NITYA VIDYARDHI
29 ఆగస్ట్ 2026 కరెంటు అఫైర్స్
1.లోహ మిశ్రమాల కోసం ‘అలాయ్ తత్వస’ ఏఐ ప్లాట్‌ఫామ్‌ను రూపొందించిన ఐఐటీ మద్రాస్
- ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు, ఏరోస్పేస్, రెన్యూవబుల్ ఎనర్జీ రంగాలకు అవసరమైన అధునాతన లోహ మిశ్రమాలను వేగంగా గుర్తించేందుకు ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ మద్రాస్ (ఐఐటీ మద్రాస్) పరిశోధకులు ‘అలాయ్ తత్వస’ అనే ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ ప్లాట్‌ఫామ్‌ను అభివృద్ధి చేశారు.
- లార్జ్ లాంగ్వేజ్ మోడల్స్ (ఎల్‌ఎల్‌ఎంలు) సాయంతో 10,000కు పైగా పరిశోధనా పత్రాల్లోని సమాచారాన్ని సేకరించి భారీ ప్రత్యేక డేటాబేస్‌ను రూపొందించారు.
- ఈ ఏఐ ఫ్రేమ్‌వర్క్ ద్వారా శాస్త్రవేత్తలు, తయారీదారులు అధిక సామర్థ్యం, పర్యావరణ అనుకూలత కలిగిన లోహ మిశ్రమాలను వేగంగా గుర్తించవచ్చు.
- లోహ మిశ్రమాల కూర్పు, ప్రాసెసింగ్ విధానం, మెకానికల్ లక్షణాల మధ్య సంబంధాలను విశ్లేషించేందుకు అధునాతన డేటాబేస్‌లు, సాఫ్ట్‌వేర్ టూల్స్‌ను ఇందులో సమీకరించారు.
2. గర్భిణీ సంక్షేమానికి ‘గర్భిణీ మిత్ర’ కోర్సును ప్రారంభించిన ఆల్ ఇండియా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఆయుర్వేద
- న్యూఢిల్లీలోని ఆల్ ఇండియా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఆయుర్వేద (AIIA) 2026–27 విద్యా సంవత్సరానికి ‘గర్భిణీ మిత్ర’ పేరుతో కొత్త కోర్సును ప్రారంభించింది.
- ఆయుర్వేద ఆధారిత మాతృ సంరక్షణపై అవగాహన కల్పించడం ఈ కోర్సు ప్రధాన లక్ష్యం.
- ఆరు నెలల ఈ కోర్సు ద్వారా గర్భధారణ, ప్రసవానంతర కాలంలో మహిళలకు అనుకూలమైన సహాయం అందించగల శిక్షణ పొందిన సిబ్బందిని తయారు చేయనున్నారు.
- ఆరోగ్య విద్య, జననేతర/మాతృదర్శనం, కమ్యూనిటీ స్థాయిలో మాతృ సంక్షేమ సేవలపై శిక్షణ ఇస్తారు.
- గర్భిణీ స్త్రీల నుంచి శిశువు పుట్టిన తర్వాత 18 సంవత్సరాల వరకు వారి ఆరోగ్యాన్ని పర్యవేక్షించేందుకు ఈ కార్యక్రమం ఉపయోగపడుతుంది.
- శిక్షణ పొందిన సహాయక సిబ్బంది ద్వారా కమ్యూనిటీ స్థాయిలో మాతృ సంరక్షణ, సంక్షేమ అవగాహనను బలోపేతం చేయడం ఈ కార్యక్రమం ఉద్దేశం.
- ఆల్ ఇండియా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఆయుర్వేద (AIIA)
- స్థానం: న్యూఢిల్లీ
03. మైసూరులో నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ట్రైబల్ లాంగ్వేజెస్ అండ్ మ్యూజియం ప్రారంభం
- నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ట్రైబల్ లాంగ్వేజెస్ అండ్ మ్యూజియంను మైసూరులో 2026 ఆగస్టు 24న ప్రారంభించారు. ఇది ఆగస్టు 26 వరకు కొనసాగింది.
- గిరిజన భాషలు, మాండలికాలు, మౌఖిక సంప్రదాయాలు, సాంస్కృతిక వారసత్వాన్ని పరిరక్షించడం, డాక్యుమెంటేషన్ చేయడం ఈ కార్యక్రమం ప్రధాన లక్ష్యం.
- గిరిజన చరిత్ర, సంప్రదాయాలు, విజ్ఞాన వ్యవస్థలు, సాంస్కృతిక వస్తువులను పరిశీలించి ప్రజలకు పరిచయం చేయడంలో మ్యూజియంల పాత్రపై కూడా చర్చించారు.
