉపాధి వివాదాలు, వేతనాలు, కాంట్రాక్టులు, పని పరిస్థితులు, భద్రతా ఫిర్యాదులకు సంబంధించిన సమస్యలను పరిష్కరించవచ్చు.
- సీఫేరర్స్ తమ ఫిర్యాదులను నమోదు చేయడం, ట్రాక్ చేయడం, నిర్ణీత సమయంలో పరిష్కారం పొందేందుకు పారదర్శకమైన, సులభమైన వ్యవస్థను ఈ పోర్టల్ అందిస్తుంది.
సీఫేరర్స్ పని పరిస్థితులు, సంక్షేమం, సామాజిక రక్షణకు సంబంధించిన Maritime Labour Convention (MLC), 2006 అమలును ఈ కార్యక్రమం బలోపేతం చేస్తుంది
02. రైల్వే స్టేషన్ల తాగునీటిలో ఈ-కోలి బ్యాక్టీరియా
• రైల్వే స్టేషన్లలో తాగునీటి నాణ్యత, పారిశుధ్యం, ప్రయాణికుల సదుపాయాల్లో తీవ్ర లోపాలు ఉన్నట్లు కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా (కాగ్) 2026 ఆగస్టు 12న పార్లమెంటుకు సమర్పించిన నివేదికలో వెల్లడించింది.
• ఆరు రైల్వే జోన్ల పరిధిలోని 59 స్టేషన్లలో నిబంధనల ప్రకారం తాగునీటి పరీక్షలు నిర్వహించడం లేదని కాగ్ గుర్తించింది.• పలు స్టేషన్లలోని తాగునీటి నమూనాల్లో ఎస్టెరిచియా కోలి (ఈ-కోలి) బ్యాక్టీరియా ఆనవాళ్లు గుర్తించారు. వీటిలో దక్షిణ మధ్య రైల్వే పరిధిలోని హైదరాబాద్ రైల్వే స్టేషన్ కూడా ఉంది.• కాగ్ తనిఖీల ప్రకారం 2022–23లో 49 స్టేషన్లు, 2023–24లో 56 స్టేషన్లకు సంబంధించిన నీటి నమూనాల్లో ఈ-కోలి కలుషిత సమస్యలు గుర్తించారు.• పలు రైల్వే స్టేషన్లలో శౌచాలయాల నిర్వహణ, పారిశుధ్యం కూడా సంతృప్తికరంగా లేవని నివేదిక పేర్కొంది.• తనిఖీ చేసిన మొత్తం 512 రైల్వే స్టేషన్లలో 458 స్టేషన్లు, అంటే సుమారు 89 శాతం స్టేషన్లలో, నిర్దేశించిన ప్రయాణికుల సదుపాయాల్లో ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ లోపాలు ఉన్నట్లు గుర్తించారు.• ఇండియన్ రైల్వేస్ నిర్దేశించిన ప్యాసింజర్ అమెనిటీ ప్రమాణాలు, వాటి క్షేత్రస్థాయి అమలు మధ్య అంతరం ఉన్నట్లు కాగ్ నివేదిక వెల్లడించింది.కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా (కాగ్)
03. ఎలక్ట్రానిక్స్, మొబైల్ ఫోన్ ఎగుమతుల్లో భారత్ భారీ వృద్ధి
- భారత్ ఎలక్ట్రానిక్స్ ఎగుమతులు 2025–26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో సుమారు ₹4.24 లక్షల కోట్లకు చేరాయి.
- భారత్‌లో తయారవుతున్న ఎలక్ట్రానిక్స్ ఉత్పత్తులకు అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో పెరుగుతున్న డిమాండ్ ఈ వృద్ధికి దోహదపడింది.
- గత కొన్నేళ్లలో దేశ ఎలక్ట్రానిక్స్ ఎగుమతులు సుమారు ₹38,000 కోట్ల నుంచి ₹4.24 లక్షల కోట్లకు భారీగా పెరిగాయి.
- దేశీయ తయారీ, గ్లోబల్ సప్లై చైన్ విస్తరణతో భారత్ ప్రపంచంలో రెండో అతిపెద్ద మొబైల్ ఫోన్ తయారీ దేశంగా అవతరించింది.
- మొబైల్ ఫోన్ల ఉత్పత్తి 2014–15లో ₹18,000 కోట్ల నుంచి 2025–26లో ₹6.27 లక్షల కోట్లకు పెరిగింది.
- మొబైల్ ఫోన్ ఎగుమతులు 2014–15లో ₹1,500 కోట్ల నుంచి 2025–26లో ₹2.59 లక్షల కోట్లకు, అంటే 165 రెట్లకు పైగా పెరిగాయి.
