జనాభా శాస్త్రం ప్రాక్టీస్ బిట్స్ టాప్ 200 పార్ట్ 2

101. భారతదేశంలో 2011 సెన్సస్ ప్రకారం అత్యధిక జనాభా వృద్ధి రేటు (Decadal Growth Rate) నమోదైన రాష్ట్రం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) మేఘాలయ (27.95%), B) బీహార్, C) అరుణాచల్ ప్రదేశ్, D) బీహార్
• సమాధానం: A) మేఘాలయ (27.95%)
• వివరణ: 2001-2011 దశాబ్దంలో అత్యధిక జనాభా వృద్ధి రేటు మేఘాలయ రాష్ట్రంలో నమోదైంది.

102. జనాభా శాస్త్రంలో ‘కోహోర్ట్’ (Cohort) అనగా ఏమిటి?

• ఆప్షన్స్: A) ఒకే కాలంలో జన్మించిన లేదా ఒకే నిర్దిష్ట అనుభవాన్ని పంచుకునే వ్యక్తుల సమూహం, B) కేవలం గ్రామీణ ప్రజలు, C) వలస వచ్చిన కార్మికులు, D) ఒకే వృత్తి గల వారు
• సమాధానం: A) ఒకే కాలంలో జన్మించిన లేదా ఒకే నిర్దిష్ట అనుభవాన్ని పంచుకునే వ్యక్తుల సమూహం
• వివరణ: జనాభా విశ్లేషణలో కోహోర్ట్ విశ్లేషణ చాలా ముఖ్యమైనది.

103. 2011 సెన్సస్ ప్రకారం భారతదేశంలో హిందూ జనాభా శాతం సుమారుగా ఎంత?

• ఆప్షన్స్: A) 79.8%, B) 85.2%, C) 75.4%, D) 82.0%
• సమాధానం: A) 79.8%
• వివరణ: 2011 లెక్కల ప్రకారం హిందువులు 79.8% ఉండగా, ముస్లింలు 14.2% ఉన్నారు.

104. భారతదేశంలో మొట్టమొదటిసారిగా జనాభా నియంత్రణ కోసం ‘కుటుంబ ప్రణాళిక’ ఏ సంవత్సరంలో ప్రారంభించబడింది?

• ఆప్షన్స్: A) 1952, B) 1951, C) 1961, D) 1971
• సమాధానం: A) 1952
• వివరణ: కుటుంబ ప్రణాళికను జాతీయ స్థాయిలో అమలు చేసిన తొలి దేశం భారతదేశం.

105. ‘ఆప్టిమమ్ పాపులేషన్ థియరీ’ (Optimum Population Theory) ని ప్రతిపాదించిన వారు ఎవరు?

• ఆప్షన్స్: A) ఎడ్విన్ కెన్నన్ (Edwin Cannan) మరియు డాల్టన్, B) థామస్ మాల్టస్, C) కార్ల్ మార్క్స్, D) ఆదామ్ స్మిత్
• సమాధానం: A) ఎడ్విన్ కెన్నన్ (Edwin Cannan) మరియు డాల్టన్
• వివరణ: దేశ వనరులకు తగినట్లుగా సరిపడా జనాభాను ఆప్టిమమ్ పాపులేషన్ అంటారు.

106. 2011 సెన్సస్ ప్రకారం భారతదేశంలో క్రైస్తవ జనాభా శాతం సుమారుగా ఎంత?

• ఆప్షన్స్: A) 2.3%, B) 5.1%, C) 1.2%, D) 3.5%
• సమాధానం: A) 2.3%
• వివరణ: భారత్‌లో మతాల వారీగా ముస్లింలు, క్రిస్టియన్లు, సిక్కులు తదితర మైనారిటీలు ఉన్నారు.

107. జనాభా శాస్త్రంలో ‘సెక్స్ రేషియో’ (Sex Ratio) అనగా అర్థం ఏమిటి?

• ఆప్షన్స్: A) ప్రతి వేయి మంది పురుషులకు ఉన్న మహిళల సంఖ్య, B) ప్రతి వంద మందికి పురుషులు, C) పిల్లల నిష్పత్తి, D) వృద్ధుల నిష్పత్తి
• సమాధానం: A) ప్రతి వేయి మంది పురుషులకు ఉన్న మహిళల సంఖ్య
• వివరణ: లింగ నిష్పత్తిని ఈ విధంగా కొలుస్తారు.

108. భారతదేశంలో 2011 సెన్సస్ ప్రకారం అత్యల్ప జనాభా వృద్ధి రేటు నమోదైన రాష్ట్రం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) నాగాలాండ్ (-0.58%), B) కేరళ, C) గోవా, D) తమిళనాడు
• సమాధానం: A) నాగాలాండ్ (-0.58%)
• వివరణ: నాగాలాండ్‌లో జనాభా వృద్ధి రేటు రుణాత్మకంగా నమోదైంది.

109. ‘డెమోగ్రాఫిక్ ట్రాన్సిషన్’ (జనాభా సంక్రమణ) సిద్ధాంతాన్ని రూపొందించిన వారు ఎవరు?

• ఆప్షన్స్: A) డబ్ల్యూ.ఎస్. థాంప్సన్ మరియు ఎ.డబ్ల్యూ. నోటెన్‌స్టీన్, B) మాల్టస్, C) కీన్స్, D) ఆదామ్ స్మిత్
• సమాధానం: A) డబ్ల్యూ.ఎస్. థాంప్సన్ మరియు ఎ.డబ్ల్యూ. నోటెన్‌స్టీన్
• వివరణ: ఆర్థికాభివృద్ధికి, జనాభా మార్పులకు మధ్య గల సంబంధాన్ని వీరు వివరించారు.

110. భారతదేశంలో జనాభా లెక్కల (Census) ప్రక్రియను పర్యవేక్షించే ఉన్నతాధికారి ఎవరు?

• ఆప్షన్స్: A) రిజిస్ట్రార్ జనరల్ అండ్ సెన్సస్ కమిషనర్ ఆఫ్ ఇండియా, B) హోమ్ మంత్రి, C) నీతి ఆయోగ్ సీఈఓ, D) ఆర్బీఐ గవర్నర్
• సమాధానం: A) రిజిస్ట్రార్ జనరల్ అండ్ సెన్సస్ కమిషనర్ ఆఫ్ ఇండియా
• వివరణ: హోమ్ మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలో ఈ కార్యాలయం పనిచేస్తుంది.

111. 2011 సెన్సస్ ప్రకారం భారతదేశంలో సిక్కు జనాభా శాతం సుమారుగా ఎంత?

• ఆప్షన్స్: A) 1.7%, B) 2.5%, C) 0.8%, D) 3.1%
• సమాధానం: A) 1.7%
• వివరణ: సిక్కు మతస్థులు భారతదేశ జనాభాలో సుమారు 1.7% ఉన్నారు.

112. జనాభా శాస్త్రంలో ‘బర్త్ రేట్’ (Birth Rate) అనగా ఏమిటి?

• ఆప్షన్స్: A) ప్రతి వేయి మంది జనాభాకు ఒక సంవత్సరంలో పుట్టిన సజీవ శిశువుల సంఖ్య, B) మొత్తం జననాలు, C) మహిళల సంతానోత్పత్తి, D) సగటు కుటుంబ పరిమాణం
• సమాధానం: A) ప్రతి వేయి మంది జనాభాకు ఒక సంవత్సరంలో పుట్టిన సజీవ శిశువుల సంఖ్య
• వివరణ: జనన రేటును ప్రతి వేయి జనాభాకు గణిస్తారు.

113. జనాభా శాస్త్రంలో ‘డెత్ రేట్’ (Death Rate) అనగా ఏమిటి?

• ఆప్షన్స్: A) ప్రతి వేయి మంది జనాభాకు ఒక సంవత్సరంలో సంభవించిన మరణాల సంఖ్య, B) మొత్తం మరణాలు, C) శిశు మరణాలు, D) వృద్ధుల మరణాలు
• సమాధానం: A) ప్రతి వేయి మంది జనాభాకు ఒక సంవత్సరంలో సంభవించిన మరణాల సంఖ్య
• వివరణ: మరణాల రేటును కూడా ప్రతి వేయి జనాభా ప్రాతిపదికన కొలుస్తారు.

