22 September 2026 Current Affairs telugu – 22 సెప్టెంబర్ 2026 కరెంట్ అఫ్ఫైర్స్

22 September 2026 Current Affairs telugu – 22 సెప్టెంబర్ 2026 కరెంట్ అఫ్ఫైర్స్

01. భారత్-శ్రీలంక ‘స్లినెక్స్-26’ నావికాదళ విన్యాసాలు

భారత్ మరియు శ్రీలంక నౌకాదళాల మధ్య 13వ ఎడిషన్ వార్షిక సముద్ర విన్యాసాలు ‘స్లినెక్స్-26’ (SLINEX-26) ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని విశాఖపట్నంలో 2026 సెప్టెంబర్ 17 నుండి 21 వరకు ప్రారంభమయ్యాయి.

• ప్రధాన ఉద్దేశం: రెండు నౌకాదళాల మధ్య సముద్ర సహకారం, పరస్పర సమన్వయం (Interoperability) మరియు అవగాహనను బలోపేతం చేయడం.
• నేపథ్య వివరాలు: ‘స్లినెక్స్’ (SLINEX) విన్యాసాలు 2005లో ప్రారంభమయ్యాయి. దీని 12వ ఎడిషన్ (SLINEX-25) శ్రీలంకలోని కొలంబో వేదికగా 2025 ఆగస్టు 14 నుండి 18 వరకు నిర్వహించబడింది.
• భారత నావికాదళ భాగస్వామ్యం: స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో తయారైన యాంటీ-సబ్‌మెరైన్ వార్‌ఫేర్ కార్వెట్ నౌక ‘ఐఎన్ఎస్ కవరత్తి’ (INS Kavaratti), మరియు ఫ్లీట్ ట్యాంకర్ ‘ఐఎన్ఎస్ జ్యోతి’ (INS Jyoti) ఇందులో పాల్గొన్నాయి.
• శ్రీలంక నావికాదళ భాగస్వామ్యం: శ్రీలంక నేవీ తరఫున ‘ఎస్ఎల్ఎన్ఎస్ సింధురాల’ (SLNS Sindurala) నౌక ప్రాతినిధ్యం వహించింది.

02. ఇండో-రష్యా ఇన్నోప్రాక్టికా టెక్నాలజీ హబ్ (IRITH) న్యూఢిల్లీలోని భారత్ మంటపంలో సెప్టెంబర్ 9-11, 2026 మధ్య జరిగిన INNOPROM ఇండియా 2026 అంతర్జాతీయ పారిశ్రామిక వాణిజ్య మేళాలో కృత్రిమ మేధస్సు (AI), సైబర్ సెక్యూరిటీ, హెల్త్‌కేర్ టెక్, ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు పెట్టుబడులకు సంబంధించి 4 వ్యూహాత్మక ఒప్పందాలపై సంతకం చేసింది.

ఈ ఒప్పందాలలో నిజ్నీ నొవ్‌గోరోడ్ ప్రాంత ప్రభుత్వం మరియు RUSSOFT లతో కలిసి MSMEలను బలోపేతం చేయడానికి మరియు టెక్నాలజీ సహకారాన్ని పెంపొందించడానికి AI & సైబర్ సెక్యూరిటీలో ఇండియా-రష్యా సెంటర్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్ (CoE) ఏర్పాటు చేయడం కూడా ఉంది.

4 ఒప్పందాల వివరాలు:

హెల్త్‌కేర్ (Healthcare): SberMedAI సంస్థ, ఆరోగ్య రంగంలో డయాగ్నొస్టిక్స్ (వ్యాధి నిర్ధారణ) మరియు క్లినికల్ డెసిషన్ సపోర్ట్ సిస్టమ్‌లతో సహా AI మరియు ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ (IT) అప్లికేషన్లపై సహకరిస్తుంది.

సెంటర్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్ (CoE): నిజ్నీ నొవ్‌గోరోడ్ ప్రాంత ప్రభుత్వం మరియు RUSSOFT లతో కలిసి AI మరియు సైబర్ సెక్యూరిటీలో ఒక ఇండియా-రష్యా CoE ఏర్పాటు చేయబడుతుంది. దీనికి గోర్కీ టెక్ ఆతిథ్యం ఇస్తుంది. ఇది గవర్నెన్స్, రిస్క్ అసెస్‌మెంట్, వాలిడేషన్ మరియు AI శాండ్‌బాక్స్‌పై దృష్టి పెడుతుంది.

పెట్టుబడి (Investment): రష్యన్ డైరెక్ట్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ ఫండ్ (RDIF), పనోరమా ఎలక్ట్రానిక్స్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్ మరియు ఈ టెక్ హబ్ సంయుక్తంగా AI, మెషిన్ లెర్నింగ్ (ML), వైద్య పరికరాలు మరియు డిజిటల్ హెల్త్‌కేర్ వంటి రంగాలలో సరిహద్దు దాటిన పెట్టుబడులను ప్రోత్సహిస్తాయి.