- ఎలక్ట్రానిక్స్ రంగం ద్వారా సుమారు 12 లక్షల మందికి ఉపాధి లభిస్తుండగా, వారిలో దాదాపు 30 శాతం మహిళలు ఉన్నారు.
- ప్రొడక్షన్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్ (PLI) స్కీమ్, ఎలక్ట్రానిక్స్ కాంపోనెంట్స్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ స్కీమ్, ఇండియా సెమీకండక్టర్ మిషన్ వంటి కేంద్ర ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలు దేశీయ ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీ విస్తరణకు తోడ్పడుతున్నాయి.
డిజిటల్ కనెక్టివిటీలో వృద్ధి
- భారత్‌లో ఇంటర్నెట్ సబ్‌స్క్రైబర్ల సంఖ్య 2014లో 25.15 కోట్ల నుంచి 2026 మార్చి నాటికి 109.2 కోట్లకు పెరిగింది.
- వైర్‌లెస్ డేటా సగటు ధర ఒక్క జీబీకి ₹308 నుంచి ₹7.51కు తగ్గడంతో డిజిటల్ సేవలు మరింత చౌకగా అందుబాటులోకి వచ్చాయి.
- సగటు మొబైల్ బ్రాడ్‌బ్యాండ్ వేగం గణనీయంగా పెరిగి సుమారు 132 Mbpsకు చేరింది.
- దేశంలోని దాదాపు అన్ని పట్టణ ప్రాంతాలకు 5G సేవలు విస్తరించడంతో హైస్పీడ్ డిజిటల్ కనెక్టివిటీ బలోపేతమైంది.
04.ఆధునిక సివిల్ డిఫెన్స్ వాలంటీర్ ఫోర్స్ ఏర్పాటు
• 2026 ఆగస్టు 15న భారత్ 80వ స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం సందర్భంగా ఎర్రకోట నుంచి ప్రసంగించిన ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ, “భారీ, ఆధునిక సివిల్ డిఫెన్స్ వాలంటీర్ ఫోర్స్” ఏర్పాటు చేయనున్నట్లు ప్రకటించారు.
• ఆధునిక భద్రతా ముప్పులు, విపత్తులు, ఇతర అత్యవసర పరిస్థితుల్లో పౌరుల రక్షణ, అత్యవసర పరిస్థితులను ఎదుర్కొనే సంసిద్ధతను బలోపేతం చేయడం ఈ వాలంటీర్ ఫోర్స్ ప్రధాన లక్ష్యం.• వాలంటీర్లకు ఆధునిక శిక్షణతో పాటు అధునాతన ఎమర్జెన్సీ రెస్పాన్స్ సిస్టమ్స్, ప్రోటోకాల్స్‌పై అవగాహన కల్పించనున్నారు.• భారత్‌లో సివిల్ డిఫెన్స్ అనేది యుద్ధం, శత్రు దాడులు, విపత్తులు, ఇతర అత్యవసర పరిస్థితుల్లో ప్రజలు, ఆస్తులు, అత్యవసర సేవలను రక్షించే చట్టబద్ధ వ్యవస్థ.• సివిల్ డిఫెన్స్ వాలంటీర్లు హెచ్చరికలు, కమ్యూనికేషన్, తరలింపు, రెస్క్యూ, ప్రథమ చికిత్స, అగ్నిమాపక సహాయం, కీలక మౌలిక సదుపాయాల రక్షణ వంటి కార్యక్రమాల్లో అధికారులకు సహకరిస్తారు.• ఈ వ్యవస్థ రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు, జిల్లా యంత్రాంగం, స్థానిక సమాజాలతో సమన్వయంతో పనిచేస్తుంది.
05. ‘సృజన్: వాయిసెస్ ఫ్రమ్ ది లూమ్’
• భారత చేనేత వారసత్వానికి మహిళా నేత కార్మికులు అందిస్తున్న సేవలను గుర్తించేందుకు కేంద్ర టెక్స్‌టైల్స్ మంత్రిత్వ శాఖ న్యూఢిల్లీలో ‘సృజన్: వాయిసెస్ ఫ్రమ్ ది లూమ్’ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించింది.
