19 September 2026 Current Affairs telugu – 19 సెప్టెంబర్ 2026 కరెంట్ అఫ్ఫైర్స్

19 సెప్టెంబర్ 2026 కరెంట్ అఫ్ఫైర్స్

01. అంతర్జాతీయ సమాన వేతన దినోత్సవం 2026 (సెప్టెంబర్ 18)

సమాన విలువైన పనికి సమాన వేతనం అందించడం మరియు ప్రపంచవ్యాప్తంగా లింగ వేతన వ్యత్యాసాన్ని (gender pay gap) తగ్గించే ప్రయత్నాలను ముందుకు తీసుకెళ్లడానికి ఐక్యరాజ్యసమితి (UN) ప్రతి సంవత్సరం సెప్టెంబర్ 18న అంతర్జాతీయ సమాన వేతన దినోత్సవాన్ని నిర్వహిస్తుంది.

ఈ దినోత్సవానికి సంబంధించిన ముఖ్యమైన ముఖ్యాంశాలు తెలుగులో పాయింట్ల వారీగా:

• 7వ వార్షికోత్సవం: సెప్టెంబర్ 18, 2026 నాటికి అంతర్జాతీయ సమాన వేతన దినోత్సవం 7వ సారి నిర్వహించబడుతోంది.
• మూలం (Origin): 2019లో ఐస్‌లాండ్ మరియు ‘ఈక్వల్ పే ఇంటర్నేషనల్ కోయలిషన్’ (EPIC) సభ్యులు, 41వ ఐక్యరాజ్యసమితి మానవ హక్కుల మండలి (UNHRC) సమావేశంలో ఈ సమాన వేతన తీర్మానాన్ని సిఫారసు చేశారు.
• యూఎన్ ఆమోదం (UN Adoption): 2019 డిసెంబర్ 18న ఐక్యరాజ్యసమితి జనరల్ అసెంబ్లీ (UNGA) Resolution A/RES/74/142 ద్వారా సెప్టెంబర్ 18ని అంతర్జాతీయ సమాన వేతన దినోత్సవంగా అధికారికంగా ప్రకటించింది.
• మొదటి వేడుక (First Observance): ఈ దినోత్సవాన్ని మొట్టమొదటిసారిగా సెప్టెంబర్ 18, 2020న నిర్వహించారు.

02. ప్రపంచ రోగి భద్రతా దినోత్సవం 2026 (సెప్టెంబర్ 17)

ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) ఆధ్వర్యంలో ప్రతి సంవత్సరం సెప్టెంబర్ 17న నిర్వహించే ప్రపంచ రోగి భద్రతా దినోత్సవం (WPSD), రోగి భద్రతపై అవగాహన కల్పించడానికి మరియు ఆరోగ్య సంరక్షణలో భద్రతా ప్రమాణాలను మెరుగుపరచడానికి తోడ్పడుతుంది.

ఈ దినోత్సవానికి సంబంధించిన ముఖ్యమైన ముఖ్యాంశాలు తెలుగులో పాయింట్ల వారీగా:

• 2026 థీమ్ (Theme): “Safe care for Noncommunicable Diseases (NCDs)” (అంటువ్యాధులు కాని దీర్ఘకాలిక వ్యాధులకు సురక్షితమైన సంరక్షణ).
• 2026 నినాదం (Slogan): “Safe care for life!”
• ప్రధాన లక్ష్యం (Focus): దీర్ఘకాలిక వ్యాధులతో (NCDs) బాధపడుతున్న వ్యక్తులకు సురక్షితమైన మరియు హాని లేని వైద్య సంరక్షణను అందించడానికి వివిధ రంగాల సహకారాన్ని, భాగస్వామ్యాన్ని ప్రోత్సహించడం.
• మూలం (Origin): 72వ ప్రపంచ ఆరోగ్య సభ (WHA) 2019లో WHA72.6 తీర్మానం (“గ్లోబల్ యాక్షన్ ఆన్ పేషెంట్ సేఫ్టీ”) ద్వారా దీనిని ఏర్పాటు చేసింది.
• మొదటి వేడుక (First Observance): మొదటి ప్రపంచ రోగి భద్రతా దినోత్సవాన్ని సెప్టెంబర్ 17, 2019న నిర్వహించారు.

