జైన, బౌద్ధ మతాల ఆవిర్భావం TOP 100 BITS PART 4

62. జైన తీర్థంకరుడైన వర్ధమాన మహావీరుడు తన 72వ ఏట ఎక్కడ ముక్తి (నిర్వాణం) పొందాడు?

• A) వైశాలి
• B) పావాపురి
• C) శ్రావస్తి
• D) కుందగ్రామం

జవాబు: B) పావాపురి వివరణ: బీహార్‌లోని నలంద సమీపంలో ఉన్న పావాపురి వద్ద క్రీ.పూ. 468 లో హర్యాంక వంశపు రాజు సస్తిపాలుడి రాచరిక పరిధిలో మహావీరుడు నిర్వాణం చెందాడు.

63. గౌతమ బుద్ధునికి ‘ఆసియా జ్యోతి’ (Light of Asia) అని పేరు పెట్టి అదే పేరుతో గ్రంథాన్ని రచించిన ఆంగ్లేయ రచయిత ఎవరు?

• A) సర్ ఎడ్విన్ ఆర్నాల్డ్ (Edwin Arnold)
• B) విలియం జోన్స్
• C) ఆర్థర్ స్మిత్
• D) మార్టిమర్ వీలర్

జవాబు: A) సర్ ఎడ్విన్ ఆర్నాల్డ్ వివరణ: 1879లో సర్ ఎడ్విన్ ఆర్నాల్డ్ ‘లలితవిస్తార’ అనే బౌద్ధ గ్రంథం ఆధారంగా బుద్ధుని జీవితంపై ‘ది లైట్ ఆఫ్ ఏషియా’ (The Light of Asia) అనే ప్రసిద్ధ కావ్య కావ్యాన్ని రచించాడు.

64. బౌద్ధ సంఘంలో చేరడానికి జరిగే ప్రాథమిక ప్రవేశ కార్యక్రమాన్ని ‘ప్రవ్రజ్య’ అనగా, పూర్తిస్థాయి భిక్షువుగా మారే ముగింపు కార్యక్రమాన్ని ఏమంటారు?

• A) ఉపోసథ
• B) ఉపసంపద (Upasampada)
• C) పవారణ
• D) ధర్మచక్రం

జవాబు: B) ఉపసంపద వివరణ: 15 ఏళ్లు నిండిన వారు ‘ప్రవ్రజ్య’ ద్వారా శ్రామణేరులుగా చేరవచ్చు. 20 ఏళ్లు నిండిన తర్వాత బౌద్ధ సంఘం ఆమోదంతో పూర్తి భిక్షువుగా మారే ప్రక్రియను ‘ఉపసంపద’ అంటారు.

65. నాగార్జునకొండ వద్ద బౌద్ధమతానికి, ముఖ్యంగా బౌద్ధ భిక్షుణులకు అత్యధికంగా ఆదరణ మరియు దానాలు ఇచ్చిన రాజ్య వంశం ఏది?

• A) శాతవాహనులు
• B) ఇక్ష్వాకులు (రాణులు)
• C) విష్ణుకుండినులు
• D) చాళుక్యులు

జవాబు: B) ఇక్ష్వాకులు (రాణులు) వివరణ: విజయపురి (నాగార్జునకొండ) ఏలిన ఇక్ష్వాకు రాజులు వైదిక మతాన్ని పాటించినప్పటికీ, వారి రాణులు (శాంతిశ్రీ, భట్టిదేవ మొదలైనవారు) బౌద్ధమతానికి భారీగా దానాలు చేసి మహాచైత్యాలు, విహారాలను నిర్మించారు.

66. కింది వానిలో ‘కపిలవస్తు’ మరియు ‘బుద్ధుని జన్మస్థలం’ గురించి తెలిపే అత్యంత ప్రాచీన అశోకుని స్తంభ శాసనం ఏది?