- భారతదేశంలో 705 గిరిజన సమూహాలు ఉన్నాయని పేర్కొన్నారు. వీటిలో అనేక సమూహాలు పరిమిత లిఖిత సంప్రదాయం కలిగి ఉన్నాయి.
- కొన్ని గిరిజన భాషలు వినియోగం తగ్గడం, ప్రామాణిక లిపి లేకపోవడం, సరైన డాక్యుమెంటేషన్ కొరత వంటి సమస్యలను ఎదుర్కొంటున్నాయి.
- గిరిజన భాషలు, సాంస్కృతిక వారసత్వాన్ని భవిష్యత్ తరాలకు పరిరక్షించేందుకు ఈ కార్యక్రమం దోహదపడుతుంది.
04. ప్రపంచంలోనే తొలి IVF ఆడ దూడ – స్వదేశీ ‘లఖిమి’ జాతి
- అసోంలో పశుసంవర్ధక మరియు సహాయక పునరుత్పత్తి సాంకేతిక రంగాల్లో ఒక కీలక ఘనత సాధించారు. స్వదేశీ ‘లఖిమి’ పశు జాతికి చెందిన ప్రపంచంలోనే తొలి ఇన్-విట్రో ఫెర్టిలైజేషన్ (IVF) ఆడ దూడ జన్మించింది.
- అసోం వెటర్నరీ అండ్ ఫిషరీస్ యూనివర్సిటీ శాస్త్రవేత్తలు IVF సాంకేతికతను ఉపయోగించి ఈ విజయాన్ని సాధించారు.
- IVF విధానంలో ఆడ జంతువు నుంచి సేకరించిన అండాన్ని ప్రయోగశాల పరిస్థితుల్లో శరీరానికి వెలుపల వీర్యంతో ఫలదీకరిస్తారు.
- ఏర్పడిన పిండాన్ని మరో జంతువులోకి బదిలీ చేసి గర్భధారణను ఏర్పరుస్తారు.
- ఈ సాంకేతికత ద్వారా స్వదేశీ పశు జాతుల అభివృద్ధిని వేగవంతం చేయడంతో పాటు వాటి జన్యు లక్షణాలను మెరుగుపరచవచ్చు.
- విలువైన స్వదేశీ పశు జన్యు వనరుల పరిరక్షణకు, పశువుల ఉత్పాదకత పెంపునకు కూడా ఇది ఉపయోగపడుతుంది
05. భారత్ తొలిసారిగా స్వదేశీ 5 కిలోన్యూటన్ ఎయిర్-బ్రీతింగ్ రొటేటింగ్ డిటొనేషన్ ఇంజిన్‌ను ప్రదర్శించింది
- భారత రక్షణ రంగానికి చెందిన స్టార్టప్ D-Propulse Aerospace Private Limited 2026 ఆగస్టులో భారతదేశపు తొలి స్వదేశీ 5 కిలోన్యూటన్ (kN) ఎయిర్-బ్రీతింగ్ రొటేటింగ్ డిటొనేషన్ ఇంజిన్ (RDE)ను విజయవంతంగా ప్రదర్శించింది.
- ఈ ఇంజిన్‌ను ఏరోస్పైక్ నాజిల్‌తో అనుసంధానించి తెలంగాణలోని హైదరాబాద్‌లో ఉన్న DRDO పరీక్షా కేంద్రంలో పరీక్షించారు.
- ఈ పరీక్ష ద్వారా సాంకేతికత Technology Readiness Level-5 (TRL-5) స్థాయికి చేరినట్లు నిర్ధారించారు.
- RDEలో సంప్రదాయ ఇంజిన్లలోని సాధారణ దహన ప్రక్రియకు బదులుగా నిరంతరం ప్రయాణించే డిటొనేషన్ తరంగాల ద్వారా థ్రస్ట్ ఉత్పత్తి అవుతుంది.
- ఎయిర్-బ్రీతింగ్ ఇంజిన్ వాతావరణంలోని ఆక్సిజన్‌ను ఉపయోగిస్తుంది. అందువల్ల వాహనం మొత్తం ఆక్సిడైజర్‌ను తన వెంట తీసుకెళ్లాల్సిన అవసరం తగ్గుతుంది.
- ఏరోస్పైక్ నాజిల్ వివిధ ఆపరేటింగ్ పరిస్థితుల్లో ఎగ్జాస్ట్ విస్తరణను సమర్థంగా నిర్వహించేందుకు రూపొందించబడింది.