114. 2011 సెన్సస్ ప్రకారం భారతదేశంలో జైన జనాభా శాతం సుమారుగా ఎంత?

• ఆప్షన్స్: A) 0.4%, B) 1.2%, C) 2.1%, D) 0.1%
• సమాధానం: A) 0.4%
• వివరణ: జైనులు భారతదేశంలో అత్యల్ప జనాభా గల ప్రధాన మతాలలో ఒకటి.

115. భారతదేశంలో మొట్టమొదటిసారిగా పూర్తి స్థాయి సెన్సస్ ఏ సంవత్సరంలో నిర్వహించబడింది?

• ఆప్షన్స్: A) 1881, B) 1872, C) 1901, D) 1951
• సమాధానం: A) 1881
• వివరణ: లార్డ్ రిప్పన్ హయాంలో 1881లో దేశవ్యాప్తంగా సమగ్ర లెక్కలు తీశారు.

116. భారతదేశ జనాభా చరిత్రలో ‘జనాభా పేలుడు దశ’ (Population Explosion Period) ఏ దశాబ్దాలను సూచిస్తుంది?

• ఆప్షన్స్: A) 1951 – 1981, B) 1901 – 1921, C) 1981 – 2011, D) 1881 – 1901
• సమాధానం: A) 1951 – 1981
• వివరణ: ఈ కాలంలో మరణాల రేటు వేగంగా తగ్గి, జనన రేట్లు ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల జనాభా విపరీతంగా పెరిగింది.

117. 2011 సెన్సస్ ప్రకారం భారతదేశంలో బౌద్ధ జనాభా శాతం ఎంత?

• ఆప్షన్స్: A) 0.7%, B) 1.5%, C) 2.3%, D) 0.2%
• సమాధానం: A) 0.7%
• వివరణ: బౌద్ధులు దేశ జనాభాలో సుమారు 0.7 శాతంగా ఉన్నారు.

118. జనాభా శాస్త్రంలో ‘మాల్టూరియన్ ట్రాప్’ (Malthusian Trap) అనగా ఏమిటి?

• ఆప్షన్స్: A) జనాభా వృద్ధి ఆహార ఉత్పత్తిని మించిపోవడం వల్ల ప్రజలు కష్టాలు ఎదుర్కొనే స్థితి, B) జనాభా పూర్తిగా తగ్గిపోవడం, C) పట్టణీకరణ పెరగడం, D) అక్షరాస్యత పెరగడం
• సమాధానం: A) జనాభా వృద్ధి ఆహార ఉత్పత్తిని మించిపోవడం వల్ల ప్రజలు కష్టాలు ఎదుర్కొనే స్థితి
• వివరణ: మాల్టస్ సిద్ధాంతం ప్రకారం జనాభా పెరిగితే ఆహార కొరత ఏర్పడి సంక్షోభం వస్తుంది.

119. 2011 సెన్సస్ ప్రకారం భారతదేశంలో అత్యధిక అక్షరాస్యత గల జిల్లా ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) సెర్చిప్ (మిజోరాం), B) ఎర్నాకులం (కేరళ), C) కోట్టాయ్, D) పనాజీ
• సమాధానం: A) సెర్చిప్ (మిజోరాం)
• వివరణ: మిజోరాంలోని సెర్చిప్ జిల్లా అత్యధిక అక్షరాస్యత (సుమారు 98% పైగా) కలిగి ఉంది.

120. భారతదేశంలో జనాభా లెక్కల చట్టం (Census Act) ఏ సంవత్సరంలో చేయబడింది?

• ఆప్షన్స్: A) 1948, B) 1950, C) 1952, D) 1969
• సమాధానం: A) 1948
• వివరణ: పార్లమెంటులో సెన్సస్ చట్టం 1948లో ఆమోదించబడింది.

121. 2011 సెన్సస్ ప్రకారం భారతదేశంలో అత్యల్ప అక్షరాస్యత గల జిల్లా ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) అలీరాజ్‌పూర్ (మధ్యప్రదేశ్), B) దాహోద్, C) పుర్నియా, D) శ్రావస్తి
• సమాధానం: A) అలీరాజ్‌పూర్ (మధ్యప్రదేశ్)
• వివరణ: మధ్యప్రదేశ్‌లోని అలీరాజ్‌పూర్ జిల్లా అక్షరాస్యతలో దేశంలో చివరి స్థానంలో ఉంది.

122. జనాభా శాస్త్రంలో ‘నెట్ మైగ్రేషన్ రేట్’ (Net Migration Rate) అనగా ఏమిటి?

• ఆప్షన్స్: A) దేశంలోకి వచ్చిన వారికి, దేశం నుండి వెళ్లిన వారికి మధ్య గల తేడా, B) కేవలం విదేశీ వలసలు, C) గ్రామీణ వలసలు, D) రాష్ట్రాల మధ్య వలసలు
• సమాధానం: A) దేశంలోకి వచ్చిన వారికి, దేశం నుండి వెళ్లిన వారికి మధ్య గల తేడా
• వివరణ: ఇమ్మిగ్రెంట్స్ మైనస్ ఎమిగ్రెంట్స్ నికర వలసలను ఇస్తుంది.

123. 2011 సెన్సస్ ప్రకారం భారతదేశంలో అల్ప సంఖ్యాక వర్గాలలో (Minorities) అత్యధిక జనాభా కలిగిన మతం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) ముస్లింలు, B) క్రిస్టియన్లు, C) సిక్కులు, D) బౌద్ధులు
• సమాధానం: A) ముస్లింలు
• వివరణ: భారతదేశంలో ముస్లింలు అతిపెద్ద మైనారిటీ వర్గంగా ఉన్నారు.

124. భారతదేశ జనాభా నియంత్రణకు సంబంధించి ‘నేషనల్ పాపులేషన్ పాలసీ – 2000’ ఏ సంవత్సరాల నాటికి జనాభాను స్థిరీకరించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది?

• ఆప్షన్స్: A) 2045, B) 2030, C) 2025, D) 2050
• సమాధానం: A) 2045
• వివరణ: జనాభా వృద్ధిని అదుపులోకి తెచ్చే దీర్ఘకాలిక లక్ష్య సంవత్సరం 2045.

125. భారతదేశంలో 2011 సెన్సస్ ప్రకారం అత్యధిక జనాభా గల మెట్రోపాలిటన్ నగరం (Urban Agglomeration) ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) ముంబై, B) ఢిల్లీ, C) కోల్‌కతా, D) బెంగళూరు
• సమాధానం: A) ముంబై
• వివరణ: ముంబై అర్బన్ అగ్లోమరేషన్ దేశంలోనే అత్యధిక జనాభా కలిగిన నగర ప్రాంతం.

126. జనాభా శాస్త్రంలో ‘జీవన ఆయుర్దాయం’ (Life Expectancy at Birth) దేనిని అంచనా వేస్తుంది?

• ఆప్షన్స్: A) ఒక శిశువు పుట్టినప్పుడు సగటున ఎన్ని సంవత్సరాలు జీవిస్తాడని అంచనా వేయవచ్చు, B) దేశంలో వృద్ధుల గరిష్ట వయస్సు, C) పనిచేసే వారి వయస్సు, D) మరణించే వయస్సు
• సమాధానం: A) ఒక శిశువు పుట్టినప్పుడు సగటున ఎన్ని సంవత్సరాలు జీవిస్తాడని అంచనా వేయవచ్చు
• వివరణ: ఇది ఆరోగ్య వసతుల అభివృద్ధిని సూచిస్తుంది.

127. 2011 సెన్సస్ ప్రకారం భారతదేశంలో లింగ నిష్పత్తి (Sex Ratio) ఎంతగా నమోదైంది?

• ఆప్షన్స్: A) 943, B) 933, C) 940, D) 950
• సమాధానం: A) 943
• వివరణ: ప్రతి 1000 మంది పురుషులకు 943 మంది మహిళలు ఉన్నారు.

128. భారతదేశంలో ‘జనన మరణాల నమోదు చట్టం’ ఏ సంవత్సరంలో అమల్లోకి వచ్చింది?

