భారతదేశ ప్రణాళికల ప్రాక్టీస్ బిట్స్ టాప్ 300 పార్ట్ 1

1. భారతదేశంలో ప్రణాళికా సంఘం (Planning Commission) ఎప్పుడు ఏర్పాటయింది?

• ఆప్షన్స్: A) మార్చి 15, 1950, B) జనవరి 26, 1950, C) ఆగస్టు 15, 1947, D) ఏప్రిల్ 1, 1951
• సమాధానం: A) మార్చి 15, 1950
• వివరణ: కేంద్ర మంత్రివర్గం యొక్క సాధారణ తీర్మానం ద్వారా 1950 మార్చి 15న ప్రణాళికా సంఘం ఏర్పాటయింది. ఇది రాజ్యాంగేతర మరియు చట్టబద్ధం కాని సంస్థ.

2. భారతదేశంలో ప్రణాళికా సంఘానికి మొట్టమొదటి చైర్మన్ (Chairman) ఎవరు?

• ఆప్షన్స్: A) జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ, B) గుల్జారీలాల్ నందా, C) సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్, D) డా. బి.ఆర్. అంబేద్కర్
• సమాధానం: A) జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ
• వివరణ: దేశ ప్రధానమంత్రే ప్రణాళికా సంఘానికి (ప్రస్తుత నీతి ఆయోగ్) పదవీరీత్యా చైర్మన్‌గా వ్యవహరిస్తారు. నాటి ప్రధాని నెహ్రూ మొదటి చైర్మన్.

3. భారతదేశంలో ప్రణాళికా సంఘం యొక్క మొట్టమొదటి ఉపాధ్యక్షుడు (Deputy Chairman) ఎవరు?

• ఆప్షన్స్: A) గుల్జారీలాల్ నందా, B) వి.కె.ఆర్.వి. రావు, C) పి.సి. మహలనోబిస్, D) సి.డి. దేశ్‌ముఖ్
• సమాధానం: A) గుల్జారీలాల్ నందా
• వివరణ: ప్రణాళికా సంఘం యొక్క దైనందిన కార్యకలాపాలను నిర్వహించడానికి ఉపాధ్యక్ష పదవిని ఏర్పాటు చేశారు. గుల్జారీలాల్ నందా మొదటి ఉపాధ్యక్షులు.

4. భారతదేశ ప్రణాళికా సంఘం ఏ దేశ ప్రణాళికా విధానం నుండి ప్రేరణ పొందింది?

• ఆప్షన్స్: A) సోవియట్ రష్యా (USSR), B) అమెరికా, C) బ్రిటన్, D) జర్మనీ
• సమాధానం: A) సోవియట్ రష్యా (USSR)
• వివరణ: జోసెఫ్ స్టాలిన్ కాలంలో రష్యా అమలు చేసిన పంచవర్ష ప్రణాళికల (Five-Year Plans) విధానాన్ని భారత్ స్వీకరించింది.

5. భారతదేశంలో ప్రణాళికా సంఘం స్థానంలో ‘నీతి ఆయోగ్’ (NITI Aayog) ఎప్పుడు అమల్లోకి వచ్చింది?

• ఆప్షన్స్: A) జనవరి 1, 2015, B) మార్చి 15, 2014, C) ఆగస్టు 15, 2015, D) జనవరి 26, 2015
• సమాధానం: A) జనవరి 1, 2015
• వివరణ: కేంద్ర కేబినెట్ తీర్మానం ద్వారా 65 ఏళ్ల ప్రణాళికా సంఘాన్ని రద్దు చేసి, సహకార సమాఖ్య స్ఫూర్తితో నీతి ఆయోగ్ ఏర్పాటు చేశారు.

6. భారతదేశంలో ‘జాతీయ అభివృద్ధి మండలి’ (NDC – National Development Council) ఎప్పుడు ఏర్పాటయింది?

• ఆప్షన్స్: A) ఆగస్టు 6, 1952, B) మార్చి 15, 1950, C) జనవరి 26, 1950, D) ఏప్రిల్ 1, 1951
• సమాధానం: A) ఆగస్టు 6, 1952
• వివరణ: పంచవర్ష ప్రణాళికలను ఆమోదించడానికి మరియు కేంద్ర-రాష్ట్రాల మధ్య సమన్వయం కోసం ఎన్‌డీసీ ఏర్పాటయింది. దీనికి కూడా ప్రధాని చైర్మన్‌గా ఉంటారు.

7. భారతదేశంలో మొదటి పంచవర్ష ప్రణాళికా కాలం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) 1951-1956, B) 1950-1955, C) 1952-1957, D) 1947-1952
• సమాధానం: A) 1951-1956
• వివరణ: అధికారికంగా భారతదేశంలో మొదటి పంచవర్ష ప్రణాళిక 1951 ఏప్రిల్ 1 నుండి ప్రారంభమైంది.

8. మొదటి పంచవర్ష ప్రణాళిక ఏ ఆర్థిక నమూనా (Model) ఆధారంగా రూపొందించబడింది?

• ఆప్షన్స్: A) హారడ్-డోమర్ మోడల్ (Harrod-Domar Model), B) మహలనోబిస్ మోడల్, C) గాంధేయ మోడల్, D) బాంబే ప్లాన్
• సమాధానం: A) హారడ్-డోమర్ మోడల్ (Harrod-Domar Model)
• వివరణ: ఈ ప్రణాళిక ప్రధానంగా వ్యవసాయ రంగం మరియు నీటిపారుదల ప్రాజెక్టులకు అత్యధిక ప్రాధాన్యతనిచ్చింది.

9. భారతదేశంలో ‘బాంబే ప్లాన్’ (Bombay Plan) ఏ సంవత్సరంలో ప్రవేశపెట్టబడింది?

• ఆప్షన్స్: A) 1944, B) 1938, C) 1945, D) 1950
• సమాధానం: A) 1944
• వివరణ: దేశంలోని ప్రముఖ పారిశ్రామికవేత్తలు (టాటా, బిర్లా తదితరులు) కలిసి భారతదేశ ఆర్థికాభివృద్ధి కోసం 1944లో ‘బాంబే ప్లాన్’ ముసాయిదాను తయారు చేశారు.

10. భారతదేశంలో ‘పీపుల్స్ ప్లాన్’ (People’s Plan) ను 1945లో ఎవరు ప్రతిపాదించారు?

• ఆప్షన్స్: A) యం.ఎన్. రాయ్ (M.N. Roy), B) జయప్రకాష్ నారాయణ్, C) శ్రీమన్నారాయణ్, D) జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ
• సమాధానం: A) యం.ఎన్. రాయ్ (M.N. Roy)
• వివరణ: రాడికల్ హ్యూమనిస్ట్ నాయకుడు యం.ఎన్. రాయ్ ప్రజల భాగస్వామ్యంతో కూడిన ‘పీపుల్స్ ప్లాన్’ను ప్రతిపాదించారు.

11. గాంధేయ ప్రణాళికను ( Gandhian Plan) 1944లో ఎవరు రూపొందించారు?

• ఆప్షన్స్: A) శ్రీమన్నారాయణ్, B) యం.ఎన్. రాయ్, C) జె.పి. నారాయణ్, D) పీసీ మహలనోబిస్
• సమాధానం: A) శ్రీమన్నారాయణ్
• వివరణ: గాంధేయ సిద్ధాంతాల ఆధారంగా కుటీర, గ్రామీణ పరిశ్రమలకు ప్రాధాన్యతనిస్తూ శ్రీమన్నారాయణ్ ఈ ప్రణాళిక తెచ్చారు.

12. భారతదేశంలో ప్రణాళికా సంఘం ఏర్పాటుకు సిఫారసు చేసిన కమిటీ / సలహా సంఘం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) అడ్వైజరీ ప్లానింగ్ బోర్డు (Advisory Planning Board – 1946), B) సర్కారియా కమిషన్, C) రాజమన్నార్ కమిటీ, D) మహలనోబిస్ కమిటీ
• సమాధానం: A) అడ్వైజరీ ప్లానింగ్ బోర్డు (Advisory Planning Board – 1946)
• వివరణ: కేసీ నియోగి అధ్యక్షతన ఏర్పాటైన అడ్వైజరీ ప్లానింగ్ బోర్డు సిఫారసుల మేరకు ప్రణాళికా సంఘం ఏర్పాటయింది.