03. మాజీ కేంద్ర మంత్రి ఇ.ఎం. సుదర్శన నాచ్చియప్పన్ కన్నుమూత (వయస్సు 78)

​సెప్టెంబర్ 2026లో, సీనియర్ కాంగ్రెస్ నాయకుడు మరియు మాజీ కేంద్ర మంత్రి ఇ.ఎం. సుదర్శన నాచ్చియప్పన్ తమిళనాడులోని శివగంగలోని తన నివాసంలో కన్నుమూశారు. ఆయన సెప్టెంబర్ 29, 1947న తమిళనాడులోని శివగంగ జిల్లా ఎరియూర్‌లో జన్మించారు.

​ఈ వివరాలకు సంబంధించిన ముఖ్యమైన ముఖ్యాంశాలు తెలుగులో పాయింట్ల వారీగా:

• ​రాజకీయ ప్రస్థానం (Political Career): ఆయన భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (INC) యువజన విభాగం ద్వారా రాజకీయాల్లోకి ప్రవేశించి, తమిళనాడులో వివిధ సంస్థాగత పదవులను నిర్వహించారు. తమిళనాడు కాంగ్రెస్ కమిటీ (TNCC) ఉపాధ్యక్షుడిగా కూడా సేవలందించారు.
• ​న్యాయవాద వృత్తి (Legal Career): వృత్తిరీత్యా న్యాయవాది అయిన నాచ్చియప్పన్, భారత సుప్రీంకోర్టులో న్యాయవాదిగా ప్రాక్టీస్ చేశారు.

• ​పార్లమెంటరీ ప్రస్థానం (Parliamentary Career): ఆయన 1999 నుండి 2004 వరకు 13వ లోక్‌సభలో శివగంగ నియోజకవర్గానికి ప్రాతినిధ్యం వహించారు. ఆ తర్వాత 2004 నుండి 2016 వరకు వరుసగా రెండు పర్యాయాలు రాజ్యసభలో తమిళనాడుకు ప్రాతినిధ్యం వహించారు.

• ​కేంద్ర మంత్రిగా (Union Minister): అప్పటి ప్రధాన మంత్రి డాక్టర్ మన్మోహన్ సింగ్ హయాంలో జూన్ 2013 నుండి మే 2014 వరకు వాణిజ్య మరియు పరిశ్రమల శాఖ రాష్ట్ర మంత్రిగా (MoS) సేవలందించారు.

​పార్లమెంటరీ కమిటీ (Parliamentary Committee): సిబ్బంది, ప్రజా ఫిర్యాదులు, చట్టం మరియు న్యాయానికి సంబంధించిన పార్లమెంటరీ స్టాండింగ్ కమిటీకి నాచ్చియప్పన్ అధ్యక్షుడిగా వ్యవహరించారు. ఆయన అధ్యక్షతన ఈ కమిటీ 2005 సమాచార హక్కు (RTI) చట్టం అమలుతో సహా వివిధ అంశాలను పరిశీలించింది.

04. సెబీ పూర్తికాలపు సభ్యుడిగా కమలేష్ చంద్ర వర్ష్నే పునర్నియామకం

​సెప్టెంబర్ 2026లో, కేబినెట్ నియామకాల కమిటీ (ACC) సెక్యూరిటీస్ అండ్ ఎక్స్ఛేంజ్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇండియా (SEBI) పూర్తికాలపు సభ్యుడిగా (WTM) కమలేష్ చంద్ర వర్ష్నే పునర్నియామకాన్ని ఆమోదించింది.

​ఈ నియామకానికి సంబంధించిన ముఖ్యమైన ముఖ్యాంశాలు తెలుగులో పాయింట్ల వారీగా:

• ​పదవీకాలం (Tenure): సిబ్బంది మరియు శిక్షణ శాఖ (DoPT) ఉత్తర్వుల ప్రకారం, ఆయన ఆగస్టు 4, 2029న 65 సంవత్సరాలు నిండే వరకు లేదా తదుపరి ఆదేశాలు వచ్చే వరకు (ఏది ముందైతే అది) ఈ పదవిలో కొనసాగుతారు.

• ​నేపథ్యం (Profile): 1990 బ్యాచ్‌కు చెందిన ఇండియన్ రెవెన్యూ సర్వీస్ (IRS – ఆదాయపు పన్ను) అధికారి అయిన వర్ష్నే, గతంలో ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని రెవెన్యూ శాఖలో పన్ను విధానం మరియు చట్టాల సంయుక్త కార్యదర్శిగా పనిచేశారు.
• ​నిర్వహించిన శాఖలు (Departments handled): కార్పొరేట్ ఫైనాన్స్ డిపార్ట్‌మెంట్, ఇంటిగ్రేటెడ్ సర్వైలెన్స్ డిపార్ట్‌మెంట్ మరియు లీగల్ అఫైర్స్ డిపార్ట్‌మెంట్ వంటి కీలక విభాగాలను ఆయన పర్యవేక్షించారు.