• ఆప్షన్స్: A) 1969, B) 1950, C) 1976, D) 1981
• సమాధానం: A) 1969
• వివరణ: జననాలు, మరణాలను చట్టబద్ధంగా నమోదు చేయడం ఈ చట్టం ద్వారా తప్పనిసరి చేయబడింది.

129. 2011 సెన్సస్ ప్రకారం భారతదేశంలో మొత్తం జనాభాలో పట్టణ జనాభా శాతం ఎంత?

• ఆప్షన్స్: A) 31.16%, B) 27.8%, C) 35.2%, D) 25.4%
• సమాధానం: A) 31.16%
• వివరణ: భారత్‌లో పట్టణీకరణ క్రమంగా పెరుగుతోంది, 2011 నాటికి ఇది 31.16%కి చేరింది.

130. జనాభా శాస్త్రంలో ‘డెమోగ్రాఫిక్ డివిడెండ్’ (Demographic Dividend) అనుకూల కాలం సుమారుగా ఏ వయస్సు వారిపై ఆధారపడి ఉంటుంది?

• ఆప్షన్స్: A) 15 నుండి 59 సంవత్సరాలు, B) 0 నుండి 14 సంవత్సరాలు, C) 60 సంవత్సరాలు పైబడిన వారు, D) 20 నుండి 40 సంవత్సరాలు
• సమాధానం: A) 15 నుండి 59 సంవత్సరాలు
• వివరణ: శ్రామిక వయస్సు జనాభా ఎక్కువగా ఉండటం డెమోగ్రాఫిక్ డివిడెండ్‌కు ఆధారం.

131. 2011 సెన్సస్ ప్రకారం భారతదేశంలో అత్యధిక గ్రామీణ జనాభా గల రాష్ట్రం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) ఉత్తర ప్రదేశ్, B) బీహార్, C) బీహార్, D) మధ్యప్రదేశ్
• సమాధానం: A) ఉత్తర ప్రదేశ్
• వివరణ: ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో గ్రామీణ జనాభా సంఖ్యాపరంగా అత్యధికంగా ఉంది.

132. జనాభా సిద్ధాంతాలలో ‘థామస్ మాల్టస్’ ఏ దేశానికి చెందిన ఆర్థికవేత్త?

• ఆప్షన్స్: A) బ్రిటన్ (ఇంగ్లాండ్), B) అమెరికా, C) ఫ్రాన్స్, D) జర్మనీ
• సమాధానం: A) బ్రిటన్ (ఇంగ్లాండ్)
• వివరణ: థామస్ రాబర్ట్ మాల్టస్ బ్రిటిష్ క్లాసికల్ ఆర్థికవేత్త మరియు మతాధికారి.

133. 2011 సెన్సస్ ప్రకారం భారతదేశంలో అక్షరాస్యతా రేటు పురుషులు మరియు మహిళల మధ్య తేడా సుమారుగా ఎంత ఉంది?

• ఆప్షన్స్: A) సుమారు 16.68 శాతం, B) 10 శాతం, C) 5 శాతం, D) 20 శాతం
• సమాధానం: A) సుమారు 16.68 శాతం
• వివరణ: పురుషుల అక్షరాస్యత (82.14%) మరియు మహిళల అక్షరాస్యత (65.46%) మధ్య లింగ అక్షరాస్యత అంతరం ఉంది.

134. 2011 సెన్సస్ ప్రకారం భారతదేశ జనసాంద్రత (Population Density) ఎంత?

• ఆప్షన్స్: A) చదరపు కి.మీ.కు 382 మంది, B) చదరపు కి.మీ.కు 324 మంది, C) చదరపు కి.మీ.కు 410 మంది, D) చదరపు కి.మీ.కు 350 మంది
• సమాధానం: A) చదరపు కి.మీ.కు 382 మంది
• వివరణ: దేశంలో రద్దీ మరియు జనసాంద్రత పెరుగుదలని ఇది సూచిస్తుంది.

135. జనాభా శాస్త్రంలో ‘ఫెర్టిలిటీ రేటు’ తగ్గుదల దేనిని సూచిస్తుంది?

• ఆప్షన్స్: A) కుటుంబ పరిమాణం తగ్గడం మరియు మహిళల విద్యాస్థాయి పెరగడం, B) ఆర్థిక మాంద్యం, C) వైద్య వసతులు లేకపోవడం, D) మరణాలు పెరగడం
• సమాధానం: A) కుటుంబ పరిమాణం తగ్గడం మరియు మహిళల విద్యాస్థాయి పెరగడం
• వివరణ: అభివృద్ధి సాగుతున్న కొద్దీ సంతానోత్పత్తి రేటు తగ్గుతుంది.

136. భారతదేశంలో ‘నేషనల్ పాపులేషన్ పాలసీ – 2000’ ప్రధానంగా దేనికి పెద్దపీట వేసింది?

• ఆప్షన్స్: A) మహిళా సాధికారత, విద్య, ఆరోగ్య సదుపాయాలు మరియు కుటుంబ సంక్షేమం, B) బలవంతపు కుటుంబ నియంత్రణ, C) పట్టణీకరణ నిరోధం, D) వలసల నిషేధం
• సమాధానం: A) మహిళా సాధికారత, విద్య, ఆరోగ్య సదుపాయాలు మరియు కుటుంబ సంక్షేమం
• వివరణ: బలవంతానికి తావు లేకుండా స్వచ్ఛంద మరియు సంక్షేమ కోణంలో జనాభా నియంత్రణ చేపట్టాలని ఈ విధానం కోరింది.

137. 2011 సెన్సస్ ప్రకారం భారతదేశంలో అత్యల్ప బాలల లింగ నిష్పత్తి (0-6 ఏళ్లు) నమోదైన రాష్ట్రం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) హర్యానా, B) పంజాబ్, C) బీహార్, D) ఉత్తర ప్రదేశ్
• సమాధానం: A) హర్యానా
• వివరణ: హర్యానాలో బాలికల సంఖ్య బాలురుల కంటే గణనీయంగా తక్కువగా ఉంది.

138. జనాభా శాస్త్రంలో ‘నెగటివ్ గ్రోత్ రేట్’ (రుణాత్మక వృద్ధి రేటు) అనగా ఏమిటి?

• ఆప్షన్స్: A) జనాభా గత సంవత్సరంతో పోలిస్తే తగ్గడం, B) జనాభా స్థిరంగా ఉండటం, C) జనాభా విపరీతంగా పెరగడం, D) జననాలు పెరగడం
• సమాధానం: A) జనాభా గత సంవత్సరంతో పోలిస్తే తగ్గడం
• వివరణ: మరణాలు లేదా వలసల కారణంగా జనాభా పరిమాణం తగ్గితే దానిని రుణాత్మక వృద్ధి అంటారు.

139. 2011 సెన్సస్ ప్రకారం భారతదేశంలో అత్యధిక జనాభా గల రాష్ట్రాలలో ఆంధ్రప్రదేశ్ / తెలంగాణ స్థానాలు ఎలా ఉన్నాయి?

• ఆప్షన్స్: A) ఉమ్మడి ఏపీ జనాభా దేశంలో ఐదవ స్థానంలో ఉండేది, విభజన తర్వాత గణనీయంగా మారింది, B) మొదటి స్థానం, C) చివరి స్థానం, D) పదవ స్థానం
• సమాధానం: A) ఉమ్మడి ఏపీ జనాభా దేశంలో ఐదవ స్థానంలో ఉండేది, విభజన తర్వాత గణనీయంగా మారింది
• వివరణ: ఉమ్మడి ఏపీ జనాభా 2011 లెక్కల ప్రకారం సుమారు 8.46 కోట్లుగా ఉండేది.

140. భారతదేశంలో జనాభా లెక్కల (Census) సేకరణలో భాగంగా సేకరించే ప్రధాన సమాచారాలలో లేనిది ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) వ్యక్తుల రాజకీయ అభిప్రాయాలు, B) వయస్సు, C) విద్య, D) వలసలు
• సమాధానం: A) వ్యక్తుల రాజకీయ అభిప్రాయాలు
• వివరణ: సెన్సస్‌లో రాజకీయ అభిప్రాయాలు లేదా పార్టీ ప్రాధాన్యతలు సేకరించరు.