• ‘సృజన్: వాయిసెస్ ఫ్రమ్ ది లూమ్’ అనేది చేనేత రంగంలో పనిచేస్తున్న మహిళల జీవిత కథలు, నైపుణ్యాలు, సృజనాత్మకత, సేవలను వెలుగులోకి తీసుకొచ్చే ప్రత్యేక కార్యక్రమం.• మహిళా నేత కార్మికులు తమ పోరాటం, కళాత్మక నైపుణ్యం, సంప్రదాయ నేత పద్ధతుల పరిరక్షణకు సంబంధించిన అనుభవాలను పంచుకునేందుకు ఈ కార్యక్రమం వేదిక కల్పిస్తుంది.• భారత సంప్రదాయ చేనేత పరిజ్ఞానాన్ని పరిరక్షించి, తరతరాలకు అందించడంలో మహిళల కీలక పాత్రను ఈ కార్యక్రమం గుర్తిస్తుంది.• మహిళా నేత కార్మికుల స్వరాన్ని మరింత బలోపేతం చేయడం, వారి నైపుణ్యాన్ని గుర్తించడం, భారత సాంస్కృతిక, చేనేత వారసత్వానికి వారి సేవలను ప్రదర్శించడం దీని ప్రధాన లక్ష్యం.
06. కార్బన్ డయాక్సైడ్ క్యాప్చర్‌కు టూ-స్టేజ్ మైక్రోఆల్గీ ప్రక్రియను అభివృద్ధి చేసిన IIT గువాహటి
- ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ గువాహటి (IIT గువాహటి) పరిశోధకులు కార్బన్ డయాక్సైడ్ (CO₂) క్యాప్చర్, బయోమాస్ ఉత్పత్తి, బయోఎనర్జీ జనరేషన్ కోసం సమర్థవంతమైన టూ-స్టేజ్ మైక్రోఆల్గీ కల్టివేషన్ ప్రక్రియను అభివృద్ధి చేశారు.
- డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ కెమికల్ ఇంజినీరింగ్ ప్రొఫెసర్ కౌస్తుభ మొహంతి, రీసెర్చ్ స్కాలర్ దీపేష్ సింగ్ చౌహాన్ ఈ పరిశోధనకు నాయకత్వం వహించారు.
- పరిశోధన వివరాలు Renewable Energy జర్నల్‌లో ప్రచురితమయ్యాయి.
- మొదటి దశలో 15 శాతం CO₂ సాంద్రతను ఉపయోగించి మైక్రోఆల్గీ వేగంగా పెరిగేలా చేస్తారు.
- రెండో దశలో CO₂ను 5 శాతానికి తగ్గించి, కాల్షియం, ఫాస్ఫరస్‌ను జోడించి pHను నియంత్రిస్తూ పోషకాల కొరతను తగ్గించి ఫోటోసింథసిస్‌ను కొనసాగిస్తారు.
07. కొత్త ‘బ్లాక్ హోల్ స్టార్’
మసాచుసెట్స్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ (MIT)**కి చెందిన ఖగోళ శాస్త్రవేత్త రోహన్ నాయుడు నేతృత్వంలోని పరిశోధకులు జేమ్స్ వెబ్ స్పేస్ టెలిస్కోప్ (JWST) పరిశీలనల ద్వారా ఒక అసాధారణ ఖగోళ వస్తువును గుర్తించారు.
• **‘MOM-BH-1’**గా పేర్కొంటున్న ఈ వస్తువును సంభావ్య **‘బ్లాక్ హోల్ స్టార్’**గా పరిశీలిస్తున్నారు.• దీని లక్షణాలు సాధారణ నక్షత్రం లేదా కృష్ణబిలం వర్గీకరణకు పూర్తిగా సరిపోవడం లేదు.• దీని చుట్టూ ఉన్న నిర్మాణం సౌర కుటుంబంతో పోల్చదగిన స్థాయిలో, సుమారు 100 ఆస్ట్రానమికల్ యూనిట్ల వరకు విస్తరించి ఉండవచ్చని అంచనా.• ఇది అత్యంత ప్రకాశవంతంగా ఉండటంతో మొదట దీనిని ఒక అసాధారణ నక్షత్రంగా భావించే అవకాశం ఏర్పడింది.• అయితే పరిశీలన ప్రకారం దట్టమైన వాయు ఆవరణలో వేగంగా పదార్థాన్ని గ్రహిస్తున్న కృష్ణబిలం కారణంగా ఇది నక్షత్రం మాదిరిగా కనిపిస్తుండవచ్చని శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు.• ఇలాంటి ఖగోళ వస్తువులు విశ్వం ప్రారంభ దశలోనే అత్యంత భారీ కృష్ణబిలాలు ఎలా వేగంగా ఏర్పడి పెరిగాయనే ప్రశ్నకు సమాధానం కనుగొనడంలో సహాయపడవచ్చు.