జాయింట్ వెంచర్ (Venture): రష్యన్ టెక్నాలజీ కంపెనీ అయిన నెక్స్‌టచ్ (NexTouch) భారతదేశంలో ఇంటరాక్టివ్ టెక్నాలజీలను మార్కెట్ చేయడానికి, స్థానిక తయారీకి మద్దతు ఇవ్వడానికి మరియు ప్రభుత్వ, సంస్థాగత ప్రాజెక్ట్‌లలో పాల్గొనడానికి ఒక జాయింట్ వెంచర్‌ను ఏర్పాటు చేస్తుంది.

03. పంజాబ్, హర్యానా రైతులకు భారత్ తొలి నేల కార్బన్ చెల్లింపుల అందజేత

సెప్టెంబర్ 2026లో, పంజాబ్‌లోని లుధియానాలోని పంజాబ్ అగ్రికల్చరల్ యూనివర్శిటీ (PAU)లో భారతదేశం తన మొదటి ఫార్మ్-స్థాయి నేల కార్బన్ చెల్లింపులను ప్రారంభించింది. ధృవీకరించబడిన పునరుత్పాదక వ్యవసాయ పద్ధతులను (regenerative agricultural practices) అవలంబించినందుకు పంజాబ్ మరియు హర్యానాకు చెందిన 2,550 మంది సన్నకారు రైతులకు రూ. 2.9 కోట్లకు పైగా అందించనున్నారు.

భారతీయ వ్యవసాయ పరిశోధనా మండలి (ICAR) డైరెక్టర్ జనరల్ (DG) డాక్టర్ ఎం.ఎల్. జాట్ ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొన్న రైతులకు డైరెక్ట్ బెనిఫిట్ ట్రాన్స్‌ఫర్ (DBT) ద్వారా చెల్లింపులను ప్రారంభించారు.

నేల కార్బన్ చెల్లింపుల కార్యక్రమం గురించి ముఖ్యాంశాలు:

రైతులకు చెల్లింపులు: రైతులు తమ పొలాల నుండి ఉత్పత్తి అయిన ధృవీకరించబడిన కార్బన్ క్రెడిట్ల వాటా ఆధారంగా ఒక్కొక్కరు దాదాపు రూ. 3,000 నుండి రూ. 15,000 వరకు అందుకున్నారు.

ఆది (Aadi) కార్యక్రమం: ఈ చెల్లింపులు ‘ఆది’ అనే రైతు కార్బన్ కార్యక్రమంలో భాగం. దీనిని 2019లో ICAR సాంకేతిక మార్గదర్శకత్వంతో గ్రో ఇండీగో (Grow Indigo) ప్రారంభించింది.

పునరుత్పాదక పద్ధతులు: పాల్గొన్న రైతులు 2019 మరియు 2022 మధ్యకాలంలో నేరుగా వరి విత్తనం వేయడం (Direct Seeded Rice – DSR), తక్కువ దున్నకం (reduced tillage) మరియు పంట వ్యర్థాల నిర్వహణ వంటి పద్ధతులను పాటించారు.

కార్బన్ క్రెడిట్ ధృవీకరణ: మొదటి విడతలో దాదాపు 30,000 ఎకరాలు కవర్ చేయబడ్డాయి మరియు 50,000 కంటే ఎక్కువ ధృవీకరించబడిన కార్బన్ క్రెడిట్‌లు జనరేట్ చేయబడ్డాయి. భూ విస్తీర్ణం ఆధారంగా కాకుండా, ఉత్పత్తి అయిన కార్బన్ క్రెడిట్ల ఆధారంగా రైతులకు చెల్లింపులు చేయబడ్డాయి. న్యూఢిల్లీలోని ICAR-భారతీయ వ్యవసాయ పరిశోధనా సంస్థ (IARI) శాస్త్రీయ కొలత మరియు ధృవీకరణ ప్రక్రియకు మద్దతు ఇచ్చింది.

04. అగ్రికల్చరల్ అండ్ ప్రాసెస్డ్ ఫుడ్ ప్రొడక్ట్స్ ఎక్స్పోర్ట్ డెవలప్‌మెంట్ అథారిటీ (APEDA) గల్ఫ్‌ఫుడ్ (Gulfood) నిర్వాహకులైన ఇన్డీ ఈవెంట్స్ దుబాయ్ (InD Events Dubai) తో ఒక అవగాహన ఒప్పందం (MoU) కుదుర్చుకుంది.