141. 2011 సెన్సస్ ప్రకారం భారతదేశంలో అత్యధిక అక్షరాస్యత గల రాష్ట్రాలలో కేరళ తర్వాత ఏది ఉంది?

• ఆప్షన్స్: A) మిజోరాం, B) గోవా, C) త్రిపుర, D) హిమాచల్ ప్రదేశ్
• సమాధానం: A) మిజోరాం
• వివరణ: కేరళ మొదటి స్థానంలో, మిజోరాం రెండో స్థానంలో ఉన్నాయి.

142. జనాభా శాస్త్రంలో ‘మోర్టాలిటీ రేటు’ (Mortality Rate) క్షీణతకు ప్రధాన కారణం ఏమిటి?

• ఆప్షన్స్: A) ఆధునిక వైద్య సౌకర్యాలు, వ్యాధి నిరోధక టీకాలు మరియు మెరుగైన పారిశుధ్యం, B) జనాభా పెరగడం, C) ఆహార కొరత, D) వలసలు
• సమాధానం: A) ఆధునిక వైద్య సౌకర్యాలు, వ్యాధి నిరోధక టీకాలు మరియు మెరుగైన పారిశుధ్యం
• వివరణ: వైద్య రంగ పురోగతి మరణాల రేటును బాగా తగ్గించింది.

143. 2011 సెన్సస్ ప్రకారం భారతదేశంలో అత్యధిక జనసాంద్రత గల కేంద్రపాలిత ప్రాంతం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) ఢిల్లీ, B) చండీగఢ్, C) పుదుచ్చేరి, D) లక్షద్వీప్
• సమాధానం: A) ఢిల్లీ
• వివరణ: కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలలో ఢిల్లీ అత్యధిక జనసాంద్రతను కలిగి ఉంది.

144. జనాభా సిద్ధాంతాలలో ‘ఆప్టిమమ్ పాపులేషన్’ (సరియైన జనాభా) అంటే ఏమిటి?

• ఆప్షన్స్: A) దేశంలోని వనరులను గరిష్టంగా ఉపయోగించుకుంటూ అత్యధిక తలసరి ఆదాయాన్నిచ్చే జనాభా స్థాయి, B) అత్యధిక జనాభా, C) అతి తక్కువ జనాభా, D) నియంత్రణ లేని జనాభా
• సమాధానం: A) దేశంలోని వనరులను గరిష్టంగా ఉపయోగించుకుంటూ అత్యధిక తలసరి ఆదాయాన్నిచ్చే జనాభా స్థాయి
• వివరణ: వనరులకు, జనాభాకు మధ్య సరైన సమతుల్యతే ఆప్టిమమ్ పాపులేషన్.

145. 2011 సెన్సస్ ప్రకారం భారతదేశంలో అత్యల్ప జనసాంద్రత గల రాష్ట్రాలలో అరుణాచల్ ప్రదేశ్ తర్వాత తక్కువగా ఉన్న రాష్ట్రం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) మిజోరాం, B) సిక్కిమ్, C) గోవా, D) మణిపూర్
• సమాధానం: A) మిజోరాం
• వివరణ: అరుణాచల్ ప్రదేశ్ (17) తర్వాత మిజోరాం తక్కువ జనసాంద్రత కలిగి ఉంది.

146. భారతదేశంలో ‘జాతీయ జనాభా కమిషన్’ (National Commission on Population) ఎప్పుడు ఏర్పాటయింది?

• ఆప్షన్స్: A) 2000 మే లో, B) 1952లో, C) 1991లో, D) 2010లో
• సమాధానం: A) 2000 మే లో
• వివరణ: జనాభా విధానాల అమలును పర్యవేక్షించడానికి ప్రధాన మంత్రి అధ్యక్షతన ఈ కమిషన్ ఏర్పాటైంది.

147. జనాభా శాస్త్రంలో ‘సంతానోత్పత్తి రేటు’ (Fertility Rate) ని ప్రభావితం చేసే సామాజిక అంశాలలో ప్రధానమైనది ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) మహిళల వివాహ వయస్సు, విద్య మరియు ఉపాధి, B) దేశ వైశాల్యం, C) వాతావరణం, D) రాజకీయాలు
• సమాధానం: A) మహిళల వివాహ వయస్సు, విద్య మరియు ఉపాధి
• వివరణ: మహిళలు చదువుకుని ఉపాధి పొందుతున్న కొద్దీ సంతానోత్పత్తి రేటు తగ్గుతుంది.

148. 2011 సెన్సస్ ప్రకారం భారతదేశంలో మొత్తం జనాభాలో సుమారు ఎంత మంది మహిళలు ఉన్నారు?

• ఆప్షన్స్: A) సుమారు 58.6 కోట్లు, B) 70 కోట్లు, C) 50 కోట్లు, D) 40 కోట్లు
• సమాధానం: A) సుమారు 58.6 కోట్లు
• వివరణ: మొత్తం 121 కోట్ల జనాభాలో పురుషులు సుమారు 62.3 కోట్లు కాగా, మహిళలు సుమారు 58.6 కోట్లు.

149. భారతదేశంలో ‘కుటుంబ నియంత్రణ’ కార్యక్రమానికి బదులుగా ‘కుటుంబ సంక్షేమం’ అనే పేరు ఎప్పుడు పెట్టారు?

• ఆప్షన్స్: A) 1977లో (జనతా ప్రభుత్వం హయాంలో), B) 1952లో, C) 2000లో, D) 1991లో
• సమాధానం: A) 1977లో (జనతా ప్రభుత్వం హయాంలో)
• వివరణ: అత్యవసర పరిస్థితి తర్వాత వచ్చిన ప్రభుత్వం దీని పేరును కుటుంబ సంక్షేమ శాఖగా మార్చింది.

150. జనాభా శాస్త్రంలో ‘డెమోగ్రాఫిక్ ట్రాన్సిషన్’ మూడవ దశలో జనాభా వృద్ధి తీరు ఎలా ఉంటుంది?

• ఆప్షన్స్: A) జనాభా వృద్ధి నెమ్మదించడం ప్రారంభమవుతుంది, B) జనాభా విపరీతంగా పెరుగుతుంది, C) జనాభా పడిపోతుంది, D) ఎలాంటి మార్పు ఉండదు
• సమాధానం: A) జనాభా వృద్ధి నెమ్మదించడం ప్రారంభమవుతుంది
• వివరణ: జనన రేట్లు తగ్గడం వల్ల వృద్ధి వేగం మందగిస్తుంది.

151. భారతదేశంలో 2011 సెన్సస్ ప్రకారం అత్యధిక ఎస్సీ (SC) జనాభా కలిగిన రాష్ట్రం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) ఉత్తర ప్రదేశ్, B) పశ్చిమ బెంగాల్, C) బీహార్, D) తమిళనాడు
• సమాధానం: A) ఉత్తర ప్రదేశ్
• వివరణ: షెడ్యూల్డ్ కులాల (SC) జనాభా సంఖ్యాపరంగా ఉత్తర ప్రదేశ్‌లో అత్యధికంగా ఉంది.

152. భారతదేశంలో 2011 సెన్సస్ ప్రకారం అత్యధిక ఎస్టీ (ST) జనాభా కలిగిన రాష్ట్రం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) మధ్యప్రదేశ్, B) మహారాష్ట్ర, C) ఒడిశా, D) రాజస్థాన్
• సమాధానం: A) మధ్యప్రదేశ్
• వివరణ: షెడ్యూల్డ్ తెగల (ST) జనాభా మధ్యప్రదేశ్‌లో అత్యధికంగా నివసిస్తోంది.

153. జనాభా శాస్త్రంలో ‘డిపెండెన్సీ రేషియో’ (ఆశ్రిత నిష్పత్తి) ఎక్కువగా ఉంటే దాని అర్థం ఏమిటి?

• ఆప్షన్స్: A) పనిచేసే వారిపై ఆధారపడే పిల్లలు మరియు వృద్ధుల సంఖ్య ఎక్కువగా ఉందని, B) దేశం ఆర్థికంగా చాలా బలపడిందని, C) నిరుద్యోగం లేదని, D) అక్షరాస్యత ఎక్కువని
• సమాధానం: A) పనిచేసే వారిపై ఆధారపడే పిల్లలు మరియు వృద్ధుల సంఖ్య ఎక్కువగా ఉందని
• వివరణ: ఇది ఆర్థిక వ్యవస్థపై భారాన్ని సూచిస్తుంది.