13. రెండవ పంచవర్ష ప్రణాళికా కాలం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) 1956-1961, B) 1951-1956, C) 1961-1966, D) 1966-1971
• సమాధానం: A) 1956-1961
• వివరణ: మొదటి ప్రణాళిక విజయవంతం కావడంతో పారిశ్రామికీకరణకు పెద్దపీట వేస్తూ రెండవ ప్రణాళిక అమలు చేశారు.

14. రెండవ పంచవర్ష ప్రణాళిక ఏ నమూనా ఆధారంగా రూపొందించబడింది?

• ఆప్షన్స్: A) మహలనోబిస్ మోడల్ (Mahalanobis Model), B) హారడ్-డోమర్ మోడల్, C) గాంధేయ మోడల్, D) వాక్మ్యాన్ మోడల్
• సమాధానం: A) మహలనోబిస్ మోడల్ (Mahalanobis Model)
• వివరణ: ప్రశాంత్ చంద్ర మహలనోబిస్ రూపొందించిన ద్విరంగ నమూనా ఆధారంగా భారీ మరియు మూలధన పరిశ్రమలకు ప్రాధాన్యతనిచ్చారు.

15. రెండవ పంచవర్ష ప్రణాళికలో అత్యధిక ప్రాధాన్యత ఏ రంగానికి ఇవ్వబడింది?

• ఆప్షన్స్: A) పారిశ్రామిక రంగం (Heavy Industries), B) వ్యవసాయ రంగం, C) సేవా రంగం, D) విద్యా రంగం
• సమాధానం: A) పారిశ్రామిక రంగం (Heavy Industries)
• వివరణ: భిలాయ్, రూర్కెలా, దుర్గాపూర్ వంటి ఉక్కు పరిశ్రమలు ఈ ప్రణాళికా కాలంలోనే ఏర్పాటయ్యాయి.

16. రెండవ పంచవర్ష ప్రణాళిక కాలంలో ప్రారంభించబడిన ప్రసిద్ధ ఉక్కు కర్మాగారాలు ఏవి?

• ఆప్షన్స్: A) భిలాయ్, రూర్కెలా, దుర్గాపూర్, B) బొకారో, విశాఖపట్నం, సేలం, C) టాటా, ఇస్కో, D) భద్రావతి, మైసూర్
• సమాధానం: A) భిలాయ్, రూర్కెలా, దుర్గాపూర్
• వివరణ: రష్యా సహాయంతో భిలాయ్, జర్మనీ సహాయంతో రూర్కెలా, బ్రిటన్ సహాయంతో దుర్గాపూర్ ప్లాంట్లు ఏర్పాటు చేశారు.

17. భారతదేశంలో మూడవ పంచవర్ష ప్రణాళికా కాలం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) 1961-1966, B) 1966-1971, C) 1956-1961, D) 1969-1974
• సమాధానం: A) 1961-1966
• వివరణ: ఆర్థికంగా దేశాన్ని స్వయంసమృద్ధం (Self-reliance) చేయడం మూడవ ప్రణాళిక ప్రధాన లక్ష్యం.

18. మూడవ పంచవర్ష ప్రణాళిక ప్రధాన లక్ష్యాలు ఏమిటి?

• ఆప్షన్స్: A) వ్యవసాయ రంగంలో స్వయం సమృద్ధి మరియు ఆర్థిక వ్యవస్థను స్వావలంబన దిశగా నడిపించడం, B) కేవలం పేదరిక నిర్మూలన, C) రక్షణ రంగం మాత్రమే, D) జనాభా నియంత్రణ
• సమాధానం: A) వ్యవసాయ రంగంలో స్వయం సమృద్ధి మరియు ఆర్థిక వ్యవస్థను స్వావలంబన దిశగా నడిపించడం
• వివరణ: అయితే ఇండో-చైనా యుద్ధం (1962), ఇండో-పాక్ యుద్ధం (1965) మరియు తీవ్రమైన కరవు వల్ల ఈ ప్రణాళిక విఫలమైంది.

19. భారతదేశంలో మొట్టమొదటిసారిగా ‘ప్రణాళికా సెలవు దినాలు’ (Plan Holidays) ఎప్పుడు ప్రకటించబడ్డాయి?

• ఆప్షన్స్: A) 1966-1969, B) 1974-1978, C) 1990-1992, D) 1978-1980
• సమాధానం: A) 1966-1969
• వివరణ: మూడవ ప్రణాళిక వైఫల్యం మరియు తీవ్ర ఆర్థిక సంక్షోభం కారణంగా మూడు సంవత్సరాల పాటు (1966-69) వార్షిక ప్రణాళికలను (Annual Plans) అమలు చేశారు.

20. ప్రణాళికా సెలవు కాలంలో (1966-69) భారతదేశంలో ఏ విప్లవం ప్రారంభమైంది?

• ఆప్షన్స్: A) హరిత విప్లవం (Green Revolution), B) శ్వేత విప్లవం, C) నీలి విప్లవం, D) పింక్ విప్లవం
• సమాధానం: A) హరిత విప్లవం (Green Revolution)
• వివరణ: ఆహార కొరతను అధిగమించడానికి 1966-67లో హైబ్రిడ్ వంగడాలు, ఎరువులతో హరిత విప్లవానికి శ్రీకారం చుట్టారు.

21. నాల్గవ పంచవర్ష ప్రణాళికా కాలం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) 1969-1974, B) 1966-1971, C) 1974-1979, D) 1980-1985
• సమాధానం: A) 1969-1974
• వివరణ: ఇందిరా గాంధీ హయాంలో ‘స్థిరత్వంతో కూడిన వృద్ధి మరియు స్వావలంబన’ ప్రధాన లక్ష్యంగా నాల్గవ ప్రణాళిక అమలైంది.

22. నాల్గవ పంచవర్ష ప్రణాళిక ఏ నమూనా ఆధారంగా రూపొందించబడింది?

• ఆప్షన్స్: A) డి.ఆర్. గాడ్గిల్ మోడల్ (Gadgil Model), B) మహలనోబిస్ మోడల్, C) హారడ్-డోమర్ మోడల్, D) జాన్ మతాయి మోడల్
• సమాధానం: A) డి.ఆర్. గాడ్గిల్ మోడల్ (Gadgil Model)
• వివరణ: గాడ్గిల్ ఫార్ములా ఆధారంగా కేంద్ర సహాయం రాష్ట్రాలకు కేటాయించడం ఈ ప్రణాళికలో ప్రత్యేకత.

23. నాల్గవ ప్రణాళికా కాలంలో (1969) ఎన్ని ప్రధాన వాణిజ్య బ్యాంకులను జాతీయీకరణ చేశారు?

• ఆప్షన్స్: A) 14 బ్యాంకులు, B) 6 బ్యాంకులు, C) 10 బ్యాంకులు, D) 20 బ్యాంకులు
• సమాధానం: A) 14 బ్యాంకులు
• వివరణ: 1969 జూలై 19న దేశంలోని రూ. 50 కోట్లకు పైగా డిపాజిట్లు ఉన్న 14 ప్రధాన బ్యాంకులను ఇందిరా గాంధీ ప్రభుత్వం జాతీయీకరణ చేసింది.

24. ఐదవ పంచవర్ష ప్రణాళికా కాలం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) 1974-1978 (నిర్ణీత కాలానికి ఒక సంవత్సరం ముందే రద్దు), B) 1974-1979, C) 1978-1983, D) 1969-1974
• సమాధానం: A) 1974-1978 (నిర్ణీత కాలానికి ఒక సంవత్సరం ముందే రద్దు)
• వివరణ: మొరార్జీ దేశాయ్ నేతృత్వంలోని జనతా ప్రభుత్వం అధికారంలోకి రావడంతో 1978 మార్చిలోనే ఐదవ ప్రణాళికను రద్దు చేసి రోలింగ్ ప్లాన్ తెచ్చింది.

25. ఐదవ పంచవర్ష ప్రణాళిక యొక్క ప్రధాన నినాదం / లక్ష్యం ఏమిటి?

• ఆప్షన్స్: A) పేదరిక నిర్మూలన (గరీబీ హటావో) మరియు స్వయం సమృద్ధి, B) పారిశ్రామికీకరణ, C) జనాభా నియంత్రణ, D) గ్రామీణాభివృద్ధి
• సమాధానం: A) పేదరిక నిర్మూలన (గరీబీ హటావో) మరియు స్వయం సమృద్ధి
• వివరణ: ఐదవ ప్రణాళికలో పేదరిక నిర్మూలన (Poverty Alleviation) కి అత్యధిక ప్రాధాన్యతనిచ్చారు.