• A) రుమ్మిందెయ్ శాసనం (Rummindei Pillar Edict)
• B) భాబ్రూ శాసనం
• C) సారనాథ్ శాసనం
• D) మస్కీ శాసనం

జవాబు: A) రుమ్మిందెయ్ శాసనం వివరణ: నేపాల్‌లోని రుమ్మిందెయ్ (లుంబిని) వద్ద ఉన్న అశోకుని శాసనం బుద్ధుడు అక్కడ జన్మించాడని ధృవీకరిస్తుంది. ఈ పవిత్ర సందర్భాన్ని పురస్కరించుకుని అశోకుడు ఆ గ్రామానికి పన్నులను 1/8 వంతుకు తగ్గించాడు.

67. జైన తత్త్వశాస్త్రం ప్రకారం ‘జీవుడు’ (Soul) లోకి కొత్త కర్మలు ప్రవేశించకుండా ఆపే ప్రక్రియను ఏమంటారు?

• A) ఆస్రవం
• B) సంవర (Samvara)
• C) నిర్జర
• D) మోక్షం

జవాబు: B) సంవర వివరణ: కర్మ ఆత్మలోకి ప్రవేశించడాన్ని ‘ఆస్రవం’ అని, దానిని నిరోధించడాన్ని ‘సంవర’ అని, పాత కర్మలను కరిగించడాన్ని ‘నిర్జర’ అని అంటారు. కర్మ పూర్తిగా తొలగిపోతే ‘మోక్షం’ వస్తుంది.

68. అజంతా గుహలలోని ప్రసిద్ధ ‘పద్మపాణి బోధిసత్వుడు’ (Padmapani Bodhisattva) వర్ణచిత్రం ఏ సంఖ్య గల గుహలో ఉంది?

• A) గుహ సంఖ్య 1
• B) గుహ సంఖ్య 10
• C) గుహ సంఖ్య 16
• D) గుహ సంఖ్య 26

జవాబు: A) గుహ సంఖ్య 1 వివరణ: మహారాష్ట్రలోని అజంతా గుహలలో గుహ సంఖ్య 1 గోడపై చేతిలో తామర పువ్వు పట్టుకున్న కరుణామయ పద్మపాణి (అవలోకితేశ్వర) బోధిసత్వుని ప్రపంచ ప్రసిద్ధ ఫ్రెస్కో వర్ణచిత్రం ఉంది.

69. గుజరాత్‌ను పాలించిన సోలంకీ/చాళుక్య రాజు ‘కుమారపాలుడు’ ఎవరి ప్రభావంతో జైనమతాన్ని స్వీకరించి ‘శ్వేతాంబర అశోకుడు’ గా పేరు పొందాడు?

• A) హేమచంద్రాచార్యుడు (Hemachandra)
• B) భద్రబాహు
• C) జినసేనుడు
• D) హరిభద్రసూరి

జవాబు: A) హేమచంద్రాచార్యుడు వివరణ: 12వ శతాబ్దానికి చెందిన గొప్ప జైన పండితుడు హేమచంద్రుని బోధనలతో ప్రభావితుడైన కుమారపాలుడు జైనమతాన్ని స్వీకరించి తన రాజ్యంలో జంతుబలులు, మద్యపానాన్ని నిషేధించాడు.

70. ‘అనాత్మవాదం’ (Anatman) మరియు ‘అనిత్యవాదం’ (Impermanence) ఏ మతం యొక్క ప్రాథమిక తత్వాలు?

• A) జైన మతం
• B) బౌద్ధ మతం
• C) ఆజీవక మతం
• D) చార్వాక మతం

జవాబు: B) బౌద్ధ మతం వివరణ: బౌద్ధమతం ప్రకారం ప్రపంచంలో ఏదీ శాశ్వతం కాదు (అనిత్యం) మరియు మానవుడిలో శాశ్వతమైన ఆత్మ అంటూ ఏదీ లేదు (అనాత్మ). శరీరం, మనస్సుల నిరంతర పరిణామ ప్రక్రియే జీవుడు.

71. క్రీ.శ. 1200 ప్రాంతంలో బీహార్‌లోని నలంద మరియు విక్రమశిల విశ్వవిద్యాలయాలను ధ్వంసం చేసిన తుర్కీ సేనాపతి ఎవరు?