- ఈ విజయం అధునాతన హై-స్పీడ్ ప్రొపల్షన్, తదుపరి తరం ఏరోస్పేస్ మరియు రక్షణ వ్యవస్థలలో భారత పరిశోధనా సామర్థ్యాన్ని బలోపేతం చేస్తుంది.
- Rotating Detonation Engine (RDE):
- ప్రధాన సూత్రం: డిటొనేషన్ ఆధారిత దహనం
- ప్రత్యేకత: ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ డిటొనేషన్ తరంగాలు వలయాకార దహన గదిలో నిరంతరం తిరుగుతుంటాయి.
- ప్రయోజనం: అధిక థర్మోడైనమిక్ సామర్థ్యం, కాంపాక్ట్ ప్రొపల్షన్ వ్యవస్థకు అవకాశం.
- పరిశోధన వినియోగాలు: హై-స్పీడ్ విమానాలు, క్షిపణులు, అధునాతన ఏరోస్పేస్ ప్రొపల్షన్
06. అమేథీలో తొలి పూర్తిస్థాయి స్వదేశీకరించిన AK-203 ‘షేర్’ పరీక్ష
- Indo-Russian Rifles Private Limited (IRRPL) భారతదేశపు తొలి 100% స్వదేశీకరించిన AK-203 అసాల్ట్ రైఫిల్ ప్రోటోటైప్‌ను తయారు చేసి విజయవంతంగా పరీక్షించింది. దీనికి ‘షేర్’ అని పేరు పెట్టారు.
- ఈ పరీక్ష ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని అమేథీ జిల్లాలోని కోర్వా ఆర్డినెన్స్ ఫెసిలిటీలో నిర్వహించారు.
- IRRPL ప్రకారం, ‘షేర్’ ప్రోటోటైప్‌లోని అన్ని భాగాలు భారతదేశంలో తయారు చేసినవే. దేశీయ ముడి పదార్థాలను ఉపయోగించారు.
- ఇది లైసెన్స్ ఆధారిత ఉత్పత్తి నుంచి పూర్తిస్థాయి స్వదేశీ తయారీ వైపు భారత్ ముందుకు వేసిన ముఖ్యమైన అడుగుగా పేర్కొన్నారు.
- AK-203 కార్యక్రమం ప్రధాన ఉద్దేశం భారత సాయుధ దళాలకు ఆధునిక రైఫిళ్లను అందించడం, దేశీయ చిన్న ఆయుధాల తయారీ సామర్థ్యాన్ని బలోపేతం చేయడం.
- AK-203 అనేది 7.62×39 మి.మీ. కాలిబర్ కలిగిన, కలాష్నికోవ్ AK సిరీస్‌కు చెందిన అసాల్ట్ రైఫిల్.
- AK-203 రైఫిళ్ల దేశీయ ఉత్పత్తి కోసం ఏర్పాటైన భారత్–రష్యా సంయుక్త సంస్థ Indo-Russian Rifles Private Limited ఈ కార్యక్రమాన్ని అమలు చేస్తోంది.
- రైఫిల్ స్వదేశీకరణ ద్వారా దేశీయ భాగాల తయారీ, సరఫరా గొలుసు స్థానికీకరణ, రక్షణ తయారీలో ఆత్మనిర్భర్ భారత్ లక్ష్యాలకు ప్రోత్సాహం లభిస్తుంది.
07. జాతీయ క్రీడా దినోత్సవ వేడుకలు
- ఏక్‌ ఘంటా ఖేల్‌ కే మైదాన్‌ మే’ కార్యక్రమంలో పాల్గొన్న డాక్టర్‌ మన్సుఖ్‌ మాండవీయ.. క్రీడలు, ఫిట్‌నెస్‌లో మరింత మంది భాగస్వాములు కావాలని పిలుపు
- గ్గజ హాకీ క్రీడాకారుడు మేజర్‌ ధ్యాన్‌చంద్‌ 121వ జయంతిని పురస్కరించుకుని దేశవ్యాప్తంగా నేడు జాతీయ క్రీడా దినోత్సవాన్ని ఘనంగా నిర్వహించారు. భారత క్రీడా రంగానికి ఆయన అందించిన సేవలు నేటికీ క్రీడాకారులకు, యువతకు స్ఫూర్తిగా నిలుస్తున్నాయి
- న్యూఢిల్లీలోని ఇండియా గేట్‌ వద్ద ఉన్న మేజర్‌ ధ్యాన్‌చంద్‌ జాతీయ స్టేడియంలో ప్రత్యేక క్రీడా కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించారు
- పౌరులు ముఖ్యంగా యువత కనీసం ఒక గంట క్రీడలు, శారీరక వ్యాయామానికి కేటాయించేలా ఈ కార్యక్రమం ద్వారా ప్రోత్సహించారు.