154. 2011 సెన్సస్ ప్రకారం భారతదేశంలో ముస్లిం మతస్తుల జనాభా అత్యధికంగా గల రాష్ట్రం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) ఉత్తర ప్రదేశ్, B) పశ్చిమ బెంగాల్, C) కేరళ, D) జమ్మూ కాశ్మీర్
• సమాధానం: A) ఉత్తర ప్రదేశ్
• వివరణ: సంఖ్యాపరంగా అత్యధిక ముస్లిం జనాభా యూపీలో ఉంది.

155. భారతదేశంలో మొదటిసారిగా జనాభా లెక్కల సేకరణలో కంప్యూటర్లను ఏ సంవత్సరంలో వాడారు?

• ఆప్షన్స్: A) 1991 సెన్సస్ లో, B) 1981 లో, C) 2001 లో, D) 2011 లో
• సమాధానం: A) 1991 సెన్సస్ లో
• వివరణ: కంప్యూటరీకరణ ద్వారా 1991 లెక్కల డేటా ప్రాసెసింగ్ వేగవంతమైంది.

156. జనాభా శాస్త్రంలో ‘స్రీల అక్షరాస్యత’ తక్కువగా ఉండటానికి ప్రధాన సామాజిక కారణం ఏమిటి?

• ఆప్షన్స్: A) పురుషాధిక్య సమాజం, బాల్య వివాహాలు మరియు పేదరికం, B) పాఠశాలలు లేకపోవడం మాత్రమే, C) ప్రభుత్వ నిబంధనలు, D) ఆసక్తి లేకపోవడం
• సమాధానం: A) పురుషాధిక్య సమాజం, బాల్య వివాహాలు మరియు పేదరికం
• వివరణ: సామాజిక అసమానతలు మహిళా అక్షరాస్యతను ప్రభావితం చేస్తాయి.

157. 2011 సెన్సస్ ప్రకారం భారతదేశంలో అక్షరాస్యతలో రెండో స్థానంలో ఉన్న రాష్ట్రం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) మిజోరాం, B) గోవా, C) త్రిపుర, D) కేరళ మొదటి స్థానం
• సమాధానం: A) మిజోరాం
• వివరణ: కేరళ (94%) తర్వాత మిజోరాం (91.3%) రెండో స్థానంలో ఉంది.

158. భారతదేశంలో ‘జనాభా విధానం’ సమీక్షకు ఏర్పాటు చేసిన కమిటీలలో అత్యంత ప్రాధాన్యమైనది ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) ఎం.ఎస్. స్వామినాథన్ కమిటీ (1994-2000), B) సర్కారియా కమిషన్, C) పుంచి కమిషన్, D) రాజమన్నార్ కమిటీ
• సమాధానం: A) ఎం.ఎస్. స్వామినాథన్ కమిటీ (1994-2000)
• వివరణ: జాతీయ జనాభా విధాన రూపకల్పనకు స్వామినాథన్ కమిటీ నివేదిక కీలకం.

159. జనాభా శాస్త్రంలో ‘జీవన ప్రమాణాలు’ (Standard of Living) మెరుగవ్వడానికి ప్రధాన సూచిక ఏమిటి?

• ఆప్షన్స్: A) తలసరి ఆదాయం, ఆయుర్దాయం మరియు అక్షరాస్యత పెరగడం, B) జననాలు పెరగడం, C) పట్టణాలు పెరగడం, D) కార్లు కొనడం
• సమాధానం: A) తలసరి ఆదాయం, ఆయుర్దాయం మరియు అక్షరాస్యత పెరగడం
• వివరణ: మానవాభివృద్ధి సూచికలు జీవన ప్రమాణాలను తెలియజేస్తాయి.

160. భారతదేశంలో జనాభా లెక్కలను నిర్వహించేటప్పుడు ఇంటింటి సర్వేతో పాటు ఏ పద్ధతిని పాటిస్తారు?

• ఆప్షన్స్: A) హౌస్ లిస్టింగ్ మరియు పాపులేషన్ ఎన్యుమరేషన్ (రెండు దశలు), B) కేవలం ఆన్‌లైన్ సర్వే, C) టెలిఫోన్ సర్వే, D) శాంపిల్ సర్వే మాత్రమే
• సమాధానం: A) హౌస్ లిస్టింగ్ మరియు పాపులేషన్ ఎన్యుమరేషన్ (రెండు దశలు)
• వివరణ: సెన్సస్ ప్రక్రియ రెండు ప్రధాన దశలలో జరుగుతుంది.

161. 2011 సెన్సస్ ప్రకారం భారతదేశంలో అత్యధిక జనాభా కలిగిన జిల్లాలలో మొదటి స్థానంలో ఉన్న థానే ఏ రాష్ట్రంలో ఉంది?

• ఆప్షన్స్: A) మహారాష్ట్ర, B) ఉత్తర ప్రదేశ్, C) బీహార్, D) గుజరాత్
• సమాధానం: A) మహారాష్ట్ర
• వివరణ: థానే మహారాష్ట్రలోని ముంబై సమీపంలో ఉన్న అత్యధిక జనాభా గల జిల్లా.

162. జనాభా శాస్త్రంలో ‘ఫెర్టిలిటీ రేటు’ (TFR) రీప్లేస్‌మెంట్ లెవెల్ ఎంతగా నిర్ణయించబడింది?

• ఆప్షన్స్: A) 2.1, B) 1.5, C) 3.0, D) 2.5
• సమాధానం: A) 2.1
• వివరణ: జనాభా స్థిరీకరణ జరగాలంటే TFR 2.1 ఉండాలి.

163. భారతదేశంలో జనాభా పెరుగుదల వల్ల ఎదురయ్యే ప్రధాన సమస్య ఏమిటి?

• ఆప్షన్స్: A) నిరుద్యోగం, పేదరికం, వనరులపై భారం మరియు పర్యావరణ కాలుష్యం, B) సైనిక శక్తి తగ్గడం, C) పన్నులు తగ్గిపోవడం, D) వర్షాలు పడకపోవడం
• సమాధానం: A) నిరుద్యోగం, పేదరికం, వనరులపై భారం మరియు పర్యావరణ కాలుష్యం
• వివరణ: అధిక జనాభా సవాళ్లను సృష్టిస్తుంది.

164. 2011 సెన్సస్ ప్రకారం భారతదేశంలో అత్యధిక పర్సంటేజ్ గల మతం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) హిందూ మతం (79.8%), B) ఇస్లాం, C) క్రిస్టియానిటీ, D) సిక్కు మతం
• సమాధానం: A) హిందూ మతం (79.8%)
• వివరణ: హిందువులు దేశంలో అత్యధిక సంఖ్యాకులు.

165. జనాభా శాస్త్రంలో ‘డెమోగ్రాఫిక్ ట్రాన్సిషన్’ మొదటి దశలో జనాభా వృద్ధి ఎలా ఉంటుంది?

• ఆప్షన్స్: A) నిశ్చలంగా లేదా చాలా నెమ్మదిగా ఉంటుంది (జననాలు, మరణాలు రెండూ ఎక్కువ), B) విపరీతంగా పెరుగుతుంది, C) పూర్తిగా తగ్గిపోతుంది, D) రుణాత్మకంగా మారుతుంది
• సమాధానం: A) నిశ్చలంగా లేదా చాలా నెమ్మదిగా ఉంటుంది (జననాలు, మరణాలు రెండూ ఎక్కువ)
• వివరణ: మొదటి దశలో జనాభా పరిమాణంలో పెద్దగా మార్పు ఉండదు.

166. భారతదేశంలో ‘జాతీయ జనాభా విధానం – 2000’ లో నిర్దేశించిన తక్షణ లక్షణం ఏమిటి?

• ఆప్షన్స్: A) పునరుత్పత్తి మరియు బాల్య ఆరోగ్య సంరక్షణ సేవలను అందించడం, B) జనాభాను వెంటనే సగానికి తగ్గించడం, C) పట్టణ వలసలను ఆపడం, D) వివాహాలను నిషేధించడం
• సమాధానం: A) పునరుత్పత్తి మరియు బాల్య ఆరోగ్య సంరక్షణ సేవలను అందించడం
• వివరణ: మాతా-శిశు సంరక్షణ ప్రాథమిక లక్ష్యం.