• A) మహమ్మద్ ఘోరీ
• B) భక్తియార్ ఖిల్జీ (Bakhtiyar Khilji)
• C) కుతుబుద్దీన్ ఐబక్
• D) మహమూద్ గజినీ

జవాబు: B) భక్తియార్ ఖిల్జీ వివరణ: మహమ్మద్ ఘోరీ సేనాధిపతి అయిన ఇక్తియార్ ఉద్దీన్ భక్తియార్ ఖిల్జీ బీహార్‌పై దండెత్తి నలంద, విక్రమశిల, ఓదంతపురి విహారాలను తగలబెట్టి వేలాదిమంది బౌద్ధ భిక్షువులను హతమార్చాడు.

72. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని శ్రీకాకుళం జిల్లాలో వంశధార నది ఒడ్డున ఉన్న ప్రసిద్ధ బౌద్ధ మహాక్షేత్రం ఏది?

• A) శాలిహుండం (Salihundam)
• B) భావికొండ
• C) తొట్లకొండ
• D) అమరావతి

జవాబు: A) శాలిహుండం వివరణ: శ్రీకాకుళం జిల్లా వంశధార నది తీరాన కొండపై శాలిహుండం బౌద్ధ క్షేత్రం ఉంది. ఇక్కడ థేరవాద, మహాయాన, వజ్రయాన దశలకు సంబంధించిన అనేక స్థూపాలు, విహారాలు బయటపడ్డాయి.

73. 23వ జైన తీర్థంకరుడైన పార్శ్వనాథుని తల్లిదండ్రులు ఎవరు?

• A) సిద్ధార్థుడు – త్రిశల
• B) అశ్వసేనుడు – వామాదేవి
• C) నందివర్ధనుడు – సుభద్ర
• D) సముద్రవిజయుడు – శివదేవి

జవాబు: B) అశ్వసేనుడు – వామాదేవి వివరణ: పార్శ్వనాథుడు వారణాసి (కాశీ) రాజు అశ్వసేనుడు మరియు వామాదేవి దంపతులకు జన్మించాడు. ఈయన మహావీరుడి కంటే సుమారు 250 ఏళ్ల క్రితం జీవించాడు.

74. భారత్ నుండి తరలించబడిన బుద్ధుని పవిత్ర దంత అవశేషం (Tooth Relic) ప్రస్తుతం శ్రీలంకలోని ఏ నగరంలో ఉంది?

• A) అనురాధపురం
• B) కాండీ (Kandy)
• C) కొలంబో
• D) గాలే

జవాబు: B) కాండీ వివరణ: కళింగ నుండి శ్రీలంకకు తరలించబడిన బుద్ధుని దంతం ప్రస్తుతం కాండీ నగరంలోని ప్రసిద్ధ ‘శ్రీ దళద మాలిగావ’ (Temple of the Sacred Tooth Relic) ఆలయంలో భద్రపరచబడి ఉంది.

75. బౌద్ధమతంలో ప్రాచుర్యం పొందిన ‘జాతక కథల’ సంఖ్య సుమారు ఎంత?

• A) 108
• B) 547
• C) 1008
• D) 24

జవాబు: B) 547 వివరణ: సుత్త పీఠకంలోని ఖుద్దక నికాయకు చెందిన జాతక కథల గ్రంథంలో బుద్ధుని పూర్వజన్మలకు సంబంధించిన మొత్తం 547 కథలు వర్ణించబడ్డాయి.

76. విజయనగర సామ్రాజ్య కాలంలో హంపిలో ప్రసిద్ధ ‘గాణగిత్తి జైన దేవాలయాన్ని’ (Ganagitti Jain Temple) నిర్మించిన మంత్రి ఎవరు?

• A) తిమ్మరుసు
• B) ఇరుగప్ప దండనాథుడు (Irugappa)
• C) తెనాలి రామకృష్ణ
• D) సాయణాచార్య

జవాబు: B) ఇరుగప్ప దండనాథుడు వివరణ: విజయనగర రాజు రెండవ హరిహరరాయల ఆస్థానంలో ప్రధాన మంత్రి మరియు దండనాయకుడిగా ఉన్న జైన మతాభిమాని ఇరుగప్ప దండనాథుడు క్రీ.శ. 1385 లో హంపిలో ఈ జైన దేవాలయాన్ని నిర్మించాడు.