26. ఐదవ ప్రణాళికా కాలంలో ప్రవేశపెట్టబడిన ప్రముఖ ఉపాధి / పేదరిక నిర్మూలన కార్యక్రమం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) కనీస అవసరాల కార్యక్రమం (Minimum Needs Programme – MNP) మరియు ఇందిరా గాంధీ 20 సూత్రాల పథకం, B) మహాత్మా గాంధీ ఉపాధి హామీ, C) జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి పథకం, D) రోజ్‌గార్ యోజన
• సమాధానం: A) కనీస అవసరాల కార్యక్రమం (Minimum Needs Programme – MNP) మరియు ఇందిరా గాంధీ 20 సూత్రాల పథకం
• వివరణ: గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో కనీస సదుపాయాలు కల్పించడానికి MNP తెచ్చారు.

27. భారతదేశంలో ‘రోలింగ్ ప్లాన్’ (Rolling Plan – అస్థిర / చక్రీయ ప్రణాళిక) భావనను ప్రవేశపెట్టిన ఆర్థికవేత్త ఎవరు?

• ఆప్షన్స్: A) గున్నార్ మిర్డాల్ (Gunnar Myrdal), B) రాజ్ కృష్ణ, C) కీన్స్, D) అమర్త్య సేన్
• సమాధానం: A) గున్నార్ మిర్డాల్ (Gunnar Myrdal)
• వివరణ: మొరార్జీ దేశాయ్ జనతా ప్రభుత్వం హయాంలో (1978-80) గున్నార్ మిర్డాల్ సిఫారసులతో రోలింగ్ ప్లాన్ అమలు చేశారు.

28. ఆరవ పంచవర్ష ప్రణాళికా కాలం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) 1980-1985, B) 1978-1983, C) 1985-1990, D) 1981-1986
• సమాధానం: A) 1980-1985
• వివరణ: ఇందిరా గాంధీ తిరిగి అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత రోలింగ్ ప్లాన్‌ను రద్దు చేసి ఆరవ ప్రణాళికను అమలు చేశారు.

29. ఆరవ పంచవర్ష ప్రణాళికలో ఏ ప్రధాన భావనను అధికారికంగా ప్రారంభించారు?

• ఆప్షన్స్: A) ఆర్థిక ఉదారీకరణకు బీజం మరియు ‘ఆర్థిక ఉత్పాదకతతో కూడిన వృద్ధి’, B) ప్రైవేటీకరణ పూర్తిగా, C) సోషలిజం ముగింపు, D) కేవలం వ్యవసాయం
• సమాధానం: A) ఆర్థిక ఉదారీకరణకు బీజం మరియు ‘ఆర్థిక ఉత్పాదకతతో కూడిన వృద్ధి’
• వివరణ: పేదరిక నిర్మూలనతో పాటు ఉపాధి కల్పనకు (NABARD ఏర్పాటు మొదలైనవి) ఆరవ ప్రణాళిక పెద్దపీట వేసింది.

30. ఆరవ ప్రణాళికా కాలంలో (1982) జాతీయ స్థాయిలో ఏర్పాటైన ప్రముఖ గ్రామీణాభివృద్ధి బ్యాంకు ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) నబార్డ్ (NABARD – నేషనల్ బ్యాంక్ ఫర్ అగ్రికల్చర్ అండ్ రూరల్ డెవలప్‌మెంట్), B) సిడ్బీ, C) ముద్ర బ్యాంకు, D) ఆర్బీఐ
• సమాధానం: A) నబార్డ్ (NABARD)
• వివరణ: శివరామన్ కమిటీ సిఫారసుల మేరకు 1982 జూలై 12న నబార్డ్ ఏర్పాటయింది.

31. ఏడవ పంచవర్ష ప్రణాళికా కాలం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) 1985-1990, B) 1980-1985, C) 1990-1995, D) 1992-1997
• సమాధానం: A) 1985-1990
• వివరణ: రాజీవ్ గాంధీ ప్రధానమంత్రిగా ఉన్న కాలంలో ఈ ప్రణాళిక అమలైంది.

32. ఏడవ పంచవర్ష ప్రణాళిక యొక్క ప్రధాన నినాదం / లక్ష్యం ఏమిటి?

• ఆప్షన్స్: A) ఆహారం, పని మరియు ఉత్పత్తి (Food, Work and Productivity), B) గరీబీ హటావో, C) స్వావలంబన, D) పారిశ్రామికీకరణ
• సమాధానం: A) ఆహారం, పని మరియు ఉత్పత్తి (Food, Work and Productivity)
• వివరణ: ఉపాధి అవకాశాలను పెంచడం మరియు ఉత్పాదకతను పెంపొందించడం దీని ముఖ్య ఉద్దేశం.

33. భారతదేశంలో రెండవసారి ప్రణాళికా సెలవు దినాలు (Annual Plans) ఏ సంవత్సరాల మధ్య నడిచాయి?

• ఆప్షన్స్: A) 1990-1992, B) 1966-1969, C) 1978-1980, D) 1997-1999
• సమాధానం: A) 1990-1992
• వివరణ: రాజకీయ అస్థిరత మరియు తీవ్రమైన విదేశీ మారకద్రవ్య సంక్షోభం (Balance of Payments crisis) కారణంగా 1990-92లో వార్షిక ప్రణాళికలు వచ్చాయి.

34. 1990-92 మధ్యకాలంలో ఏర్పడిన తీవ్ర ఆర్థిక సంక్షోభం నుండి దేశాన్ని గట్టెక్కించడానికి ప్రవేశపెట్టిన సంస్కరణలు ఏవి?

• ఆప్షన్స్: A) ఎల్‌పీజీ (LPG – సరళీకరణ, ప్రైవేటీకరణ, ప్రపంచీకరణ) సంస్కరణలు – 1991, B) హరిత విప్లవం, C) బ్యాంకుల జాతీయీకరణ, D) రోలింగ్ ప్లాన్
• సమాధానం: A) ఎల్‌పీజీ (LPG – సరళీకరణ, ప్రైవేటీకరణ, ప్రపంచీకరణ) సంస్కరణలు – 1991
• వివరణ: నరసింహారావు మరియు మన్‌మోహన్ సింగ్ సంస్కరణలతో భారత్ గ్లోబల్ మార్కెట్‌లోకి ప్రవేశించింది.

35. ఎనిమిదవ పంచవర్ష ప్రణాళికా కాలం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) 1992-1997, B) 1990-1995, C) 1997-2002, D) 1985-1990
• సమాధానం: A) 1992-1997
• వివరణ: ఎల్‌పీజీ సంస్కరణల నేపథ్యంలో మానవ వనరుల అభివృద్ధికి (Human Resource Development) అత్యధిక ప్రాధాన్యతనిచ్చిన ప్రణాళిక ఇది.

36. ఎనిమిదవ పంచవర్ష ప్రణాళిక ఏ నమూనా ఆధారంగా రూపొందించబడింది?

• ఆప్షన్స్: A) డబ్ల్యూ. రావ్ మోడల్ (John W. Miller / Pranab Mukherjee / Rao-Manmohan Model), B) మహలనోబిస్ మోడల్, C) గాడ్గిల్ మోడల్, D) హారడ్-డోమర్
• సమాధానం: A) రావ్-మన్‌మోహన్ సింగ్ మోడల్ (Rao-Manmohan Model)
• వివరణ: ప్రణబ్ ముఖర్జీ, మన్‌మోహన్ సింగ్ ఆలోచనల ఆధారంగా ఆర్థిక ఉదారీకరణకు అనుగుణంగా ఇది తయారైంది.

37. తొమ్మిదవ పంచవర్ష ప్రణాళికా కాలం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) 1997-2002, B) 1992-1997, C) 2002-2007, D) 1985-1990
• సమాధానం: A) 1997-2002
• వివరణ: దేశ స్వాతంత్ర్య స్వర్ణోత్సవాల (50 ఏళ్లు) సందర్భంగా ‘సామాజికన్యాయం మరియు సమగ్ర వృద్ధి’ (Growth with Social Justice and Equity) లక్ష్యంగా అమలైంది.

38. తొమ్మిదవ పంచవర్ష ప్రణాళిక ప్రధాన దృష్టి ఏ అంశంపై ఉంది?