• ​అనుభవం (Experience): పపువా న్యూ గినియా పన్ను పరిపాలనలో దర్యాప్తు మరియు సామర్థ్య పెంపుదల కోసం ఆయన 5 సంవత్సరాలు సేవలందించారు.
• ​సెబీ ప్రస్థానం (SEBI Role): వర్ష్నే సెప్టెంబర్ 2023లో సెబీ పూర్తికాలపు సభ్యుడిగా బాధ్యతలు స్వీకరించారు. ఇప్పుడు ఆయన ప్రస్తుత పదవీకాలం సెప్టెంబర్ 19, 2026తో ముగియనుండగా, ప్రభుత్వం ఆయనను పునర్నియమించింది.

​సెబీ గురించి (About SEBI): 1988లో స్థాపించబడిన సెబీ ప్రధాన కార్యాలయం ముంబై (మహారాష్ట్ర)లో ఉంది. దీనికి తుహిన్ కాంత్ పాండే అధిపతిగా ఉన్నారు.

​ప్రధాన సహకారం (Key Contribution): అడ్వాన్స్ ప్రైసింగ్ అగ్రిమెంట్ (APA) యొక్క మొదటి కమిషనర్‌గా పనిచేసిన ఆయన, భారతదేశ APA కార్యక్రమాన్ని రూపొందించడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు.

​పురస్కారం (Award): భారతీయ పన్ను విధానం మరియు ‘వివాద్ సే విశ్వాస్’ పథకానికి ఆయన చేసిన కృషికోసం ఫైనాన్స్ మినిస్టర్ అవార్డును అందుకున్నారు.

05. పద్మశ్రీ సేతురామన్ పంచనాథన్‌కు NAE ‘ఆర్ధర్ ఎం. బ్యూచే అవార్డు 2026’

​సెప్టెంబర్ 2026లో, నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ (NAE) భారతీయ సంతతికి చెందిన కంప్యూటర్ సైంటిస్ట్ సేతురామన్ పంచనాథన్‌ను 2026 సంవత్సరానికి గాను ‘ఆర్ధర్ ఎం. బ్యూచే అవార్డు’ (Arthur M. Bueche Award) విజేతగా ప్రకటించింది. సైన్స్ మరియు టెక్నాలజీ విధానాలను ముందుకు తీసుకెళ్లినందుకు ఆయనకు ఈ పురస్కారం లభించింది. 40 సంవత్సరాల చరిత్ర కలిగిన ఈ అవార్డును అందుకున్న మొదటి భారతీయ-అమెరికన్ మరియు అమెరికాలోని అరిజోనా రాష్ట్రం నుండి ఈ గౌరవం పొందిన మొదటి వ్యక్తిగా ఆయన రికార్డు సృష్టించారు.

​ఈ ఘనతకు సంబంధించిన ముఖ్యమైన ముఖ్యాంశాలు తెలుగులో పాయింట్ల వారీగా:

​బహుమతి ప్రదానం (Prize): ఈ అవార్డు గ్రహీతలకు ఒక స్మారక పతకం (commemorative medal), చేతితో రాసిన సర్టిఫికెట్ అందజేస్తారు. ప్రతి సంవత్సరం అక్టోబర్‌లో అమెరికాలోని వాషింగ్టన్ డి.సి.లో జరిగే NAE వార్షిక సమావేశంలో దీనిని ప్రదానం చేస్తారు.

​పద్మశ్రీ పురస్కారం: ఆయన సైన్స్ అండ్ ఇంజనీరింగ్ రంగంలో చేసిన విశేష సేవలకి గాను 2025లో భారత ప్రభుత్వం నుండి పద్మశ్రీ అవార్డును అందుకున్నారు.

​అవార్డు విశేషాలు (Overview): 1982లో స్థాపించబడిన ఈ అవార్డు 40 సంవత్సరాలకు పైగా చరిత్రను కలిగి ఉంది. సైన్స్ మరియు టెక్నాలజీ రంగాల్లో విశేష కృషి చేసిన ప్రముఖులను గౌరవించే అత్యున్నత జాతీయ గౌరవాలలో ఇది ఒకటి.

​మొదటి విజేత: 1983లో ప్రసిద్ధ ఏరోస్పేస్ ఇంజనీర్ మరియు వ్యవస్థాపకుడు సైమన్ రామో (Simon Ramo) ఈ అవార్డును మొట్టమొదటిసారిగా అందుకున్నారు.