08. చెన్నైలో దేశంలోనే అతిపెద్ద సింగిల్-క్లస్టర్ AI ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ ఫెసిలిటీ
• లార్సెన్ అండ్ టూబ్రో (L&T) చెన్నైలో దేశంలోనే అతిపెద్ద సింగిల్-క్లస్టర్ ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ ఫెసిలిటీని ఏర్పాటు చేయనుంది.
• L&T AI Infrastructure విభాగం L&T-NxT Compute, AI Data Center విభాగం Vyaom కలిసి NVIDIA B300 ఆధారిత **“AI Factory”**ని అభివృద్ధి చేయనున్నాయి.• Vyaom చెన్నై డేటా సెంటర్‌లో ఏర్పాటు చేసే ఈ ఫెసిలిటీకి సుమారు 10,000 NVIDIA B300 GPUలు సామర్థ్యం ఉండనుంది.• ఈ AI ఫ్యాక్టరీ అమెరికాకు చెందిన Together AI సంస్థ AI-native cloud platformకు భారీ స్థాయి కంప్యూటింగ్ సేవలను అందించనుంది.• ఈ ప్రాజెక్టు భారత్‌లో AI కంప్యూటింగ్, డేటా సెంటర్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ వేగంగా విస్తరిస్తున్నదానికి నిదర్శనంగా నిలుస్తోంది.
09. ‘ఈ-నావిక్’ పోర్టల్
• పోర్టులు, షిప్పింగ్ మరియు జలమార్గాల మంత్రిత్వ శాఖ ‘ఈ-నావిక్’ పోర్టల్ను ప్రారంభించింది.
• ఈ-నావిక్ అనేది భారత సీఫేరర్స్, మారిటైమ్ ఎంప్లాయర్స్ కోసం 24×7 పనిచేసే డిజిటల్ గ్రీవెన్స్ రెడ్రెసల్ సిస్టమ్.• ఈ పోర్టల్ ద్వారా ఉపాధి వివాదాలు, వేతనాలు, కాంట్రాక్టులు, పని పరిస్థితులు, భద్రతా ఫిర్యాదులకు సంబంధించిన సమస్యలను పరిష్కరించవచ్చు.• సీఫేరర్స్ తమ ఫిర్యాదులను నమోదు చేయడం, ట్రాక్ చేయడం, నిర్ణీత సమయంలో పరిష్కారం పొందేందుకు పారదర్శకమైన, సులభమైన వ్యవస్థను ఈ పోర్టల్ అందిస్తుంది.• సీఫేరర్స్ పని పరిస్థితులు, సంక్షేమం, సామాజిక రక్షణకు సంబంధించిన Maritime Labour Convention (MLC), 2006 అమలును ఈ కార్యక్రమం బలోపేతం చేస్తుంది.
10. భోపాల్ డిక్లరేషన్” ఆమోదం
• భారత్ BRICS చైర్‌షిప్–2026లో భాగంగా 11వ BRICS Culture Ministers Meetingను మధ్యప్రదేశ్‌లోని భోపాల్‌లో నిర్వహించారు.
• BRICS సభ్య, భాగస్వామ్య దేశాల మధ్య సాంస్కృతిక సహకారాన్ని బలోపేతం చేసేందుకు **“భోపాల్ డిక్లరేషన్”**ను సమావేశంలో ఆమోదించారు.• ఈ సమావేశంలో 11 BRICS సభ్య దేశాలు, 4 భాగస్వామ్య దేశాలు — మొత్తం 14 దేశాల ప్రతినిధులు పాల్గొన్నారు.• కల్చరల్ అండ్ క్రియేటివ్ ఇండస్ట్రీస్‌ను ప్రోత్సహించడం, కళాకారులకు అవకాశాలు పెంచడం, డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫార్మ్స్ ద్వారా విస్తృత మార్కెట్లను అందుబాటులోకి తీసుకురావడం, సాంస్కృతిక వారసత్వ పరిరక్షణ, పునరుద్ధరణపై చర్చించారు.• BRICS దేశాల కళాకారుల మధ్య సాంస్కృతిక మార్పిడి, ప్రొఫెషనల్ నెట్‌వర్కింగ్‌ను ప్రోత్సహించేందుకు భారత్ పైలట్ ప్రాతిపదికన **“వాలంటరీ ఆర్టిస్ట్ రిజిస్ట్రీ”**ని ప్రకటించింది.• ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ యుగంలో కళాకారుల హక్కులు, కాపీరైట్ రక్షణ, కాపీరైట్ వర్క్స్ ఫెయిర్ యూజ్ అంశాలపై కూడా సమావేశంలో చర్చించారు.• కేంద్ర సాంస్కృతిక శాఖ మంత్రి గజేంద్ర సింగ్ షెకావత్ భవిష్యత్ తరాల కోసం సంప్రదాయ జ్ఞానం, భాషలు, జానపద సంగీతం, సాంస్కృతిక సంప్రదాయాలను పరిరక్షించాల్సిన అవసరాన్ని నొక్కిచెప్పారు.• సమావేశంలో మధ్యప్రదేశ్ సంస్కృతి, వారసత్వానికి కూడా ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు.భోపాల్ డిక్లరేషన్• ఆమోదించిన సమావేశం: 11వ BRICS Culture Ministers Meeting• వేదిక: భోపాల్, మధ్యప్రదేశ్• సంవత్సరం: 2026• ప్రధాన అంశాలు: సాంస్కృతిక సహకారం, క్రియేటివ్ ఇండస్ట్రీస్, కళాకారుల అవకాశాలు, డిజిటల్ యాక్సెస్, వారసత్వ పరిరక్షణ, సాంస్కృతిక హక్కులు.