167. 2011 సెన్సస్ ప్రకారం భారతదేశంలో అత్యధిక అక్షరాస్యత కలిగిన పురుషులు ఏ రాష్ట్రంలో ఉన్నారు?

• ఆప్షన్స్: A) కేరళ, B) గోవా, C) మిజోరాం, D) మహారాష్ట్ర
• సమాధానం: A) కేరళ
• వివరణ: కేరళలో పురుషులు మరియు మహిళలు ఇద్దరిలోనూ అక్షరాస్యత అగ్రస్థానంలో ఉంది.

168. జనాభా శాస్త్రంలో ‘శ్రామిక జనాభా’ (Workforce) అనగా ఏ వయస్సు వారు?

• ఆప్షన్స్: A) 15 నుండి 59 సంవత్సరాల వయస్సు గలవారు, B) 0 నుండి 14 ఏళ్లు, C) 60 ఏళ్లు దాటిన వారు, D) 18 నుండి 25 ఏళ్లు
• సమాధానం: A) 15 నుండి 59 సంవత్సరాల వయస్సు గలవారు
• వివరణ: ఆర్థిక కార్యకలాపాలలో పాల్గొనే ప్రధాన వయస్సు ఇది.

169. భారతదేశంలో ‘జనగణన’ (Census) ఏ పద్ధతిలో డేటాను సేకరిస్తుంది?

• ఆప్షన్స్: A) డోర్-టు-డోర్ ఎన్యుమరేషన్ (ఇంటింటి సర్వే), B) శాంపిల్ పోల్, C) టెలిఫోన్ ఇంటర్వ్యూ, D) ఇంటర్నెట్ ఫారమ్
• సమాధానం: A) డోర్-టు-డోర్ ఎన్యుమరేషన్ (ఇంటింటి సర్వే)
• వివరణ: ప్రతి ఇంటిని సందర్శించి సెన్సస్ డేటా సేకరిస్తారు.

170. 2011 సెన్సస్ ప్రకారం భారతదేశంలో షెడ్యూల్డ్ కులాల (SC) జనాభా మొత్తం జనాభాలో సుమారు ఎంత శాతం?

• ఆప్షన్స్: A) 16.6%, B) 8.6%, C) 20%, D) 10%
• సమాధానం: A) 16.6%
• వివరణ: దేశ జనాభాలో ఎస్సీ జనాభా దాదాపు 16.6%గా ఉంది.

171. 2011 సెన్సస్ ప్రకారం భారతదేశంలో షెడ్యూల్డ్ తెగల (ST) జనాభా మొత్తం జనాభాలో సుమారు ఎంత శాతం?

• ఆప్షన్స్: A) 8.6%, B) 16.6%, C) 12%, D) 5%
• సమాధానం: A) 8.6%
• వివరణ: ఎస్టీ జనాభా దేశంలో సుమారు 8.6 శాతంగా నమోదైంది.

172. జనాభా శాస్త్రంలో ‘నెట్ రీప్రొడక్షన్ రేటు’ (NRR – నికర పునరుత్పత్తి రేటు) దేనిని సూచిస్తుంది?

• ఆప్షన్స్: A) ఒక తల్లి తన జీవిత కాలంలో ఎంత మంది కుమార్తెలను కనే అవకాశం ఉందో సూచిస్తుంది, B) మొత్తం పిల్లల సంఖ్య, C) మరణాల రేటు, D) వలసలు
• సమాధానం: A) ఒక తల్లి తన జీవిత కాలంలో ఎంత మంది కుమార్తెలను కనే అవకాశం ఉందో సూచిస్తుంది
• వివరణ: ఎన్‌ఆర్‌ఆర్ 1 అయితే జనాభా స్థిరీకరణ జరుగుతుంది.

173. భారతదేశంలో మొదటి జనాభా విధానం (1976) సమయంలో ప్రధాన మంత్రి ఎవరు?

• ఆప్షన్స్: A) ఇందిరా గాంధీ, B) జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ, C) మొరార్జీ దేశాయ్, D) రాజీవ్ గాంధీ
• సమాధానం: A) ఇందిరా గాంధీ
• వివరణ: 1976 జనాభా విధానాన్ని ఇందిరా గాంధీ హయాంలో ప్రకటించారు.

174. 2011 సెన్సస్ ప్రకారం భారతదేశంలో అత్యధిక జనాభా గల రాష్ట్రాలలో బీహార్ స్థానం ఎంత?

• ఆప్షన్స్: A) మూడవ స్థానం, B) మొదటి స్థానం, C) రెండవ స్థానం, D) నాల్గవ స్థానం
• సమాధానం: A) మూడవ స్థానం
• వివరణ: ఉత్తర ప్రదేశ్, మహారాష్ట్ర తర్వాత బీహార్ మూడో స్థానంలో ఉంది.

175. జనాభా శాస్త్రంలో ‘అర్బనైజేషన్’ (పట్టణీకరణ) పెరుగుదల దేనికి సంకేతం?

• ఆప్షన్స్: A) పారిశ్రామిక అభివృద్ధి, వలసలు మరియు ఆర్థిక మార్పులకు, B) వ్యవసాయం నశించడానికి, C) విద్య లేకపోవడానికి, D) గ్రామాలు ఖాళీ అవ్వడానికి మాత్రమే
• సమాధానం: A) పారిశ్రామిక అభివృద్ధి, వలసలు మరియు ఆర్థిక మార్పులకు
• వివరణ: గ్రామీణ ప్రాంతాల నుండి పట్టణాలకు ప్రజలు తరలివెళ్లడం పట్టణీకరణను పెంచుతుంది.

176. భారతదేశంలో ‘జాతీయ జనాభా విధానం – 2000’ ప్రకారం బాల్య వివాహాలను నివారించడానికి ఏ చట్టం అమలుపై దృష్టి పెట్టారు?

• ఆప్షన్స్: A) బాల్య వివాహాల నిరోధక చట్టం (Child Marriage Restraint Act), B) హిందూ వివాహ చట్టం, C) ప్రత్యేక వివాహ చట్టం, D) క్రిమినల్ చట్టం
• సమాధానం: A) బాల్య వివాహాల నిరోధక చట్టం (Child Marriage Restraint Act)
• వివరణ: బాల్య వివాహాలను అరికట్టడం ద్వారా సంతానోత్పత్తిని నియంత్రించవచ్చు.

177. 2011 సెన్సస్ ప్రకారం భారతదేశంలో అక్షరాస్యత తక్కువగా ఉన్న రాష్ట్రాలలో బీహార్ తర్వాత ఉన్న రాష్ట్రం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) అరుణాచల్ ప్రదేశ్, B) రాజస్థాన్, C) జార్ఖండ్, D) ఆంధ్రప్రదేశ్
• సమాధానం: A) అరుణాచల్ ప్రదేశ్
• వివరణ: అక్షరాస్యతలో బీహార్ తర్వాత అరుణాచల్ ప్రదేశ్ తక్కువ స్థానంలో ఉంది.

178. జనాభా శాస్త్రంలో ‘డెమోగ్రాఫిక్ ట్రాన్సిషన్’ రెండవ దశలో ఏది గమనించవచ్చు?

• ఆప్షన్స్: A) జనన రేటు అలాగే ఉండి మరణాల రేటు పడిపోవడం వల్ల జనాభా విపరీతంగా పెరుగుతుంది, B) జననాలు పడిపోతాయి, C) రెండూ తగ్గుతాయి, D) జనాభా ఆగిపోతుంది
• సమాధానం: A) జనన రేటు అలాగే ఉండి మరణాల రేటు పడిపోవడం వల్ల జనాభా విపరీతంగా పెరుగుతుంది
• వివరణ: వైద్య రంగం అభివృద్ధి చెందడం వల్ల మరణాలు తగ్గి జనాభా పేలుడు సంభవిస్తుంది.