​పేరు వెనుక నేపథ్యం (Namesake): NAE కౌన్సిల్ సభ్యుడు మరియు జనరల్ ఎలక్ట్రిక్ కార్పొరేట్ టెక్నాలజీ సీనియర్ వైస్ ప్రెసిడెంట్ (VP) అయిన ఆర్ధర్ ఎం. బ్యూచే (1920–1981) జ్ఞాపకార్థం దీనికి ఆ పేరు పెట్టారు.

06. ఎన్‌ఎస్‌ఈ ఆధ్వర్యంలో భారతదేశపు మొదటి రూ. 1,000 కోట్ల టోకెనైజ్డ్ కార్పొరేట్ బాండ్ జారీ

​సెప్టెంబర్ 2026లో, నేషనల్ స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్ ఆఫ్ ఇండియా లిమిటెడ్ (NSE) సెక్యూరిటీస్ అండ్ ఎక్స్ఛేంజ్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇండియా (SEBI) రెగ్యులేటరీ శాండ్‌బాక్స్ ఫ్రేమ్‌వర్క్, 2020 కింద తన ఎలక్ట్రానిక్ బిడ్డింగ్ ప్లాట్‌ఫారమ్ (NSE EBP) ద్వారా భారతదేశపు మొట్టమొదటి టోకెనైజ్డ్ బాండ్ జారీని రూ. 1,000 కోట్ల విలువతో ప్రారంభించింది.

​మహారాష్ట్రలోని ముంబైలో రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) గవర్నర్ సంజయ్ మల్హోత్రా మరియు సెబీ చైర్మన్ తుహిన్ కాంత్ పాండే ఈ సాంకేతికతను అధికారికంగా ప్రారంభించారు.

​ఈ అంశానికి సంబంధించిన ముఖ్యమైన ముఖ్యాంశాలు తెలుగులో పాయింట్ల వారీగా:

​ఉపయోగించిన సాంకేతికత (Technology Used): ఈ టోకెనైజ్డ్ బాండ్ జారీలలో ‘డిస్ట్రిబుటెడ్ లెడ్జర్ టెక్నాలజీ’ (DLT)ని ఉపయోగించారు. ఇది సెక్యూరిటీలను డిజిటల్‌గా నిర్వహించడానికి, అటామిక్ సెటిల్‌మెంట్, అత్యధిక పారదర్శకత మరియు మెరుగైన నిర్వహణ సామర్థ్యాన్ని అందించడానికి దోహదపడుతుంది.

​నిధుల సమీకరణ (Funding): ఆర్‌ఈసి లిమిటెడ్ (REC Limited) మరియు లార్సన్ అండ్ టూబ్రో (L&T) సంస్థలు సెబీ రెగ్యులేటరీ శాండ్‌బాక్స్ ఫ్రేమ్‌వర్క్ కింద సంయుక్తంగా రూ. 1,000 కోట్లను (ప్రతి సంస్థ రూ. 500 కోట్లు చొప్పున) సమీకరించాయి.

​ఆర్‌ఈసి బాండ్ వివరాలు: ఆర్‌ఈసి జారీ చేసిన ప్రాథమిక పరిమాణం (base size) రూ. 100 కోట్లు కాగా, గ్రీన్‌షూ ఆప్షన్ కింద మరో రూ. 400 కోట్లను సేకరించింది. దీనికి బేస్ ఇష్యూ కంటే 7.9 రెట్ల భారీ స్పందన లభించగా, 7.30% కూపన్ రేటుతో రూ. 500 కోట్లను ఆమోదించింది.

​ఎల్‌&టి భాగస్వామ్యం (L&T Participation): ప్రైవేట్ రంగంలో ఈ కొత్త సాంకేతికతను స్వీకరిస్తూ ఎల్‌&టి రూ. 500 కోట్ల టోకెనైజ్డ్ కార్పొరేట్ బాండ్ జారీని విజయవంతంగా పూర్తి చేసింది.