11. జీ ఐ ఉత్పత్తులకు మార్కెట్ విస్తరణ కోసం ఎంఎస్‌ఎంఈ మంత్రిత్వ శాఖ–డీపీఐఐటీ ఒప్పందం
• మైక్రో, స్మాల్ అండ్ మీడియం ఎంటర్‌ప్రైజెస్ మంత్రిత్వ శాఖ (ఎంఎస్‌ఎంఈ), డిపార్ట్‌మెంట్ ఫర్ ప్రమోషన్ ఆఫ్ ఇండస్ట్రీ అండ్ ఇంటర్నల్ ట్రేడ్ (డీపీఐఐటీ) జియోగ్రాఫికల్ ఇండికేషన్ (జీఐ) ఉత్పత్తులకు విస్తృత మార్కెట్ అవకాశాలు కల్పించేందుకు 2026 ఆగస్టు 5న న్యూఢిల్లీలో అవగాహన ఒప్పందం (ఎంఓయూ) కుదుర్చుకున్నాయి.
• ఈ భాగస్వామ్యం ద్వారా ఎంఎస్‌ఎంఈ మంత్రిత్వ శాఖ చెందిన ఎంటర్‌ప్రైజ్ సపోర్ట్ వ్యవస్థలను, డీపీఐఐటీ పరిధిలోని జియోగ్రాఫికల్ ఇండికేషన్ ఆఫ్ గూడ్స్ యాక్ట్, 1999 వ్యవస్థతో అనుసంధానించనున్నారు.• ‘భారత్ జీఐ’ పేరుతో జీఐ ప్రొడక్టర్ల కలెక్షన్స్‌ను ఓపెన్ నెట్‌వర్క్ ఫర్ డిజిటల్ కామర్స్ (ఓఎన్‌డీసీ), గవర్నమెంట్ ఈ-మార్కెట్‌ప్లేస్ (జీఈఎం)లో మార్కెటింగ్ చేస్తారు.• వన్ డిస్ట్రిక్ట్ వన్ ప్రొడక్ట్ (ఓడీఓపీ) వ్యవస్థను అనుసంధానించి స్థానిక తయారీ, కళాకారుల ఉత్పత్తులు, సంప్రదాయ ఉత్పత్తులకు ప్రోత్సాహం కల్పించనున్నారు.• దేశ, విదేశాల్లో జీఐ ట్యాగ్ ఉత్పత్తులు, బయ్యర్–సెల్లర్ మీట్స్, ఎగ్జిబిషన్స్‌లో జీఐ ఉత్పత్తులను రెండు విభాగాలుగా నిర్వహించనున్నారు.• కళాకారులు, ఉత్పత్తిదారుల సంఘాలకు క్వాలిటీ స్టాండర్డైజేషన్, కెపాసిటీ బిల్డింగ్, డిజిటల్ ఎంగేజ్‌మెంట్, మార్కెట్ లింకేజీలను మెరుగుపరచడంపై కూడా దృష్టి సారించనున్నారు.
12. జెనీవాలోని యూఎన్ కార్యాలయానికి ఐదు నెమళ్లను బహూకరించిన భారత్
• 2026 ఆగస్టు 7న భారత్ యునైటెడ్ నేషన్స్ ఆఫీస్ ఎట్ జెనీవా (యూఎన్‌ఓజీ)కి ఐదు నెమళ్లను బహూకరించి, దశాబ్దాల నాటి సాంస్కృతిక దౌత్య సంప్రదాయాన్ని పునరుద్ధరించింది.