• ఆప్షన్స్: A) మహిళలు మరియు అట్టడుగు వర్గాల సాధికారత, వ్యవసాయం మరియు గ్రామీణాభివృద్ధి, B) భారీ పరిశ్రమలు, C) రక్షణ రంగం, D) విదేశీ వాణిజ్యం మాత్రమే
• సమాధానం: A) మహిళలు మరియు అట్టడుగు వర్గాల సాధికారత, వ్యవసాయం మరియు గ్రామీణాభివృద్ధి
• వివరణ: వెనుకబడిన వర్గాల అభివృద్ధికి ప్రత్యేక ప్రణాళికలు అమలు చేశారు.

39. పదవ పంచవర్ష ప్రణాళికా కాలం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) 2002-2007, B) 1997-2002, C) 2007-2012, D) 2000-2005
• సమాధానం: A) 2002-2007
• వివరణ: దేశంలో జీడీపీ వృద్ధి రేటును పెంచడంతో పాటు ప్రాంతీయ అసమానతలను తగ్గించడం ఈ ప్రణాళిక లక్ష్యం.

40. పదవ పంచవర్ష ప్రణాళికలో ఏ ప్రధాన సామాజిక సూచికలపై ప్రత్యేక లక్ష్యాలు పెట్టుకున్నారు?

• ఆప్షన్స్: A) అక్షరాస్యత పెంపు, శిశు మరణాల రేటు (IMR) మరియు పేదరికం తగ్గించడం, B) కేవలం పారిశ్రామిక వృద్ధి, C) జనాభా రెట్టింపు చేయడం, D) సైనిక విస్తరణ
• సమాధానం: A) అక్షరాస్యత పెంపు, శిశు మరణాల రేటు (IMR) మరియు పేదరికం తగ్గించడం
• వివరణ: నాణ్యమైన మానవ జీవితాన్ని అందించే లక్ష్యాలతో సోషల్ సెక్టార్‌కు పెద్దపీట వేశారు.

41. పదకొండవ పంచవర్ష ప్రణాళికా కాలం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) 2007-2012, B) 2002-2007, C) 2012-2017, D) 2005-2010
• సమాధానం: A) 2007-2012
• వివరణ: ‘వేగవంతమైన మరియు మరింత సమ్మిళిత వృద్ధి’ (Faster and More Inclusive Growth) పదకొండవ ప్రణాళిక ప్రధాన నినాదం.

42. పదకొండవ పంచవర్ష ప్రణాళిక కాలంలో ప్రవేశపెట్టిన అత్యంత ప్రముఖ గ్రామీణాభివృద్ధి / ఉపాధి పథకం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) మహాత్మా గాంధీ జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ చట్టం (MGNREGA), B) ప్రధాని గ్రామ్ సడక్ యోజన, C) స్వచ్ఛ భారత్, D) డిజిటల్ ఇండియా
• సమాధానం: A) మహాత్మా గాంధీ జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ చట్టం (MGNREGA)
• వివరణ: గ్రామీణ పేదలకు సంవత్సరంలో కనీసం 100 రోజుల ఉపాధి కల్పించే ఈ చట్టం 2005లో చేయబడి 11వ ప్రణాళికలో విస్తృతంగా అమలైంది.

43. పన్నెండవ పంచవర్ష ప్రణాళికా కాలం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) 2012-2017, B) 2007-2012, C) 2010-2015, D) 2015-2020
• సమాధానం: A) 2012-2017
• వివరణ: భారతదేశ చరిత్రలో చిట్టచివరి పంచవర్ష ప్రణాళిక పన్నెండవదే. దీని తర్వాత ప్రణాళికా సంఘం రద్దయింది.

44. పన్నెండవ పంచవర్ష ప్రణాళిక యొక్క ప్రధాన నినాదం / లక్ష్యం ఏమిటి?

• ఆప్షన్స్: A) వేగవంతమైన, మరింత సమ్మిళిత మరియు సుస్థిర వృద్ధి (Faster, More Inclusive and Sustainable Growth), B) కేవలం పారిశ్రామిక వృద్ధి, C) గరీబీ హటావో, D) స్వావలంబన
• సమాధానం: A) వేగవంతమైన, మరింత సమ్మిళిత మరియు సుస్థిర వృద్ధి (Faster, More Inclusive and Sustainable Growth)
• వివరణ: పర్యావరణ పరిరక్షణతో కూడిన సుస్థిర వృద్ధికి ఇందులో ప్రాధాన్యతనిచ్చారు.

45. భారతదేశంలో పంచవర్ష ప్రణాళికలను తుదిగా ఆమోదించే అత్యున్నత సంస్థ ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) జాతీయ అభివృద్ధి మండలి (NDC), B) ప్రణాళికా సంఘం, C) పార్లమెంట్, D) నీతి ఆయోగ్
• సమాధానం: A) జాతీయ అభివృద్ధి మండలి (NDC)
• వివరణ: ప్రణాళికా సంఘం ముసాయిదా తయారు చేస్తే, ఎన్‌డీసీ దానిని ఆమోదిస్తుంది.

46. భారతదేశంలో ప్రణాళికా సంఘం ఎవరి సిఫారసుల ఆధారంగా ప్రత్యామ్నాయంగా ‘నీతి ఆయోగ్’గా రూపాంతరం చెందింది?

• ఆప్షన్స్: A) నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూషన్ ఫర్ ట్రాన్స్‌ఫార్మింగ్ ఇండియా (నీతి ఆయోగ్), B) సర్కారియా కమిషన్, C) ఎల్.ఎం. సింఘ్వీ కమిటీ, D) రంగరాజన్ కమిటీ
• సమాధానం: A) నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూషన్ ఫర్ ట్రాన్స్‌ఫార్మింగ్ ఇండియా (నీతి ఆయోగ్)
• వివరణ: రాష్ట్రాల భాగస్వామ్యాన్ని పెంచడానికి (కోఆపరేటివ్ ఫెడరలిజం) నీతి ఆయోగ్ ఏర్పాటయింది.

47. నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog) లో ‘గవర్నింగ్ కౌన్సిల్’ (Governing Council) లో సభ్యులుగా ఎవరు ఉంటారు?

• ఆప్షన్స్: A) అన్ని రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రులు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్లు, B) కేవలం ప్రధాని, C) లోక్‌సభ సభ్యులు, D) సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తులు
• సమాధానం: A) అన్ని రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రులు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్లు
• వివరణ: ఇది దేశ అభివృద్ధిలో రాష్ట్రాల క్రియాశీలక భాగస్వామ్యాన్ని నిర్ధారిస్తుంది.

48. నీతి ఆయోగ్ మొట్టమొదటి ఉపాధ్యక్షుడు (Vice-Chairperson) ఎవరు?

• ఆప్షన్స్: A) అరవింద్ పనಗಾರಿಯಾ (Arvind Panagariya), B) రాజీవ్ కుమార్, C) సుమన్ బెరి, D) అమర్త్య సేన్
• సమాధానం: A) అరవింద్ పనಗಾರಿಯಾ (Arvind Panagariya)
• వివరణ: 2015లో నీతి ఆయోగ్ ఏర్పడినప్పుడు ప్రసిద్ధ ఆర్థికవేత్త అరవింద్ పనಗಾರಿಯಾ తొలి ఉపాధ్యక్షులుగా నియమితులయ్యారు.

49. భారతదేశ ప్రణాళికా సంఘం మొదటి ఉపాధ్యక్షుడిగా పనిచేసిన గుల్జారీలాల్ నందా దేశానికి ఏ హోదాను కూడా నిర్వహించారు?

• ఆప్షన్స్: A) తాత్కాలిక ప్రధాన మంత్రి (Acting Prime Minister), B) రాష్ట్రపతి, C) ఉపరాష్ట్రపతి, D) స్పీకర్
• సమాధానం: A) తాత్కాలిక ప్రధాన మంత్రి (Acting Prime Minister)
• వివరణ: నెహ్రూ మరియు శాస్త్రి మరణాల తర్వాత గుల్జారీలాల్ నందా రెండుసార్లు తాత్కాలిక ప్రధానిగా పనిచేశారు.

50. భారతదేశంలో ప్రణాళికా కాలంలో అత్యధిక వృద్ధి రేటును (Target కంటే ఎక్కువ సాధించినది) నమోదు చేసిన ప్రణాళిక ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) ఎనిమిదవ పంచవర్ష ప్రణాళిక (1992-1997), B) మొదటి ప్రణాళిక, C) పదకొండవ ప్రణాళిక, D) ఆరవ ప్రణాళిక
• సమాధానం: A) ఎనిమిదవ పంచవర్ష ప్రణాళిక (1992-1997)
• వివరణ: ఎల్‌పీజీ సంస్కరణల ప్రభావం వల్ల 8వ ప్రణాళిక లక్షిత వృద్ధి (5.6%) కంటే ఎక్కువగానే (సుమారు 6.8%) సాధించి విజయవంతమైంది.