179. భారతదేశంలో అత్యధిక జనాభా కలిగిన కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలలో ఢిల్లీ తర్వాత రెండో స్థానంలో ఉన్నది ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) పుదుచ్చేరి, B) జమ్మూ కాశ్మీర్, C) చండీగఢ్, D) అండమాన్ నికోబార్
• సమాధానం: A) పుదుచ్చేరి లేదా జమ్మూ కాశ్మీర్ (జమ్మూ కాశ్మీర్ కేంద్రపాలిత ప్రాంతం అయిన తర్వాత)
• వివరణ: జనాభా పరంగా కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలలో ఢిల్లీ మొదటి స్థానంలో ఉంది.

180. జనాభా శాస్త్రంలో ‘సెక్స్ రేషియో at Birth’ (పుట్టిన时的 లింగ నిష్పత్తి) అనగా ఏమిటి?

• ఆప్షన్స్: A) పుట్టిన ప్రతి వేయి మంది మగ శిశువులకు ఆడ శిశువుల సంఖ్య, B) మొత్తం జనాభా నిష్పత్తి, C) వృద్ధుల నిష్పత్తి, D) మరణాల నిష్పత్తి
• సమాధానం: A) పుట్టిన ప్రతి వేయి మంది మగ శిశువులకు ఆడ శిశువుల సంఖ్య
• వివరణ: ఇది నవజాత శిశువుల లింగ నిష్పత్తిని సూచిస్తుంది.

181. 2011 సెన్సస్ ప్రకారం భారతదేశంలో మొత్తం అక్షరాస్యతలో మహిళల అక్షరాస్యతా శాతం ఎంత?

• ఆప్షన్స్: A) 65.46%, B) 74.04%, C) 82.14%, D) 60.12%
• సమాధానం: A) 65.46%
• వివరణ: 2011 లెక్కల ప్రకారం మహిళల అక్షరాస్యత 65.46 శాతంగా నమోదైంది.

182. భారతదేశంలో ‘జనాభా నియంత్రణ’ కోసం ప్రభుత్వం ప్రోత్సహిస్తున్న తాత్కాలిక మరియు శాశ్వత పద్ధతులలో ఏవి ఉన్నాయి?

• ఆప్షన్స్: A) కండోమ్‌లు, గర్భనిరోధక మాత్రలు (తాత్కాలికం) మరియు ట్యూబెక్టమీ, వాసెక్టమీ (శాశ్వతం), B) కేవలం మాత్రలు, C) శస్త్రచికిత్సలు మాత్రమే, D) ఆయుర్వేద మందులు
• సమాధానం: A) కండోమ్‌లు, గర్భనిరోధక మాత్రలు (తాత్కాలికం) మరియు ట్యూబెక్టమీ, వాసెక్టమీ (శాశ్వతం)
• వివరణ: కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రాల ద్వారా ఈ సేవలు అందించబడతాయి.

183. జనాభా శాస్త్రంలో ‘ఏజ్ డిస్ట్రిబ్యూషన్’ (వయస్సు వారీగా జనాభా పంపిణీ) దేశంపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతుంది?

• ఆప్షన్స్: A) దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థలో శ్రామిక శక్తి, విద్య మరియు ఆరోగ్య రంగాల అవసరాలను నిర్దేశిస్తుంది, B) కేవలం పన్నులను మారుస్తుంది, C) వాతావరణాన్ని మారుస్తుంది, D) ఎగుమతులను ఆపుతుంది
• సమాధానం: A) దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థలో శ్రామిక శక్తి, విద్య మరియు ఆరోగ్య రంగాల అవసరాలను నిర్దేశిస్తుంది
• వివరణ: యువ జనాభా ఉంటే విద్య, ఉద్యోగాలపై దృష్టి పెడతారు, వృద్ధులు ఎక్కువగా ఉంటే ఆరోగ్య రక్షణ ముఖ్యం అవుతుంది.

184. 2011 సెన్సస్ ప్రకారం భారతదేశంలో అత్యధిక జనాభా గల రాష్ట్రాలలో పశ్చిమ బెంగాల్ స్థానం ఎంత?

• ఆప్షన్స్: A) నాల్గవ స్థానం, B) మూడవ స్థానం, C) ఐదవ స్థానం, D) రెండవ స్థానం
• సమాధానం: A) నాల్గవ స్థానం
• వివరణ: ఉత్తర ప్రదేశ్, మహారాష్ట్ర, బీహార్ తర్వాత పశ్చిమ బెంగాల్ నాల్గవ స్థానంలో ఉంది.

185. జనాభా శాస్త్రంలో ‘డెమోగ్రాఫిక్ ట్రాన్సిషన్’ నాల్గవ దశ ప్రత్యేకత ఏమిటి?

• ఆప్షన్స్: A) తక్కువ జననాలు మరియు తక్కువ మరణాలు ఉండటం వల్ల జనాభా స్థిరంగా లేదా నెమ్మదిగా మారుతుంది, B) జనాభా భారీగా పెరుగుతుంది, C) జనాభా అంతరించిపోతుంది, D) మరణాలు ఎక్కువగా ఉంటాయి
• సమాధానం: A) తక్కువ జననాలు మరియు తక్కువ మరణాలు ఉండటం వల్ల జనాభా స్థిరంగా లేదా నెమ్మదిగా మారుతుంది
• వివరణ: అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు ఈ దశలో జనాభా సమతుల్యతను కలిగి ఉంటాయి.

186. భారతదేశంలో ప్రతి పదేళ్లకు ఒకసారి జరిగే జనాభా లెక్కల (Census) సమయంలో సేకరించే వ్యక్తిగత వివరాలు ఏ చట్టం ద్వారా గోప్యంగా ఉంచబడతాయి?

• ఆప్షన్స్: A) సెన్సస్ చట్టం – 1948, B) సమాచార హక్కు చట్టం, C) రాజ్యాంగ ఆర్టికల్ 21, D) రక్షణ చట్టం
• సమాధానం: A) సెన్సస్ చట్టం – 1948
• వివరణ: సెన్సస్‌లో ఇచ్చే వ్యక్తిగత సమాచారం పూర్తిగా గోప్యంగా ఉంచబడుతుంది, దానిని పన్నుల కోసం లేదా ఇతర విషయాలకు వాడరు.

187. 2011 సెన్సస్ ప్రకారం భారతదేశంలో అత్యల్ప అక్షరాస్యత గల పురుషులు ఏ రాష్ట్రంలో ఉన్నారు?

• ఆప్షన్స్: A) బీహార్, B) అరుణాచల్ ప్రదేశ్, C) ఆంధ్రప్రదేశ్, D) రాజస్థాన్
• సమాధానం: A) బీహార్
• వివరణ: బీహార్‌లో పురుషుల అక్షరాస్యత కూడా దేశంలో తక్కువగా ఉంది.

188. జనాభా శాస్త్రంలో ‘ఫెర్టిలిటీ’ ని ప్రభావితం చేసే జీవసంబంధమైన (Biological) కారకం ఏమిటి?

• ఆప్షన్స్: A) మహిళల సంతానోత్పత్తి వయస్సు (15-49 సంవత్సరాలు), B) ఆదాయం, C) విద్య, D) మతం
• సమాధానం: A) మహిళల సంతానోత్పత్తి వయస్సు (15-49 సంవత్సరాలు)
• వివరణ: ప్రసూతి వయస్సు సంతానోత్పత్తిని నిర్దేశించే ప్రాథమిక జీవసంబంధ అంశం.

189. భారతదేశంలో జనాభా వృద్ధిని నియంత్రించడానికి అమలు చేసిన ‘ట్యూబెక్టమీ’ (Tubectomy) ఏ రకమైన కుటుంబ నియంత్రణ శస్త్రచికిత్స?

• ఆప్షన్స్: A) మహిళలకు చేసే శాశ్వత కుటుంబ నియంత్రణ ఆపరేషన్, B) పురుషులకు చేసే ఆపరేషన్, C) తాత్కాలిక పద్ధతి, D) మందుల ద్వారా చేసేది
• సమాధానం: A) మహిళలకు చేసే శాశ్వత కుటుంబ నియంత్రణ ఆపరేషన్
• వివరణ: ట్యూబెక్టమీ అనేది స్త్రీలలో ఫెలోపియన్ నాళాలను ముడివేసే శాశ్వత పద్ధతి.