• వీటిలో నాలుగు ఆడ ఇండియన్ పీఫౌల్స్, ఒక అరుదైన వైట్ పీఫౌల్ ఉన్నాయి.• ఈ నెమళ్లను స్విట్జర్లాండ్‌లోని జెనీవా ప్లాంట్స్ డెస్ నేషన్స్ ప్రాంగణంలోని అరియానా పార్క్‌లో సంరక్షించనున్నారు.• జెనీవాలోని యూఎన్‌కి భారత పర్మనెంట్ రిప్రజెంటేటివ్ అంబాసిడర్ అరిందమ్ బాగ్చీ వీటిని యూఎన్ అధికారులకు అందజేశారు.
13. ఎక్సర్‌సైజ్ టాలిస్మాన్ సేబర్–2027
• ప్రధాన బహుపాక్షిక దేశాలైన **‘ఎక్సర్‌సైజ్ టాలిస్మాన్ సేబర్–2027’**ను 2027 ఆగస్టు 9–22 తేదీల్లో ఆస్ట్రేలియాలో నిర్వహించనున్నారు.
• టాలిస్మాన్ సేబర్ సంయుక్తంగా ఆస్ట్రేలియా, యునైటెడ్ స్టేట్స్ సైన్యాలు నిర్వహిస్తాయి.• ఇందులో భాగస్వామ్య దేశాల సాయుధ దళాలు భారీ స్థాయిలో పాల్గొంటాయి.• 2వ ఇండియా–ఆస్ట్రేలియా డిఫెన్స్ మినిస్టర్స్ మీటింగ్ అనంతరం 2027 ఎడిషన్‌లో భారత్ పాల్గొనడం ఖరారైంది.• ఈ ఎక్సర్‌సైజ్‌లో ఇంటర్‌ఆపరబిలిటీ, జాయింట్ ఆపరేషనల్ ప్లానింగ్, కమాండ్ అండ్ కంట్రోల్, లాజిస్టిక్స్, మల్టీనేషనల్ మిలిటరీ కోఆపరేషన్‌పై దృష్టి సారిస్తారు.• భారత్ భాగస్వామ్యంతో ఇండియా–ఆస్ట్రేలియా డిఫెన్స్ సంబంధాలు, ఇండో–పసిఫిక్ ప్రాంతంలో భద్రతా సహకారం మరింత బలోపేతం కానుంది.ఎక్సర్‌సైజ్ టాలిస్మాన్ సేబర్• ప్రారంభం: 2005• నిర్వహించే దేశాలు: ఆస్ట్రేలియా, యునైటెడ్ స్టేట్స్• నిర్వహణ: ప్రతి రెండేళ్లకొకసారి• ప్రధాన వేదిక: ఆస్ట్రేలియా• స్వరూపం: మల్టీనేషనల్ మిలిటరీ ఎక్సర్‌సైజ్• ప్రధాన లక్ష్యం: సంయుక్త సైనిక కార్యకలాపాలు, ఇంటర్‌ఆపరబిలిటీని మెరుగుపరచడం.
14. ‘ఈ-సముద్ర’ డిజిటల్ మారిటైమ్ ప్లాట్‌ఫామ్
• కేంద్ర పోర్టులు, షిప్పింగ్ మరియు జలమార్గాల మంత్రిత్వ శాఖ భారతదేశంలో మారిటైమ్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ డిజిటల్ ట్రాన్స్‌ఫర్మేషన్‌ను వేగవంతం చేసేందుకు ‘ఈ-సముద్ర’ ఇంటిగ్రేటెడ్ డిజిటల్ ప్లాట్ఫామ్ను ప్రారంభించింది.
• ‘ఈ-సముద్ర’ అనేది మారిటైమ్ రంగంలోని సేవలను డిజిటలైజ్ చేసేందుకు రూపొందించిన సింగిల్-విండో డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫామ్.• ఈ ప్లాట్‌ఫామ్ ద్వారా సీఫేరర్స్, షిప్పింగ్ కంపెనీలు, లైసెన్స్‌మెంట్ ఏజెన్సీలు, మారిటైమ్ ట్రైనింగ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్స్, పోర్ట్ అథారిటీలకు సంబంధించిన సేవలను ఒకే డిజిటల్ వ్యవస్థలో అందుబాటులోకి తీసుకురానున్నారు.‘ఈ-సముద్ర’ ప్రత్యేకతలు• నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ: పోర్టులు, షిప్పింగ్ మరియు జలమార్గాల మంత్రిత్వ శాఖ.• అమలు సంస్థ: డైరెక్టరేట్ జనరల్ ఆఫ్ మారిటైమ్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ (డీజీఎంఏ).• పేపర్-బేస్డ్ ఆఫీస్ మోడల్ స్థానంలో పారదర్శకమైన, సమర్థవంతమైన, ముందుగా అంచనా వేయగల డిజిటల్ ఎకోసిస్టమ్ ఏర్పాటు చేయడం లక్ష్యం.• సీఫేరర్లకు ఈజ్ ఆఫ్ లివింగ్, మారిటైమ్ వ్యాపార సంస్థలకు ఈజ్ ఆఫ్ డూయింగ్ బిజినెస్‌ను మెరుగుపరచడం.