51. భారతదేశంలో 10వ పంచవర్ష ప్రణాళిక (2002-2007) యొక్క ప్రధాన లక్ష్యం ఏమిటి?

• ఆప్షన్స్: A) జీడీపీ వృద్ధి రేటును 8 శాతానికి పెంచడం మరియు పేదరికాన్ని సగానికి తగ్గించడం, B) కేవలం భారీ పరిశ్రమల అభివృద్ధి, C) వ్యవసాయ రంగం రద్దు, D) విదేశీ వాణిజ్యాన్ని పూర్తిగా నిలిపివేయడం
• సమాధానం: A) జీడీపీ వృద్ధి రేటును 8 శాతానికి పెంచడం మరియు పేదరికాన్ని సగానికి తగ్గించడం
• వివరణ: 10వ ప్రణాళికలో ఆర్థిక వృద్ధితో పాటు సామాజిక రంగాలైన విద్య, ఆరోగ్యంపై ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టారు.

52. భారతదేశంలో ‘జాతీయ సామాజిక సహాయ పథకం’ (NSAP) ఏ ప్రణాళికా కాలంలో ప్రవేశపెట్టబడింది?

• ఆప్షన్స్: A) ఎనిమిదవ పంచవర్ష ప్రణాళిక (1992-1997), B) ఐదవ ప్రణాళిక, C) పదవ ప్రణాళిక, D) మూడవ ప్రణాళిక
• సమాధానం: A) ఎనిమిదవ పంచవర్ష ప్రణాళిక (1992-1997)
• వివరణ: వృద్ధులు, వితంతువులు మరియు దివ్యాంగులకు సామాజిక భద్రతా పింఛన్లు అందించడానికి 1995లో NSAP ప్రారంభమైంది.

53. నాల్గవ ప్రణాళిక కాలంలో ప్రారంభించిన ‘ఆపరేషన్ ఫ్లడ్’ (Operation Flood) దేనికి సంబంధించింది?

• ఆప్షన్స్: A) శ్వేత విప్లవం (White Revolution) – పాల ఉత్పత్తి పెంపు, B) నీటిపారుదల, C) వరదల నివారణ, D) మత్స్య అభివృద్ధి
• సమాధానం: A) శ్వేత విప్లవం (White Revolution) – పాల ఉత్పత్తి పెంపు
• వివరణ: వర్గీస్ కురియన్ నేతృత్వంలో దేశంలో పాల ఉత్పత్తిని పెంచడానికి ఆపరేషన్ ఫ్లడ్ చేపట్టారు.

54. భారతదేశంలో ‘స్వర్ణ జయంతి గ్రామ స్వరోజ్‌గార్ యోజన’ (SGSY) ఏ ప్రణాళిక కాలంలో ప్రారంభించబడింది?

• ఆప్షన్స్: A) తొమ్మిదవ పంచవర్ష ప్రణాళిక (1997-2002), B) ఏడవ ప్రణాళిక, C) పదవ ప్రణాళిక, D) ఐదవ ప్రణాళిక
• సమాధానం: A) తొమ్మిదవ పంచవర్ష ప్రణాళిక (1997-2002)
• వివరణ: గ్రామీణ పేదరిక నిర్మూలన కోసం పలు పథకాలను విలీనం చేసి 1999లో SGSY తెచ్చారు.

55. భారతదేశంలో ‘ప్రధాన మంత్రి గ్రామీణ సడక్ యోజన’ (PMGSY) ఏ సంవత్సరంలో ప్రారంభించబడింది?

• ఆప్షన్స్: A) డిసెంబర్ 2000 (తొమ్మిదవ ప్రణాళిక కాలం), B) 1995, C) 2005, D) 1991
• సమాధానం: A) డిసెంబర్ 2000 (తొమ్మిదవ ప్రణాళిక కాలం)
• వివరణ: గ్రామీణ ప్రాంతాలను ఆవాసాలతో అనుసంధానించడానికి ఈ రోడ్ల పథకం తెచ్చారు.

56. నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog) లో ‘NITI’ పూర్తి రూపం ఏమిటి?

• ఆప్షన్స్: A) నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూషన్ ఫర్ ట్రాన్స్‌ఫార్మింగ్ ఇండియా (National Institution for Transforming India), B) నేషనల్ ఇంటలెక్చువల్ ట్రేడ్ ఇన్స్టిట్యూట్, C) న్యూ ఇండియన్ టెక్నాలజీ ఇనిషియేటివ్, D) నేషనల్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ ట్రస్ట్ ఇండియా
• సమాధానం: A) నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూషన్ ఫర్ ట్రాన్స్‌ఫార్మింగ్ ఇండియా
• వివరణ: ప్రణాళికా సంఘం స్థానంలో 2015 జనవరి 1న ఇది ఏర్పాటయింది.

57. నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog) లో పదవీరీత్యా చైర్మన్ ఎవరు?

• ఆప్షన్స్: A) భారతదేశ ప్రధాన మంత్రి, B) ఆర్థిక మంత్రి, C) రాష్ట్రపతి, D) రిజర్వ్ బ్యాంక్ గవర్నర్
• సమాధానం: A) భారతదేశ ప్రధాన మంత్రి
• వివరణ: ప్రధాని దీనికి అధ్యక్షత వహిస్తారు.

58. భారతదేశంలో ప్రణాళికా సంఘం ముసాయిదాను తయారు చేయడంలో కీలక పాత్ర పోషించిన మొదటి ముసాయిదా రూపకర్త ఎవరు?

• ఆప్షన్స్: A) ప్రణాళికా సంఘం నిపుణుల బృందం (నెహ్రూ ఆధ్వర్యంలో), B) కే.టి. షా, C) శ్రీమన్నారాయణ్, D) యం.ఎన్. రాయ్
• సమాధానం: A) ప్రణాళికా సంఘం నిపుణుల బృందం (నెహ్రూ ఆధ్వర్యంలో)
• వివరణ: కేబినెట్ తీర్మానంతో నిపుణులతో ప్రణాళికలు రూపుదిద్దుకున్నాయి.

59. భారతదేశంలో ‘జాతీయ అభివృద్ధి మండలి’ (NDC) లో సభ్యులుగా ఉండేది ఎవరు?

• ఆప్షన్స్: A) ప్రధాని, కేంద్ర మంత్రులు, అన్ని రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రులు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్లు, B) కేవలం లోక్‌సభ సభ్యులు, C) సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తులు, D) ఆర్బీఐ గవర్నర్లు
• సమాధానం: A) ప్రధాని, కేంద్ర మంత్రులు, అన్ని రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రులు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్లు
• వివరణ: దేశంలో ప్రణాళికల ఆమోదానికి ఇది అత్యున్నత సంస్థ.

60. మొదటి పంచవర్ష ప్రణాళికలో నిధుల కేటాయింపులో ఏ రంగానికి అత్యధిక ప్రాధాన్యత లభించింది?

• ఆప్షన్స్: A) వ్యవసాయం మరియు నీటిపారుదల (సుమారు 44.6%), B) భారీ పరిశ్రమలు, C) రవాణా మరియు కమ్యూనికేషన్, D) సామాజిక రక్షణ
• సమాధానం: A) వ్యవసాయం మరియు నీటిపారుదల (సుమారు 44.6%)
• వివరణ: దేశంలో ఆహార కొరతను తీర్చడానికి వ్యవసాయానికి పెద్దపీట వేశారు.

61. రెండవ పంచవర్ష ప్రణాళికలో ఏ రంగానికి అత్యధిక నిధులు కేటాయించారు?

• ఆప్షన్స్: A) పరిశ్రమలు మరియు ఖనిజాలు (Heavy Industries), B) వ్యవసాయ రంగం, C) విద్య, D) రక్షణ రంగం
• సమాధానం: A) పరిశ్రమలు మరియు ఖనిజాలు (Heavy Industries)
• వివరణ: మహలనోబిస్ నమూనా ప్రకారం భారీ పరిశ్రమలకు ప్రాధాన్యతనిచ్చారు.

62. మూడవ పంచవర్ష ప్రణాళికలో ఏ రంగం అభివృద్ధికి తిరిగి ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు?