07. గ్లోబల్ ఫైనాన్షియల్ సెంటర్స్ ఇండెక్స్ (GFCI 40): గిఫ్ట్ సిటీ 37వ స్థానానికి ఎగబాకింది; న్యూయార్క్ ప్రథమ స్థానంలో నిలిచింది

​సెప్టెంబర్ 2026లో, ‘ది జైన్ పార్టనర్స్’ (Z/Yen Partners) సంస్థ చైనా డెవలప్‌మెంట్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ (CDI) సహకారంతో గ్లోబల్ ఫైనాన్షియల్ సెంటర్స్ ఇండెక్స్ (GFCI 40) 40వ ఎడిషన్‌ను విడుదల చేసింది. ఇందులో గుజరాత్ ఇంటర్నేషనల్ ఫైనాన్స్ టెక్-సిటీ (GIFT City) 9 స్థానాలు మెరుగుపరచుకుని ప్రపంచవ్యాప్తంగా 37వ స్థానానికి చేరుకుంది (గతంలో GFCI 39లో 46వ స్థానంలో ఉండేది).

​ఈ నివేదికకు సంబంధించిన ముఖ్యమైన ముఖ్యాంశాలు తెలుగులో పాయింట్ల వారీగా:

​పోటీతత్వ రంగాలు (Competitiveness Areas): ఈ సూచిక ఆర్థిక కేంద్రాలను ప్రధానంగా ఐదు రంగాల ఆధారంగా అంచనా వేస్తుంది. అవేమిటంటే: వ్యాపార వాతావరణం (Business Environment), మానవ మూలధనం (Human Capital), మౌలిక సదుపాయాలు (Infrastructure), ఆర్థిక రంగ అభివృద్ధి (Financial Sector Development) మరియు ప్రతిష్ట (Reputation).

​అగ్రస్థానాలు (Top Rankings): అమెరికాలోని న్యూయార్క్ తన ప్రథమ స్థానాన్ని నిలుపుకోగా, లండన్ (యూకే), హాంకాంగ్ మరియు సింగపూర్ వరుసగా 2, 3 మరియు 4వ స్థానాలను దక్కించుకున్నాయి.

​పరిధి (Coverage): GFCI 40 ప్రపంచవ్యాప్తంగా 139 ఆర్థిక కేంద్రాలను పరిశోధించింది. వీటిలో 117 కేంద్రాలు ప్రధాన సూచికలో, 22 కేంద్రాలు అసోసియేట్ కేంద్రాలుగా చోటు దక్కించుకున్నాయి.

​అవలంబించిన విధానం (Methodology): వరల్డ్ బ్యాంక్, ఆర్కిటెక్చర్ ఆర్గనైజేషన్ ఫర్ ఎకనామిక్ కో-ఆపరేషన్ అండ్ డెవలప్‌మెంట్ (OECD), మరియు ఐక్యరాజ్యసమితి (UN) వంటి సంస్థల నుండి సేకరించిన 144 పరిమాణాత్మక కొలమానాలతో పాటు, 6,147 మంది నిపుణుల నుండి సేకరించిన 39,531 అంచనాల ఆధారంగా ఈ ఇండెక్స్‌ను రూపొందించారు.

08. సామాజిక న్యాయం మరియు సాధికారత శాఖ (DoSJE) మరియు ‘ది ఆర్ట్ ఆఫ్ లివింగ్’ మధ్య ఒప్పందం పొడిగింపు

సెప్టెంబర్ 2026లో, కేంద్ర సామాజిక న్యాయం మరియు సాధికారత మంత్రిత్వ శాఖ (MoSJE) పరిధిలోని సామాజిక న్యాయం మరియు సాధికారత శాఖ (DoSJE), న్యూఢిల్లీలో ‘నషా ముక్త్ భారత్ అభియాన్’ (NMBA) కింద ‘ది ఆర్ట్ ఆఫ్ లివింగ్’ సంస్థతో కుదుర్చుకున్న అవగాహన ఒప్పందాన్ని (MoU) పొడిగించింది.

ఈ ఒప్పందానికి సంబంధించిన ముఖ్యమైన ముఖ్యాంశాలు తెలుగులో పాయింట్ల వారీగా:

• ఒప్పందంపై సంతకాలు: DoSJE తరఫున డ్రగ్ ప్రివెన్షన్ డైరెక్టర్ అస్తిక్ కుమార్ పాండే మరియు ‘ది ఆర్ట్ ఆఫ్ లివింగ్’ తరఫున ట్రస్టీ మరియు అధీకృత సంతకందారు పంకజ్ నరుల ఈ ఒప్పందంపై సంతకం చేశారు.
• ప్రధాన లక్ష్యం (Aim): ఈ పునరుద్ధరించబడిన భాగస్వామ్యం మాదకద్రవ్యాల దుర్వినియోగానికి వ్యతిరేకంగా సమాజం మరియు ప్రభుత్వం సమష్టి కృషితో (Whole-of-society and whole-of-government approach) అవగాహన, నివారణ మరియు కమ్యూనిటీ సమీకరణను బలోపేతం చేయడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
• సంస్థ పాత్ర (Key Role): ఈ సంస్థ తన అట్టడుగు స్థాయి నెట్‌వర్క్ ద్వారా విలువ ఆధారిత జీవనం, కుటుంబ స్థితిస్థాపకత మరియు మాదకద్రవ్యాల వినియోగ రుగ్మతలకు సంబంధించిన సామాజిక కళంకాన్ని తగ్గించడాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది.
• ఇతర ఆధ్యాత్మిక భాగస్వామ్యాలు (Other MoUs): NMBA కింద బ్రహ్మ కుమారీస్, సంతో నిరంకారి మిషన్, ఇస్కాన్ (ISKCON), శ్రీ రామచంద్ర మిషన్, ఆల్ వరల్డ్ గాయత్రీ పరివార్, శివానంద యోగ వేదాంత ధన్వంతరి ఆశ్రమం, పతంజలి విశ్వవిద్యాలయం, దివ్యజ్యోతి జాగృతి సంస్థాన్, హరే కృష్ణ మూవ్‌మెంట్, అధ్యాత్మ విజ్ఞాన్ సత్సంగ్ కేంద్ర మరియు చిన్మయ మిషన్‌తో సహా మొత్తం 12 ఆధ్యాత్మిక సంస్థలతో MoSJE భాగస్వామ్యం కుదుర్చుకుంది.
• నషా ముక్త్ భారత్ అభియాన్ (NMBA) గురించి: DoSJE ద్వారా 2020లో ప్రారంభించబడిన ఈ అభియాన్, బహుళ-స్టేక్‌హోల్డర్ భాగస్వామ్యాల ద్వారా మాదకద్రవ్యాల నివారణ, అవగాహన, కమ్యూనిటీ అవుట్‌రీచ్ మరియు పునరావాస కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తుంది.

09. బ్రిక్-నిప్‌గర్ (BRIC-NIPGR)లో వాతావరణ-స్థిరమైన పంట పరిశోధన కోసం ‘స్ప్రాట్’ (SPROUT) కేంద్రాన్ని ప్రారంభించిన డా. జితేంద్ర సింగ్

సెప్టెంబర్ 2026లో, కేంద్ర శాస్త్ర మరియు సాంకేతిక శాఖ (MoS&T) రాష్ట్ర మంత్రి (స్వతంత్ర హోదా) డా. జితేంద్ర సింగ్ న్యూఢిల్లీలోని బయోటెక్నాలజీ రీసెర్చ్ అండ్ ఇన్నోవేషన్ కౌన్సిల్ – నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ప్లాంట్ జీనోమ్ రీసెర్చ్ (BRIC-NIPGR) లో ‘స్ప్రాట్’ (SPROUT – SpeedSeed Phenotyping and Resource Optimization for Unified Trait Analysis) అనే అత్యాధునిక వ్యవసాయ పరిశోధనా కేంద్రాన్ని ప్రారంభించారు.

ఈ కేంద్రానికి సంబంధించిన ముఖ్యమైన ముఖ్యాంశాలు తెలుగులో పాయింట్ల వారీగా:

• ప్రారంభ వేడుక (Launch Event): ఈ ప్రారంభోత్సవ కార్యక్రమంలో BRIC-NIPGR డైరెక్టర్ ప్రొఫెసర్ మనోజ్ ప్రసాద్, డా. సెంథిల్ కె. ముత్తప్ప మరియు బయోటెక్నాలజీ విభాగం (DBT) సైంటిస్ట్-హెచ్ డా. నితిన్ జైన్ తదితర ప్రముఖ శాస్త్రవేత్తలు, అధికారులు పాల్గొన్నారు.
• ప్రధాన లక్ష్యం (Aim): విభిన్న పర్యావరణ పరిస్థితులలో ఖచ్చితమైన లక్షణాల మూల్యాంకనాన్ని (trait evaluation) సాధ్యం చేయడం ద్వారా వాతావరణ-స్థిరమైన పంటలను అభివృద్ధి చేయడం మరియు అధునాతన మొక్కల జన్మశాస్త్ర పరిశోధనలను బలోపేతం చేయడం ఈ కేంద్రం ప్రధాన ఉద్దేశం.
• ముఖ్యమైన విశేషాలు (Features): ఇది కాలాన్ని బట్టి మారని (season-independent), నియంత్రిత వాతావరణ సదుపాయం కలిగిన కేంద్రం. ఇది హై-త్రూపుట్ ఫినోటైపింగ్, ప్రెసిషన్ స్ట్రెస్ స్క్రీనింగ్ మరియు జన్యుపరంగా మార్పు చెందిన మొక్కల మూల్యాంకనానికి ఉపయోగపడుతుంది.
• ఫొకస్ & టెక్నాలజీ (Focus & Technology): ప్రారంభంలో శనగ (chickpea) పంటపై ప్రధాన దృష్టి పెట్టిన ఈ కేంద్రం, జన్యుశాస్త్రం (genomics) మరియు జీన్ ఎడిటింగ్‌ను ఏకీకృతం చేసి పంటల పెంపకంలో సామర్థ్యాన్ని వేగవంతం చేస్తుంది.
• స్పీడ్‌సీడ్ మరియు విధానం (Speed & Policy): పంట చక్రాలను సుమారు 40 రోజులకు తగ్గించడానికి ‘స్పీడ్‌సీడ్’ (SpeedSeed) సాంకేతికతను ఉపయోగిస్తుంది. ఇది సుస్థిర బయోఎకానమీని ప్రోత్సహించే ప్రభుత్వ BioE3 (Economy, Environment, and Employment) విధానంతో అనుసంధానించబడి ఉంది.