15. మాలిక్యులర్ స్థాయిలో పదార్థాలను గుర్తించే తక్కువ ధర పరికరం
• బిర్లా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ అండ్ సైన్స్, పిలానీ–హైదరాబాద్ క్యాంపస్, ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ ఎడ్యుకేషన్ అండ్ రీసెర్చ్ (ఐఐఎస్‌ఈఆర్) కోల్‌కతా పరిశోధకులు సంయుక్తంగా తక్కువ ఖర్చుతో కూడిన నెక్స్ట్-జెన్ పరికరాన్ని అభివృద్ధి చేశారు.
• సుమారు ₹3,000 ఖర్చుతో రూపొందించిన ఈ పరికరాన్ని విమానాశ్రయాలు, హాస్పిటల్స్, ట్రాన్స్‌పోర్ట్ హబ్‌లు, బహిరంగ ప్రాంతాల్లో సులభంగా ఉపయోగించవచ్చు.• కేంద్ర ప్రభుత్వ భద్రతా సంస్థల్లో గుర్తించడం కష్టమైన ఆర్గానిక్ సమ్మేళనాలు, టీకేఎక్స్-50కు సంబంధించిన కొత్తతరం పదార్థాలను గుర్తించడంపై పరిశోధన దృష్టి సారించింది.• మైక్రోఫ్లూయిడిక్స్, నానోఫ్లూయిడిక్స్, కెమికల్ సెన్సింగ్ టెక్నాలజీలను ఉపయోగించి పరికరాన్ని అభివృద్ధి చేశారు.• బిట్స్ హైదరాబాద్‌కు చెందిన ప్రొఫెసర్ సంకేత్ గోయల్, డాక్టర్ దీపక్ తదితరులు పరిశోధనలో భాగమయ్యారు.• అత్యంత దుర్భర, ప్రమాదకరమైన పరిసరాల్లో సులభంగా ఉపయోగించగలిగే పోర్టబుల్ పరికరంగా ఇది ఉపయోగపడుతుంది.
16. పోలీస్ అధికారుల కుటుంబాల కోసం ‘టీజీ-కేర్’ పోర్టల్ ప్రారంభం
• తెలంగాణ డైరెక్టర్ జనరల్ ఆఫ్ పోలీస్ (డీజీపీ) సి.వి. ఆనంద్ పోలీస్ అమరవీరుల కుటుంబాల కోసం ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన ‘టీజీ-కేర్’ గ్రీటింగ్ పోర్టల్ను ప్రారంభించారు.
• టీజీ-కేర్ ద్వారా ఆర్థిక సహాయం, కంపాషనేట్ అపాయింట్‌మెంట్, ప్లాట్ అలాట్‌మెంట్, ఇతర ఆర్థిక ప్రయోజనాలకు సంబంధించిన వివరాలను ఒకే డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫామ్‌లో నమోదు చేయవచ్చు.• ప్రతి పోలీస్ అమరవీరుడి కుటుంబానికి సంబంధించిన సర్వీస్ ప్రొఫైల్, కుటుంబ వివరాలు, ఇప్పటికే అందిన ప్రయోజనాల వివరాలను నమోదు చేస్తారు.• అమరవీరుల కుటుంబాల సంక్షేమానికి సంబంధించిన గవర్నమెంట్ ఆర్డర్లను ఒక చోట అందుబాటులో ఉంచడంతో పాటు, సెంట్రలైజ్డ్ రిపోజిటరీగా కూడా ఈ పోర్టల్ పనిచేస్తుంది.• సీనియర్ పోలీస్ అధికారులు యూనిట్, జిల్లా స్థాయిలో వివరాలను మానిటర్ చేసి పరిష్కార పురోగతిని సమీక్షించగలరు.టీజీ-కేర్• రాష్ట్రం: తెలంగాణ• ప్రారంభించినవారు: డీజీపీ సి.వి. ఆనంద్• లబ్ధిదారులు: పోలీస్ అమరవీరుల కుటుంబాలు• ప్రత్యేకత: క్యూఆర్ కోడ్ ఆధారిత ఫ్యామిలీ కార్డులు• ప్రధాన లక్ష్యం: సంక్షేమ ప్రయోజనాలు, కుటుంబాల పరిష్కారానికి పారదర్శకమైన సింగిల్-విండో వ్యవస్థ.