• ఆప్షన్స్: A) వ్యవసాయ రంగం మరియు స్వావలంబన, B) కేవలం విదేశీ వాణిజ్యం, C) రక్షణ మాత్రమే, D) ఐటీ రంగం
• సమాధానం: A) వ్యవసాయ రంగం మరియు స్వావలంబన
• వివరణ: మొదటి ప్రణాళిక తర్వాత వ్యవసాయాన్ని విస్మరించినందున, మూడవ ప్రణాళికలో దానిని పునరుద్ధరించాలని నిర్ణయించారు.

63. భారతదేశంలో మొదటిసారిగా రూపాయి విలువను ఏ సంవత్సరంలో తగ్గించారు (Devaluation)?

• ఆప్షన్స్: A) 1966 (ప్లాన్ హాలిడేస్ కాలంలో), B) 1951, C) 1991, D) 1975
• సమాధానం: A) 1966 (ప్లాన్ హాలిడేస్ కాలంలో)
• వివరణ: ఎగుమతులను పెంచడానికి మరియు విదేశీ మారక సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కోవడానికి 1966లో రూపాయి విలువను తగ్గించారు.

64. భారతదేశంలో ప్రణాళికాబద్ధమైన ఆర్థిక అభివృద్ధి ఏ సంవత్సరంలో ప్రారంభమైంది?

• ఆప్షన్స్: A) 1951 ఏప్రిల్ 1, B) 1947 ఆగస్టు 15, C) 1950 మార్చి 15, D) 1952 జనవరి 26
• సమాధానం: A) 1951 ఏప్రిల్ 1
• వివరణ: మొదటి పంచవర్ష ప్రణాళిక ప్రారంభమైన రోజునే ప్రణాళికాబద్ధమైన ఆర్థిక వ్యవస్థ ఆరంభమైంది.

65. ‘జవహర్‌రోజ్‌గార్ యోజన’ (JRY) ఏ ప్రణాళిక కాలంలో ప్రారంభించబడింది?

• ఆప్షన్స్: A) ఏడవ పంచవర్ష ప్రణాళిక (1989), B) ఐదవ ప్రణాళిక, C) పదవ ప్రణాళిక, D) మూడవ ప్రణాళిక
• సమాధానం: A) ఏడవ పంచవర్ష ప్రణాళిక (1989)
• వివరణ: గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉపాధి కల్పన కోసం ఎన్‌ఆర్‌ఈపీ, ఆర్‌ఎల్‌ఈజీపిలను విలీనం చేసి JRY తెచ్చారు.

66. భారతదేశంలో ‘మహాత్మా గాంధీ జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ చట్టం’ (MGNREGA) ఏ సంవత్సరంలో చేయబడింది?

• ఆప్షన్స్: A) 2005 (అమలు 2006 నుండి), B) 2000, C) 2010, D) 1995
• సమాధానం: A) 2005 (అమలు 2006 నుండి)
• వివరణ: పదకొండవ ప్రణాళిక కాలంలో ఇది దేశవ్యాప్తంగా విస్తరించింది.

67. భారతదేశ ప్రణాళికా సంఘం మొదటి ఉపాధ్యక్షుడిగా పనిచేసిన గుల్జారీలాల్ నందా ఏ పదవిని కూడా నిర్వహించారు?

• ఆప్షన్స్: A) తాత్కాలిక ప్రధాన మంత్రి, B) రాష్ట్రపతి, C) ఉపరాష్ట్రపతి, D) సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి
• సమాధానం: A) తాత్కాలిక ప్రధాన మంత్రి
• వివరణ: నెహ్రూ, శాస్త్రి మరణాల తర్వాత రెండుసార్లు తాత్కాలిక ప్రధానిగా పనిచేశారు.

68. 1944లో గాంధేయ సిద్ధాంతాల ఆధారంగా ‘గాంధేయ ప్రణాళిక’ రూపొందించింది ఎవరు?

• ఆప్షన్స్: A) శ్రీమన్నారాయణ్, B) యం.ఎన్. రాయ్, C) జయప్రకాష్ నారాయణ్, D) జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ
• సమాధానం: A) శ్రీమన్నారాయణ్
• వివరణ: కుటీర పరిశ్రమలు మరియు గ్రామ స్వరాజ్యానికి ప్రాధాన్యతనిస్తూ శ్రీమన్నారాయణ్ దీనిని తెచ్చారు.

69. భారతదేశంలో ‘రోలింగ్ ప్లాన్’ (చక్రీయ ప్రణాళిక) ఎవరి ప్రభుత్వ హయాంలో రద్దు చేయబడింది?

• ఆప్షన్స్: A) ఇందిరా గాంధీ ప్రభుత్వం (1980లో), B) రాజీవ్ గాంధీ, C) మొరార్జీ దేశాయ్, D) మన్‌మోహన్ సింగ్
• సమాధానం: A) ఇందిరా గాంధీ ప్రభుత్వం (1980లో)
• వివరణ: జనతా ప్రభుత్వం తెచ్చిన రోలింగ్ ప్లాన్‌ను ఇందిరా గాంధీ అధికారంలోకి రాగానే రద్దు చేశారు.

70. నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog) ఏ రకమైన సంస్థగా పనిచేస్తుంది?

• ఆప్షన్స్: A) థింక్ ట్యాంక్ / ప్రభుత్వ సలహా సంఘం, B) చట్టబద్ధమైన రాజ్యాంగ సంస్థ, C) బ్యాంకింగ్ సంస్థ, D) న్యాయస్థానం
• సమాధానం: A) థింక్ ట్యాంక్ / ప్రభుత్వ సలహా సంఘం
• వివరణ: ఇది ప్రభుత్వానికి పాలనాపరమైన, ఆర్థికపరమైన సలహాలు ఇచ్చే థింక్ ట్యాంక్‌గా పనిచేస్తుంది.

71. పదకొండవ పంచవర్ష ప్రణాళికలో ఏ రంగానికి అత్యధిక ప్రాధాన్యతనిస్తూ నిధులు కేటాయించారు?

• ఆప్షన్స్: A) సామాజిక రంగం (విద్య, ఆరోగ్యం, ఉపాధి), B) భారీ పరిశ్రమలు, C) రక్షణ రంగం, D) విదేశీ వాణిజ్యం
• సమాధానం: A) సామాజిక రంగం (విద్య, ఆరోగ్యం, ఉపాధి)
• వివరణ: సమ్మిళిత వృద్ధి సాధించడానికి సామాజిక సేవలకు ఎక్కువ కేటాయింపులు చేశారు.

72. పన్నెండవ పంచవర్ష ప్రణాళికలో జీడీపీ వృద్ధి రేటు లక్ష్యం ఎంతగా నిర్దేశించుకున్నారు?

• ఆప్షన్స్: A) 8.2%, B) 9.0%, C) 7.5%, D) 10.0%
• సమాధానం: A) 8.2%
• వివరణ: సుస్థిర మరియు వేగవంతమైన వృద్ధి కోసం 8.2 శాతం వృద్ధిని లక్ష్యంగా పెట్టారు.

73. భారతదేశంలో ప్రణాళికా సంఘం గణాంకాల కోసం ఏ సంస్థపై ఆధారపడేది?

• ఆప్షన్స్: A) కేంద్ర గణాంక సంస్థ (CSO) / ఎన్‌ఎస్‌ఓ, B) రిజర్వ్ బ్యాంక్, C) సెబి, D) నీతి ఆయోగ్
• సమాధానం: A) కేంద్ర గణాంక సంస్థ (CSO) / ఎన్‌ఎస్‌ఓ
• వివరణ: జాతీయ ఆదాయ, ఉపాధి డేటాను ఎన్‌ఎస్‌ఓ అందించేది.

74. జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ అధ్యక్షతన 1938లో ఏర్పాటైన ‘జాతీయ ప్రణాళికా కమిటీ’ కార్యదర్శిగా ఎవరు వ్యవహరించారు?

• ఆప్షన్స్: A) కె.టి. షా (K.T. Shah), B) సుభాష్ చంద్రబోస్, C) మహలనోబిస్, D) గుల్జారీలాల్ నందా
• సమాధానం: A) కె.టి. షా (K.T. Shah)
• వివరణ: నేషనల్ ప్లానింగ్ కమిటీకి నెహ్రూ అధ్యక్షులు కాగా, కె.టి. షా జనరల్ సెక్రటరీగా ఉన్నారు.