190. భారతదేశంలో జనాభా వృద్ధిని నియంత్రించడానికి అమలు చేసిన ‘వాసెక్టమీ’ (Vasectomy) ఏ రకమైన కుటుంబ నియంత్రణ శస్త్రచికిత్స?

• ఆప్షన్స్: A) పురుషులకు చేసే శాశ్వత కుటుంబ నియంత్రణ ఆపరేషన్, B) మహిళలకు చేసేది, C) తాత్కాలిక పద్ధతి, D) మాత్రల ద్వారా చేసేది
• సమాధానం: A) పురుషులకు చేసే శాశ్వత కుటుంబ నియంత్రణ ఆపరేషన్
• వివరణ: వాసెక్టమీ అనేది పురుషులలో వాస్ డిఫరెన్స్‌ను కట్టేసే శాశ్వత పద్ధతి.

191. 2011 సెన్సస్ ప్రకారం భారతదేశంలో అత్యధిక అక్షరాస్యత గల జిల్లా సెర్చిప్ ఏ రాష్ట్రంలో ఉంది?

• ఆప్షన్స్: A) మిజోరాం, B) కేరళ, C) గోవా, D) త్రిపుర
• సమాధానం: A) మిజోరాం
• వివరణ: సెర్చిప్ జిల్లా మిజోరాంలో ఉంది.

192. జనాభా శాస్త్రంలో ‘డెమోగ్రాఫిక్ డివిడెండ్’ (Demographic Dividend) పూర్తి ప్రయోజనం పొందాలంటే ప్రభుత్వం ఏ రంగాలపై పెట్టుబడులు పెట్టాలి?

• ఆప్షన్స్: A) నాణ్యమైన విద్య, నైపుణ్యాభివృద్ధి (Skill Development) మరియు ఆరోగ్య రంగం, B) కేవలం భవనాల నిర్మాణం, C) విదేశీ రుణాలు, D) ఆయుధాలు
• సమాధానం: A) నాణ్యమైన విద్య, నైపుణ్యాభివృద్ధి (Skill Development) మరియు ఆరోగ్య రంగం
• వివరణ: యువ జనాభాను ఉత్పాదక శక్తిగా మలచడానికి విద్య, నైపుణ్యాలు చాలా ముఖ్యం.

193. భారతదేశంలో ‘జాతీయ జనాభా విధానం – 2000’ ప్రకారం అక్షరాస్యత మరియు ప్రాథమిక విద్యను అందించడంలో ఏ లక్ష్యాన్ని నిర్దేశించారు?

• ఆప్షన్స్: A) 14 సంవత్సరాల వయస్సు వరకు ఉచిత మరియు నిర్బంధ ప్రాథమిక విద్యను అందించడం, B) డిగ్రీని తప్పనిసరి చేయడం, C) విదేశీ విద్యను తేవడం, D) బడులను మూసివేయడం
• సమాధానం: A) 14 సంవత్సరాల వయస్సు వరకు ఉచిత మరియు నిర్బంధ ప్రాథమిక విద్యను అందించడం
• వివరణ: విద్యా హక్కు చట్టం మరియు జనాభా విధానం దీనికి మద్దతు ఇస్తాయి.

194. 2011 సెన్సస్ ప్రకారం భారతదేశంలో అత్యల్ప మహిళా అక్షరాస్యత గల రాష్ట్రం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) రాజస్థాన్ లేదా బీహార్, B) కేరళ, C) గోవా, D) పంజాబ్
• సమాధానం: A) రాజస్థాన్ లేదా బీహార్
• వివరణ: రాజస్థాన్ మరియు బీహార్‌లలో మహిళా అక్షరాస్యత చాలా వెనుకబడి ఉంది.

195. జనాభా శాస్త్రంలో ‘ఇమ్మిగ్రేషన్’ (Immigration) అనగా ఏమిటి?

• ఆప్షన్స్: A) వేరే దేశం నుండి మన దేశానికి వచ్చి స్థిరపడటం, B) దేశం నుండి వేరే దేశానికి వెళ్లడం, C) గ్రామం నుండి పట్టణానికి వెళ్లడం, D) పట్టణం నుండి గ్రామానికి రావడం
• సమాధానం: A) వేరే దేశం నుండి మన దేశానికి వచ్చి స్థిరపడటం
• వివరణ: వలస వచ్చి చేరేవారిని ఇమ్మిగ్రెంట్స్ అంటారు.

196. భారతదేశంలో ‘జనగణన’ (Census) నిర్వహించేటప్పుడు సేకరించే డేటాలో గృహాల రకాలకు సంబంధించి దేనికి ప్రాధాన్యత ఇస్తారు?

• ఆప్షన్స్: A) ఇళ్ల సౌకర్యాలు, ఆస్తులు మరియు గృహ నిర్మాణ వస్తువుల వివరాలు, B) కార్ల సంఖ్య, C) విదేశీ ప్రయాణాలు, D) రాజకీయ పార్టీలు
• సమాధానం: A) ఇళ్ల సౌకర్యాలు, ఆస్తులు మరియు గృహ నిర్మాణ వస్తువుల వివరాలు
• వివరణ: హౌస్ లిస్టింగ్ దశలో గృహాల పరిస్థితిని సేకరిస్తారు.

197. 2011 సెన్సస్ ప్రకారం భారతదేశంలో అత్యధిక జనాభా గల రాష్ట్రాలలో మధ్యప్రదేశ్ స్థానం ఎంత?

• ఆప్షన్స్: A) ఐదవ స్థానం, B) మూడవ స్థానం, C) నాల్గవ స్థానం, D) ఆరవ స్థానం
• సమాధానం: A) ఐదవ స్థానం
• వివరణ: ఉత్తర ప్రదేశ్, మహారాష్ట్ర, బీహార్, పశ్చిమ బెంగాల్ తర్వాత మధ్యప్రదేశ్ ఐదో స్థానంలో ఉంది.

198. జనాభా శాస్త్రంలో ‘డెమోగ్రాఫిక్ ట్రాన్సిషన్’ సిద్ధాంతం ప్రకారం జనాభా విస్ఫోటనం ఏ దశలో జరుగుతుంది?

• ఆప్షన్స్: A) రెండవ దశలో, B) మొదటి దశలో, C) మూడవ దశలో, D) నాల్గవ దశలో
• సమాధానం: A) రెండవ దశలో
• వివరణ: మరణాలు తగ్గి జననాలు అధికంగా ఉన్న రెండవ దశలోనే జనాభా పేలుడు సంభవిస్తుంది.

199. భారతదేశంలో ‘జాతీయ జనాభా విధానం – 2000’ ప్రకారం శిశు మరణాల రేటును (IMR) ఎంతకు తగ్గించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు?

• ఆప్షన్స్: A) ప్రతి వేయి జననాలకు 30 కంటే తక్కువకు, B) సున్నాకి, C) 50కి, D) 100కి
• సమాధానం: A) ప్రతి వేయి జననాలకు 30 కంటే తక్కువకు
• వివరణ: శిశు మరణాలను తగ్గించడం జనాభా విధాన లక్ష్యాలలో ఒకటి.

200. జనాభా శాస్త్రం (Demography) మరియు ఆర్థికాభివృద్ధికి సంబంధించి అత్యంత సమగ్రమైన అవగాహన కల్పించే ముగింపు ఏమిటి?

• ఆప్షన్స్: A) అధిక జనాభాను నైపుణ్యంతో కూడిన మానవ వనరుగా మలిచినప్పుడే దేశం నిజమైన ఆర్థికాభివృద్ధిని సాధించగలదు, B) జనాభాను పూర్తిగా తగ్గించడం ఒక్కటే మార్గం, C) జనాభా వృద్ధి వల్ల ఎలాంటి నష్టం లేదు, D) వ్యవసాయం ఒక్కటే దేశాన్ని కాపాడుతుంది
• సమాధానం: A) అధిక జనాభాను నైపుణ్యంతో కూడిన మానవ వనరుగా మలిచినప్పుడే దేశం నిజమైన ఆర్థికాభివృద్ధిని సాధించగలదు
• వివరణ: జనాభా అనేది సరైన ప్రణాళిక, విద్య, ఆరోగ్యంతో ఉంటే భారంగా కాకుండా దేశ అభివృద్ధికి గొప్ప బలమవుతుంది.