17. ‘Tathyakosh’ పబ్లిక్ డేటా పోర్టల్
• కర్ణాటక ప్రభుత్వం బెంగళూరులో ‘Tathyakosh.in’ అనే Public Data Portalను ప్రారంభించింది.
• ఈ పోర్టల్ను ACSEL Technology Forum అభివృద్ధి చేసింది.• ఈ ప్రాజెక్టులో IIT Alumni Centre Bengaluru కూడా భాగస్వామిగా ఉంది.• Tathyakoshను Open, Non-Commercial Digital Public Goodగా ప్రవేశపెట్టారు.‘Tathyakosh’ అనే పేరుకు అర్థం• Tathya → సత్యం / ఉన్నది ఉన్నట్లుగా• Kosh → భాండాగారం / నిల్వ• అందువల్ల Tathyakosh = సమాచార భాండాగారం అనే అర్థాన్ని ఇస్తుంది.
18. Operational Risk Management’ పుస్తక విడుదల
Operational Risk Management – A Practical Guide to Urban Co-operative Banks’ అనే పుస్తకాన్ని విడుదల చేశారు.
• ఈ పుస్తకాన్ని RBI Deputy General Manager (DGM) G. P. Mistry రచించారు.• ఈ పుస్తకం **Urban Cooperative Banks (UCBs)**లో Operational Risk Managementపై అవగాహన కల్పించేందుకు ఉపయోగపడుతుంది.• పట్టణ సహకార బ్యాంకుల్లో ఆపరేషనల్ రిస్క్‌లను గుర్తించడం, అంచనా వేయడం మరియు నిర్వహించడంలో ఈ పుస్తకం మార్గదర్శకంగా ఉంటుంది.
19. Bank in a Box’
• NUCFDC ‘Bank in a Box’ అనే సమగ్ర సాంకేతిక ప్లాట్ఫామ్ను ప్రారంభించింది.
• దీని ద్వారా **Urban Cooperative Banks (UCBs)**కు బ్యాంకింగ్ మరియు టెక్నాలజీ సేవలను ఒకే ప్లాట్‌ఫామ్ ద్వారా అందుబాటులోకి తీసుకురావడం లక్ష్యం.• ముఖ్యంగా చిన్న పట్టణ సహకార బ్యాంకులు డిజిటల్ బ్యాంకింగ్ సేవలను వేగంగా స్వీకరించేందుకు ఇది సహాయపడుతుంది.
20. కర్ణాటకలో SAMASTA డిజిటల్ హెల్త్ ప్లాట్‌ఫామ్
• ఆగస్టు 2026లో కర్ణాటక ప్రభుత్వం SAMASTA అనే సమగ్ర కమ్యూనిటీ డిజిటల్ హెల్త్ ప్లాట్ఫామ్ను దశలవారీగా అమలు చేయడానికి ఆమోదం తెలిపింది.
• ఆరోగ్య రికార్డులను డిజిటలైజ్ చేయడం, ప్రస్తుతం ఉన్న పేపర్ ఆధారిత రికార్డు నిర్వహణను తగ్గించడం SAMASTA ప్రధాన లక్ష్యం.• ఈ ప్లాట్ఫామ్ను **Ayushman Bharat Digital Mission (ABDM)**తో అనుసంధానించనున్నారు.• Ayushman Arogya Kendras, **Primary Health Centres (PHCs)**లో దీనిని ఉపయోగించనున్నారు.• ప్రజల ఆరోగ్య సమాచారాన్ని డిజిటల్ రూపంలో నిర్వహించడం ద్వారా ఆరోగ్య సేవల సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరచడం లక్ష్యం.
21. శుభదా వర్ధకర్కు సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు – 2025
- ప్రముఖ ఒడిస్సీ నృత్య కళాకారిణి శుభదా వర్ధకర్కు 2025 సంవత్సరానికి సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు లభించింది.
- అవార్డు నగదు బహుమతి: ₹1,00,000.
- సంగీత నాటక అకాడమీ 1953లో స్థాపించబడింది.
- ఇది భారతదేశంలో సంగీతం, నృత్యం, నాటక రంగాలకు సంబంధించిన జాతీయ స్థాయి అకాడమీ.
- ఈ అవార్డును కేంద్ర సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలోని సంగీత నాటక అకాడమీ అందిస్తుంది.