75. భారతదేశంలో ‘ఇంటిగ్రేటెడ్ రూరల్ డెవలప్‌మెంట్ ప్రోగ్రామ్’ (IRDP – సమగ్ర గ్రామీణాభివృద్ధి పథకం) ఏ ప్రణాళికలో ప్రారంభించబడింది?

• ఆప్షన్స్: A) ఆరవ పంచవర్ష ప్రణాళిక (1980), B) ఐదవ ప్రణాళిక, C) నాల్గవ ప్రణాళిక, D) ఏడవ ప్రణాళిక
• సమాధానం: A) ఆరవ పంచవర్ష ప్రణాళిక (1980)
• వివరణ: గ్రామీణ పేద కుటుంబాలకు ఉపాధి, రాయితీలు కల్పించడానికి IRDP తెచ్చారు.

76. భారతదేశంలో ‘ట్రైసమ్’ (TRYSEM – గ్రామీణ యువతకు స్వయం ఉపాధి శిక్షణ) ఏ ప్రణాళికలో ప్రారంభమైంది?

• ఆప్షన్స్: A) ఐదవ పంచవర్ష ప్రణాళిక (1979), B) ఆరవ ప్రణాళిక, C) ఎనిమిదవ ప్రణాళిక, D) నాల్గవ ప్రణాళిక
• సమాధానం: A) ఐదవ పంచవర్ష ప్రణాళిక (1979)
• వివరణ: గ్రామీణ యువతకు నైపుణ్య శిక్షణ ఇవ్వడానికి దీనిని ప్రారంభించారు.

77. భారతదేశంలో ‘ప్రణాళికా సంఘం’ రద్దుకు ప్రధాన పరిపాలనా కారణం ఏమిటి?

• ఆప్షన్స్: A) కేంద్రీకృత విధానం స్థానంలో రాష్ట్రాల భాగస్వామ్యంతో కూడిన వికేంద్రీకరణను కోరుకోవడం, B) నిధులు లేకపోవడం, C) రాజ్యాంగ వ్యతిరేకత, D) విదేశీ ఒత్తిడి
• సమాధానం: A) కేంద్రీకృత విధానం స్థానంలో రాష్ట్రాల భాగస్వామ్యంతో కూడిన వికేంద్రీకరణను కోరుకోవడం
• వివరణ: ‘టాప్-డౌన్’ విధానాన్ని మార్చి ‘బాటమ్-అప్’ విధానం తేవడానికి నీతి ఆయోగ్ తెచ్చారు.

78. నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog) ప్రధాన కార్యాలయం ఎక్కడ ఉంది?

• ఆప్షన్స్: A) న్యూఢిల్లీ, B) ముంబై, C) బెంగళూరు, D) కోల్‌కతా
• సమాధానం: A) న్యూఢిల్లీ
• వివరణ: దీని భవనం (యోజన భవన్) న్యూఢిల్లీలో ఉంది.

79. మొదటి పంచవర్ష ప్రణాళికలో ప్రారంభించిన బహుళళార్ధసాధక ప్రాజెక్ట్ ‘భాక్రా నంగల్’ ఏ నదిపై ఉంది?

• ఆప్షన్స్: A) సట్లెజ్ నది, B) దామోదర్ నది, C) మహానది, D) కోసి నది
• సమాధానం: A) సట్లెజ్ నది
• వివరణ: పంజాబ్/హిమాచల్ ప్రదేశ్ సరిహద్దుల్లో సట్లెజ్ నదిపై ఈ ప్రాజెక్ట్ కట్టారు.

80. రెండవ ప్రణాళికలో రష్యా సహాయంతో ఏర్పాటు చేసిన భిలాయ్ ఉక్కు కర్మాగారం ఏ రాష్ట్రంలో ఉంది?

• ఆప్షన్స్: A) ఛత్తీస్‌గఢ్, B) ఒడిశా, C) పశ్చిమ బెంగాల్, D) జార్ఖండ్
• సమాధానం: A) ఛత్తీస్‌గఢ్
• వివరణ: భిలాయ్ స్టీల్ ప్లాంట్ ఛత్తీస్‌గఢ్‌లో రష్యా సహకారంతో ఏర్పాటయింది.

81. రెండవ ప్రణాళికలో జర్మనీ సహాయంతో ఏర్పాటు చేసిన రూర్కెలా ఉక్కు కర్మాగారం ఏ రాష్ట్రంలో ఉంది?

• ఆప్షన్స్: A) ఒడిశా, B) ఛత్తీస్‌గఢ్, C) జార్ఖండ్, D) బీహార్
• సమాధానం: A) ఒడిశా
• వివరణ: రూర్కెలా స్టీల్ ప్లాంట్ ఒడిశా రాష్ట్రంలో ఉంది.

82. రెండవ ప్రణాళికలో బ్రిటన్ సహాయంతో ఏర్పాటు చేసిన దుర్గాపూర్ ఉక్కు కర్మాగారం ఏ రాష్ట్రంలో ఉంది?

• ఆప్షన్స్: A) పశ్చిమ బెంగాల్, B) ఒడిశా, C) ఛత్తీస్‌గఢ్, D) మధ్యప్రదేశ్
• సమాధానం: A) పశ్చిమ బెంగాల్
• వివరణ: దుర్గాపూర్ స్టీల్ ప్లాంట్ పశ్చిమ బెంగాల్‌లో ఉంది.

83. మూడవ ప్రణాళిక కాలంలో సోవియట్ యూనియన్ సహాయంతో ఏర్పాటు చేసిన బొకారో ఉక్కు కర్మాగారం ఏ రాష్ట్రంలో ఉంది?

• ఆప్షన్స్: A) జార్ఖండ్ (నాటి బీహార్), B) ఒడిశా, C) ఛత్తీస్‌గఢ్, D) కర్ణాటక
• సమాధానం: A) జార్ఖండ్ (నాటి బీహార్)
• వివరణ: బొకారో ఉక్కు కర్మాగారం మూడవ ప్రణాళికలో మొదలై నాలుగో ప్రణాళికలో కార్యరూపం దాల్చింది.

84. భారతదేశంలో ‘ఆపరేషన్ బ్లాక్‌బోర్డ్’ ప్రాథమిక విద్య కోసం ఏ ప్రణాళికలో ప్రవేశపెట్టబడింది?

• ఆప్షన్స్: A) ఏడవ పంచవర్ష ప్రణాళిక (1986-87), B) ఐదవ ప్రణాళిక, C) పదవ ప్రణాళిక, D) ఎనిమిదవ ప్రణాళిక
• సమాధానం: A) ఏడవ పంచవర్ష ప్రణాళిక (1986-87)
• వివరణ: ప్రాథమిక పాఠశాలల్లో కనీస వసతులు కల్పించడానికి ఆపరేషన్ బ్లాక్‌బోర్డ్ తెచ్చారు.

85. భారతదేశంలో ‘జాతీయ అక్షరాస్యతా మిషన్’ (National Literacy Mission) ఏ ప్రణాళిక కాలంలో ప్రారంభమైంది?

• ఆప్షన్స్: A) ఏడవ పంచవర్ష ప్రణాళిక (1988), B) ఎనిమిదవ ప్రణాళిక, C) తొమ్మిదవ ప్రణాళిక, D) ఆరవ ప్రణాళిక
• సమాధానం: A) ఏడవ పంచవర్ష ప్రణాళిక (1988)
• వివరణ: నిరక్షరాస్యతను నిర్మూలించడానికి 1988లో NLM ప్రారంభమైంది.

86. భారతదేశంలో ప్రణాళికా కాలంలో ఎల్‌పీజీ (LPG) సంస్కరణలు ఏ ప్రణాళికలో ప్రధాన భాగంగా అమలు చేయబడ్డాయి?

• ఆప్షన్స్: A) ఎనిమిదవ పంచవర్ష ప్రణాళిక (1992-1997), B) ఏడవ ప్రణాళిక, C) తొమ్మిదవ ప్రణాళిక, D) పదవ ప్రణాళిక
• సమాధానం: A) ఎనిమిదవ పంచవర్ష ప్రణాళిక (1992-1997)
• వివరణ: 1991 సంస్కరణల తర్వాత ప్రారంభమైన మొదటి ప్రణాళిక ఎనిమిదవదే.

87. ఎనిమిదవ ప్రణాళికా కాలంలో ప్రారంభించబడిన ‘మహిళా సమృద్ధి యోజన’ ఏ సంవత్సరంలో ప్రారంభమైంది?