10. నీతి ఆయోగ్ ‘ట్రేడ్ వాచ్ క్వార్టర్లీ’ 9వ ఎడిషన్ విడుదల: లోహాలు మరియు ఖనిజాల వాణిజ్యంపై ప్రత్యేక దృష్టి

సెప్టెంబర్ 2026లో, నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫర్ ట్రాన్స్‌ఫార్మింగ్ ఇండియా (నీతి ఆయోగ్) ఉపాధ్యక్షుడు అశోక్ కుమార్ లహిరి 2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరం (FY27) మొదటి త్రైమాసికం (ఏప్రిల్-జూన్ 2026) కోసం “ట్రేడ్ వాచ్ క్వార్టర్లీ (TWQ) థీమాటిక్ అనాలిసిస్: మెటల్స్ అండ్ ఓర్స్ ట్రేడ్” 9వ ఎడిషన్‌ను న్యూఢిల్లీలో విడుదల చేశారు.

• ప్రపంచ వాణిజ్యం (Global Trade): క్యాలెండర్ ఇయర్ 2026 (CY26) మొదటి అర్ధభాగంలో (H1: జనవరి-జూన్) ప్రపంచ వస్తువుల వాణిజ్యం 12.5% వార్షిక (Y-o-Y) వృద్ధి రేటుతో 13.7 ట్రిలియన్ అమెరికన్ డాలర్లకు చేరుకుంది. అదే సమయంలో సేవల వాణిజ్యం 10.5% వృద్ధి చెందింది.
• భారతదేశ వస్తు మరియు సేవల వాణిజ్యం: ప్రపంచ వస్తు, సేవల వాణిజ్యం పెరుగుదల కారణంగా, క్యూ1 ఎఫ్‌వై27 (Q1 FY27)లో భారతదేశ వాణిజ్యం 15.5% వార్షిక వృద్ధిని నమోదు చేస్తూ 506.9 బిలియన్ డాలర్లకు విస్తరించింది.
• భారతదేశ వస్తువుల ఎగుమతులు (Merchandise Exports): ఖనిజ ఇంధనాలు, ఎలక్ట్రికల్ యంత్రాలు, అణు రియాక్టర్లు, ఇనుము మరియు ఉక్కు తదితర రంగాల ఊతంతో Q1FY27లో భారతదేశ వస్తువుల ఎగుమతులు 16% పెరిగి 129.5 బిలియన్ డాలర్లకు చేరుకున్నాయి.
• దిగుమతులు మరియు వాణిజ్య లోటు (Imports & Trade Deficit): ఇదే కాలంలో భారతదేశ వస్తువుల దిగుమతులు 19.8% పెరిగి 216.1 బిలియన్ డాలర్లకు చేరుకోగా, ఫలితంగా Q1FY27లో వాణిజ్య లోటు 86.6 బిలియన్ డాలర్లుగా నమోదయింది.