- “మేజర్‌ ధ్యాన్‌చంద్‌ 121వ జయంతిని జాతీయ క్రీడా దినోత్సవంగా జరుపుకుంటున్న సందర్భంగా ఫిట్‌ ఇండియా ఉద్యమాన్ని ప్రోత్సహించేందుకు దేశవ్యాప్తంగా ‘ఏక్‌ ఘంటా ఖేల్‌ కే మైదాన్‌ మే’ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహిస్తున్నాం”
08. ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ ఉజ్బెకిస్తాన్ పర్యటన
- ఆగస్టు 29–30, 2026లో ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ ఉజ్బెకిస్తాన్‌లోని తాష్కెంట్‌ను సందర్శించారు
- పర్యటనలో భారత్–ఉజ్బెకిస్తాన్ ద్వైపాక్షిక సంబంధాలను మరింత బలోపేతం చేయడం ప్రధాన అంశంగా నిలిచింది.
- ఉజ్బెకిస్తాన్‌తో సహకారం ముఖ్యంగా వాణిజ్యం, కనెక్టివిటీ, పెట్టుబడులు, భద్రత మరియు సాంస్కృతిక సంబంధాల పరంగా ప్రాధాన్యత కలిగి ఉంది.
భారత్‌తో దౌత్య సంబంధాలు
- భారత్ మరియు ఉజ్బెకిస్తాన్ మధ్య 1992లో దౌత్య సంబంధాలు ఏర్పడ్డాయి. సోవియట్ యూనియన్ విచ్ఛిన్నం తర్వాత మధ్య ఆసియా దేశాలతో భారత్ తన సంబంధాలను బలోపేతం చేసింది.
- భారత్–ఉజ్బెకిస్తాన్ సంబంధాల్లో ప్రధాన రంగాలు:
- వాణిజ్యం
- పెట్టుబడులు
- రక్షణ సహకారం
- ఉగ్రవాద వ్యతిరేక చర్యలు
- విద్య
- సైన్స్ & టెక్నాలజీ
- ఫార్మాస్యూటికల్స్
- వ్యవసాయం
- సాంస్కృతిక సంబంధాలు
🛡️ రక్షణ సహకారం
- Exercise DUSTLIK
👉 భారత్–ఉజ్బెకిస్తాన్ మధ్య జరిగే ముఖ్యమైన Joint Military Exercise
09. 🌾 Per Drop More Crop (PDMC) “ప్రతి నీటి బొట్టుతో ఎక్కువ పంట”
- 29 ఆగస్టు 2026న PIB విడుదల చేసిన సమాచారంలో Per Drop More Crop (PDMC) పథకం నీటి వినియోగ సామర్థ్యాన్ని పెంచుతూ వ్యవసాయ ఉత్పాదకతను మెరుగుపరుస్తున్నట్లు పేర్కొంది
- జూలై 2026 నాటికి 115 లక్షల హెక్టార్లకు పైగా మైక్రో-ఇరిగేషన్ కిందకు వచ్చాయి.
- రైతులకు తక్కువ నీటితో ఎక్కువ పంట దిగుబడి సాధించేందుకు Micro-Irrigation పద్ధతులను ప్రోత్సహించడం ఈ పథకం ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.
- PDMCలో ముఖ్యంగా రెండు Micro-Irrigation technologiesకి ప్రాధాన్యత ఉంది:
- Drip Irrigation — బిందు సేద్యం
- Sprinkler Irrigation — తుంపర సేద్యం
- Direct Benefit Transfer (DBT), digital implementation ద్వారా transparency మరియు రైతుల access మెరుగుపడింది.
- అధ్యయనాల ప్రకారం micro-irrigation వల్ల నీటి పొదుపు, అధిక దిగుబడి, తక్కువ cultivation cost, రైతుల ఆదాయ పెరుగుదల వంటి ప్రయోజనాలు కనిపించాయి.
- DMC, **Pradhan Mantri Krishi Sinchayee Yojana (PMKSY)**తో సంబంధం ఉన్న ముఖ్యమైన కార్యక్రమం. PMKSY భారతదేశంలో irrigation infrastructure మరియు water-use efficiencyని మెరుగుపరచడంపై దృష్టి పెడుతుంది.