• ఆప్షన్స్: A) 1993, B) 1990, C) 1995, D) 1997
• సమాధానం: A) 1993
• వివరణ: గ్రామీణ మహిళల్లో పొదుపు అలవాట్లను ప్రోత్సహించడానికి దీనిని తెచ్చారు.

88. భారతదేశంలో ‘అంత్యోదయ అన్న యోజన’ ఏ ప్రణాళిక కాలంలో ప్రారంభించబడింది?

• ఆప్షన్స్: A) తొమ్మిదవ పంచవర్ష ప్రణాళిక (2000 డిసెంబర్), B) పదవ ప్రణాళిక, C) ఎనిమిదవ ప్రణాళిక, D) ఏడవ ప్రణాళిక
• సమాధానం: A) తొమ్మిదవ పంచవర్ష ప్రణాళిక (2000 డిసెంబర్)
• వివరణ: అత్యంత పేద కుటుంబాలకు చౌక ధరలకే బియ్యం/గోధుమలు అందించడానికి ఈ పథకం తెచ్చారు.

89. పదవ ప్రణాళిక కాలంలో ప్రారంభించిన ‘భారత్ నిర్మాణ్’ పథకం ఏ సంవత్సరంలో ప్రారంభమైంది?

• ఆప్షన్స్: A) 2005, B) 2002, C) 2007, D) 2004
• సమాధానం: A) 2005
• వివరణ: గ్రామీణ మౌలిక వసతుల అభివృద్ధికి (నీరు, రోడ్లు, విద్యుత్, టెలికాం, గృహాలు, నీటిపారుదల) భారత్ నిర్మాణ్ తెచ్చారు.

90. భారతదేశంలో ‘నేషనల్ రూరల్ హెల్త్ మిషన్’ (NRHM) ఏ ప్రణాళిక కాలంలో ప్రారంభించబడింది?

• ఆప్షన్స్: A) పదవ పంచవర్ష ప్రణాళిక (2005 ఏప్రిల్), B) పదకొండవ ప్రణాళిక, C) తొమ్మిదవ ప్రణాళిక, D) ఎనిమిదవ ప్రణాళిక
• సమాధానం: A) పదవ పంచవర్ష ప్రణాళిక (2005 ఏప్రిల్)
• వివరణ: గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఆరోగ్య సదుపాయాలు మెరుగుపరచడానికి NRHM ప్రారంభమైంది.

91. పదకొండవ ప్రణాళికలో దేశంలో విద్యుద్దీకరణ మరియు గ్రామీణ అభివృద్ధికి ఏ ప్రసిద్ధ పథకం ఊతమిచ్చింది?

• ఆప్షన్స్: A) రాజీవ్ గాంధీ గ్రామీణ విద్యుద్దీకరణ యోజన (RGGVY), B) స్వచ్ఛ భారత్, C) అమృత్ పథకం, D) జన్ ధన్ యోజన
• సమాధానం: A) రాజీవ్ గాంధీ గ్రామీణ విద్యుద్దీకరణ యోజన (RGGVY)
• వివరణ: ప్రతి గ్రామానికి విద్యుత్ అందించడం దీని లక్ష్యం.

92. పన్నెండవ పంచవర్ష ప్రణాళికలో ఏ రంగానికి అత్యధిక ఉపాధి మరియు వృద్ధి సాధించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు?

• ఆప్షన్స్: A) తయారీ (Manufacturing) మరియు సేవా రంగం (Services), B) కేవలం వ్యవసాయం, C) రక్షణ రంగం, D) గనుల తవ్వకం
• సమాధానం: A) తయారీ (Manufacturing) మరియు సేవా రంగం (Services)
• వివరణ: పారిశ్రామిక ఉత్పాదకతను పెంచడానికి ప్రాధాన్యతనిచ్చారు.

93. భారతదేశంలో ‘ప్రణాళికా సంఘం’ తొలి సమావేశం ఎప్పుడు జరిగింది?

• ఆప్షన్స్: A) మార్చి 28, 1950, B) మార్చి 15, 1950, C) జనవరి 26, 1950, D) ఏప్రిల్ 1, 1951
• సమాధానం: A) మార్చి 28, 1950
• వివరణ: సంఘం ఏర్పాటైన కొద్ది రోజులకే మార్చి 28న మొదటి అధికారిక సమావేశం జరిగింది.

94. భారతదేశంలో ప్రణాళికా సంఘం ముసాయిదాను ఆమోదించే శాసన వ్యవస్థ లేక అత్యున్నత మండలి ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) జాతీయ అభివృద్ధి మండలి (NDC), B) పార్లమెంట్, C) నీతి ఆయోగ్, D) కేబినెట్ కమిటీ
• సమాధానం: A) జాతీయ అభివృద్ధి మండలి (NDC)
• వివరణ: ఎన్‌డీసీ ఆమోదం పొందిన తర్వాతే ప్రణాళికలు అధికారికంగా అమలవుతాయి.

95. భారతదేశంలో మొదటి పంచవర్ష ప్రణాళికలో జాతీయ ఆదాయ వృద్ధి రేటు ఎంత సాధించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు?

• ఆప్షన్స్: A) 2.1%, B) 4.5%, C) 5.0%, D) 3.5%
• సమాధానం: A) 2.1%
• వివరణ: మొదటి ప్రణాళికలో లక్ష్యంగా పెట్టుకున్న 2.1% కంటే ఎక్కువే (3.6%) సాధించారు.

96. మొదటి ప్రణాళికలో వాస్తవంగా సాధించిన వృద్ధి రేటు ఎంత?

• ఆప్షన్స్: A) సుమారు 3.6%, B) 2.1%, C) 4.0%, D) 1.5%
• సమాధానం: A) సుమారు 3.6%
• వివరణ: మంచి వర్షపాతం, వ్యవసాయోత్పత్తి వల్ల మొదటి ప్రణాళిక అత్యంత విజయవంతమైంది.

97. రెండవ పంచవర్ష ప్రణాళికలో లక్షిత వృద్ధి రేటు ఎంత?

• ఆప్షన్స్: A) 4.5%, B) 5.6%, C) 3.5%, D) 6.0%
• సమాధానం: A) 4.5%
• వివరణ: మహలనోబిస్ మోడల్ ఆధారంగా 4.5% వృద్ధిని టార్గెట్ చేశారు.

98. రెండవ ప్రణాళికలో వాస్తవంగా సాధించిన వృద్ధి రేటు ఎంత?

• ఆప్షన్స్: A) సుమారు 4.2%, B) 4.5%, C) 5.0%, D) 3.0%
• సమాధానం: A) సుమారు 4.2%
• వివరణ: విదేశీ మారకద్రవ్య కొరత వల్ల స్వల్పంగా లక్ష్యానికి దూరంగా ఆగిపోయింది.

99. భారతదేశంలో ప్రణాళికా సంఘం చివరి ఉపాధ్యక్షుడు ఎవరు?

• ఆప్షన్స్: A) మాంటెక్ సింగ్ అహ్లువాలియా (Montek Singh Ahluwalia), B) అరవింద్ పనಗಾರಿಯಾ, C) మన్‌మోహన్ సింగ్, D) ప్రణబ్ ముఖర్జీ
• సమాధానం: A) మాంటెక్ సింగ్ అహ్లువాలియా
• వివరణ: యూపీఏ ప్రభుత్వం హయాంలో, ప్రణాళికా సంఘం రద్దయ్యే వరకు మాంటెక్ సింగ్ అహ్లువాలియా ఉపాధ్యక్షుడిగా ఉన్నారు.

100. భారతదేశంలో ప్రణాళికల చరిత్రలో మొట్టమొదటిసారిగా ‘లింగ బడ్జెటింగ్’ (Gender Budgeting) ఏ ప్రణాళికలో ప్రవేశపెట్టబడింది?

• ఆప్షన్స్: A) పదవ పంచవర్ష ప్రణాళిక (2002-2007), B) తొమ్మిదవ ప్రణాళిక, C) పదకొండవ ప్రణాళిక, D) ఎనిమిదవ ప్రణాళిక
• సమాధానం: A) పదవ పంచవర్ష ప్రణాళిక (2002-2007)
• వివరణ: మహిళల సంక్షేమం మరియు సాధికారత కోసం ప్రత్యేక నిధుల కేటాయింపును 10వ ప్రణాళికలో అధికారికంగా ప్రవేశపెట్టారు.