11. స్వచ్ఛతా హీ సేవా ప్రచార ఉద్యమం 2026 దేశవ్యాప్తంగా ప్రారంభం

సెప్టెంబర్ 17, 2026న గృహనిర్మాణ మరియు పట్టణ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (MoHUA) మరియు జలశక్తి మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని తాగునీరు మరియు పారిశుద్ధ్య శాఖ (DDWS) సంయుక్తంగా న్యూఢిల్లీలోని ఇండియా గేట్ వద్ద ఉన్న చిల్డ్రన్స్ పార్క్‌లో ‘ఏక్ పేడ్ మా కే నామ్’ (Ek Ped Ma Ke Naam) మొక్కల పెంపకంతో దేశవ్యాప్తంగా ‘స్వచ్ఛతా హీ సేవా’ (SHS) 2026 ప్రచార కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించాయి. ఈ ప్రచార కార్యక్రమం సెప్టెంబర్ 17 నుండి అక్టోబర్ 2, 2026 వరకు (గాంధీ జయంతి రోజు ముగిసేలా) నిర్వహించబడుతుంది.

• గత ఎడిషన్ ఘనత (Previous Edition): స్వచ్ఛతా హీ సేవా 2025లో సుమారు 18 కోట్ల మంది ప్రజలు ఉత్సాహంగా పాల్గొన్నారు. వీరిలో గ్రామీణ భారతదేశం నుండి 13.91 కోట్లు, పట్టణ భారతదేశం నుండి 4.53 కోట్ల మంది భాగస్వామ్యం అయ్యారు.
• 2026 థీమ్ (Theme): “స్వచ్ఛతా మేం సహభాగ్; స్వచ్ఛ భారత్, విక్షిత్ భారత్” (Swachhata Mein Sahbhag; Swachh Bharat, Viksit Bharat) అనే థీమ్‌తో ఈ ప్రచారం కొనసాగుతుంది. ఇది పౌరుల భాగస్వామ్యం, బాధ్యత మరియు సుస్థిర శుభ్రతను ప్రోత్సహిస్తుంది.
• ఐదు ప్రధాన మూలస్తంభాలు (Five Key Pillars): SHS 2026 ప్రచారం క్రింది ఐదు ప్రధాన అంశాలపై కేంద్రీకృతమై ఉంది:
  1. స్వచ్ఛత లక్షిత యూనిట్లు (CTUs) మరియు శుభ్రమైన బహిరంగ ప్రదేశాల రూపాంతరం (Transformation of Cleanliness Target Units & Clean Public Places)
  2. స్వచ్ఛ పాఠశాల – స్వచ్ఛత కోసం యువత (Swachh Paathshala – Yuva for Swachhata)
  3. సఫాయిమిత్ర సురక్ష ఏవం సమ్మాన్ శిబిర్ (SafaiMitra Suraksha Evam Samman Shivir)
  4. స్వచ్ఛత కోసం జన్ భాగీదారీ (Jan Bhagidari for Swachhata)
  5. స్వచ్ఛతా సే సమృద్ధి (Swachhata Se Samriddhi)

12. ఈపీఎఫ్‌వో (EPFO) వేతన పరిమితి పెంపు (రూ. 15,000 నుండి రూ. 25,000కి):

​పెన్షన్ కాప్: EPS కింద నెలవారీ పెన్షన్ సహకారం ప్రస్తుతం ఉన్న రూ. 1,250 నుండి రూ. 2,080కి పెంచబడింది.

​వేతన పరిమితి పెంపు: ఉద్యోగుల భవిష్య నిధి సంస్థ (EPFO) తప్పనిసరి కవరేజ్ కోసం వేతన పరిమితిని నెలకు రూ. 15,000 నుండి రూ. 25,000కి పెంచడానికి కేబినెట్ ఆమోదం తెలిపింది.

​అమలు తేదీ: ఈ సవరించిన పరిమితి సెప్టెంబర్ 17, 2026 (సేవా దివస్) నుండి అమల్లోకి వస్తుంది.

​సామాజిక భద్రత విస్తరణ: ఇప్పటివరకు తప్పనిసరి కవరేజ్ పరిధికి వెలుపల ఉన్న, నెలకు రూ. 15,000 నుండి రూ. 25,000 మధ్య సంపాదిస్తున్న కొత్త ఉద్యోగులందరినీ ఇప్పుడు చట్టబద్ధమైన సామాజిక భద్రతా ఫ్రేమ్‌వర్క్‌లోకి తీసుకువస్తారు.

​లభించే ప్రయోజనాలు: దీని ద్వారా ప్రావిడెంట్ ఫండ్ बचत, ఉద్యోగుల పెన్షన్ పథకం (EPS) కింద పెన్షన్ రక్షణ మరియు ఎంప్లాయీస్ డిపాజిట్ లింక్డ్ ఇన్సూరెన్స్ (EDLI) పథకం కింద బీమా రక్షణ లభిస్తాయి.