77. ‘మహాయాన’ బౌద్ధమతాన్ని స్వీకరించి నాణేలపై బుద్ధుని బొమ్మను ముద్రించిన కుషాణ చక్రవర్తి ఎవరు?

• A) కుజుల కాడ్ఫిసెస్
• B) విమా కాడ్ఫిసెస్
• C) కనిష్కుడు
• D) హువిష్కుడు

జవాబు: C) కనిష్కుడు వివరణ: 4వ బౌద్ధ পরিషత్ నిర్వహించిన కనిష్కుడు మహాయాన బౌద్ధాన్ని స్వీకరించి, తన నాణేలపై ‘బోడో’ (బుద్ధ) అని గ్రీకు లిపిలో రాయించి బొమ్మను ముద్రించాడు.

78. బౌద్ధ సంఘంలో వర్షాకాలంలో (3-4 నెలలు) భిక్షువులు ఒకే చోట నివసించే పవిత్ర ఆచారాన్ని ఏమంటారు?

• A) వర్షవాసం (Vassavasa)
• B) పరివ్రాజక
• C) నిర్వాణ
• D) సంసార

జవాబు: A) వర్షవాసం వివరణ: వర్షాకాలంలో ప్రయాణాలు కష్టంగా ఉండటం మరియు క్రిమి కీటకాలు తొక్కబడకుండా ఉండేందుకు బుద్ధుడు భిక్షువులకు 3 నెలల ‘వర్షవాసం’ నిబంధన విధించాడు.

79. కర్ణాటకలోని బదామి చాళుక్యుల కాలంలో నిర్మించబడిన ప్రసిద్ధ జైన తొలుచు గుహ (Cave 4) ఎక్కడ ఉంది?

• A) ఐహోల్
• B) బదామి (వాతాపి)
• C) పట్టడకల్
• D) శ్రవణబెళగొళ

జవాబు: B) బదామి వివరణ: బదామిలోని 4 ప్రసిద్ధ తొలిచిన గుహలలో 4వ గుహ పూర్తిగా జైనమతానికి చెందినది. ఇందులో వర్ధమాన మహావీరుడు మరియు పార్శ్వనాథుల అందమైన విగ్రహాలు ఉన్నాయి.

80. కింది వాటిలో భారతదేశంలో బౌద్ధమత క్షీణతకు కారణం కానిది ఏది?

• A) బౌద్ధ సంఘాలలో అవినీతి మరియు విలాసాలు పెరగడం
• B) సంస్కృత భాషను స్వీకరించి సాధారణ ప్రజలకు దూరం కావడం
• C) గుప్తులు మరియు రాజపుత్రుల కాలంలో హిందూ మత పునరుద్ధరణ
• D) అశోకుడు ‘ధమ్మ’ ప్రచారం చేయడం

జవాబు: D) అశోకుడు ‘ధమ్మ’ ప్రచారం చేయడం వివరణ: అశోకుని ధమ్మ ప్రచారం బౌద్ధ ప్రపంచ వ్యాప్తికి తోడ్పడింది. పాలి భాషను వదిలి సంస్కృతం వాడటం, వజ్రయానంలోని ఆచారాలు, విదేశీ దండయాత్రలు బౌద్ధ క్షీణతకు ప్రధాన కారణాలు.

81. జైనమత ప్రచారం కోసం సమకూర్చిన 14 పూర్వాలు (14 Purvas) అనే ప్రాచీన గ్రంథాలు ఏ సమావేశం తర్వాత నశించిపోయాయి?

• A) మొదటి జైన పరిషత్ (పాటలీపుత్రం)
• B) రెండవ జైన పరిషత్ (వల్లభి)
• C) రాజగృహ సమావేశం
• D) కుందగ్రామ సమావేశం

జవాబు: A) మొదటి జైన పరిషత్ (పాటలీపుత్రం) వివరణ: క్రీ.పూ. 300లో పాటలీపుత్రంలో జరిగిన మొదటి జైన పరిషత్‌లో ప్రాచీన 14 పూర్వాల స్థానంలో 12 అంగాలను క్రోడీకరించారు. కాలక్రమేణా 14 పూర్వాల జ్ఞానం లుప్తమైపోయింది.