ఈ ఒప్పందానికి సంబంధించిన ముఖ్యాంశాలు:

APEDA గురించి: APEDA చట్టం, 1985 ప్రకారం 1986లో స్థాపించబడిన APEDA, వాణిజ్య మరియు పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ (MoC&I) ఆధ్వర్యంలో పనిచేస్తుంది. దీని ప్రధాన కార్యాలయం న్యూఢిల్లీలో ఉంది.

భాగస్వామ్యం: గల్ఫ్‌ఫుడ్ 2026 భాగస్వామ్యం తర్వాత, గల్ఫ్‌ఫుడ్ 2027 లో భారతదేశం అధికారిక భాగస్వామ్య దేశంగా (Official Partner Country) వరుసగా రెండో ఏడాది పాల్గొనడానికి ఈ ఒప్పందం సులభతరం చేస్తుంది.

ఉద్దేశ్యం: భారతీయ ఎగుమతిదారులను గ్లోబల్ బయ్యర్లతో అనుసంధానించడం ద్వారా మరియు మార్కెట్ అవకాశాలను విస్తరించడం ద్వారా భారతీయ వ్యవసాయ, ప్రాసెస్డ్ ఆహార ఉత్పత్తుల అంతర్జాతీయ గుర్తింపును మరియు ఎగుమతి అవకాశాలను పెంపొందించడం ఈ భాగస్వామ్య లక్ష్యం.

ప్రాధాన్యత: సూక్ష్మ, చిన్న మరియు మధ్యతరహా పరిశ్రమలు (MSMEs), రైతు ఉత్పత్తిదారుల సంఘాలు (FPOs), స్టార్టప్‌లు, మహిళలు మరియు ఎస్సీ/ఎస్టీ నేతృత్వంలోని ఎగుమతిదారులకు గ్లోబల్ విజిబిలిటీ, మార్కెట్ యాక్సెస్ మరియు బయ్యర్ సంబంధాలను మెరుగుపరచడంపై ఈ ఒప్పందం దృష్టి పెడుతుంది.

05. IIIT-బెంగుళూరు (IIIT-Bangalore) మరియు తైపీ కంప్యూటర్ అసోసియేషన్ (TCA) మధ్య కృత్రిమ మేధస్సు (AI), ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు స్మార్ట్ టెక్నాలజీలలో సహకారాన్ని పెంపొందించడానికి ఒక లేటర్ ఆఫ్ ఇంటెంట్ (LOI) కుదుర్చుకున్నాయి.

ఈ ఒప్పందానికి సంబంధించిన ముఖ్యాంశాలు:

IIIT-B గురించి: కర్ణాటక ప్రభుత్వం మరియు IT పరిశ్రమ సంయుక్తంగా నిధులు సమకూర్చగా, విద్య, పరిశోధన, వ్యవస్థాపకత మరియు ఇన్నోవేషన్‌పై దృష్టి సారించడానికి 1998లో లాభాపేక్ష లేని డీమ్డ్ విశ్వవిద్యాలయంగా ఇది స్థాపించబడింది.

ఒప్పందం వివరాలు: సెప్టెంబర్ 2026లో కర్ణాటకలోని బెంగళూరులో జరిగిన ఎలక్ట్రానిక్స్ ఇండియా 2026 వేదికగా IIIT-బెంగుళూరు మరియు TCA ఈ ఒప్పందంపై సంతకం చేశాయి. ఇది తైవాన్ మరియు దక్షిణ భారతదేశం మధ్య జరిగిన మొదటి ప్రధాన సాంకేతిక భాగస్వామ్యం.

LOI ఉద్దేశ్యం: సమాచార మరియు కమ్యూనికేషన్ టెక్నాలజీ, డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థ, సైన్స్ & టెక్నాలజీ మరియు ఇన్నోవేషన్ రంగాలను కవర్ చేస్తూ భవిష్యత్తులో ఒక పూర్తి స్థాయి అవగాహన ఒప్పందానికి (MoU) పునాది వేయడం ఈ LOI లక్ష్యం.

సహకార రంగాలు: ఈ భాగస్వామ్యంలో భాగంగా నాలెడ్జ్ షేరింగ్, పాలసీ డైలాగ్‌లు, సెమినార్లు, కాన్ఫరెన్స్‌లు, బిజినెస్ మ్యాచ్‌మేకింగ్ మరియు తైవాన్-కర్ణాటక మధ్య ప్రతినిధి బృందాల మార్పిడి ఉంటాయి.

వ్యూహాత్మక బలాలు: తైవాన్ ఎలక్ట్రానిక్స్, ఐసీటీ (ICT), సెమీకండక్టర్ మరియు హార్డ్‌వేర్ తయారీలో నైపుణ్యాన్ని కలిగి ఉండగా, కర్ణాటక సాఫ్ట్‌వేర్ ఇంజనీరింగ్, టెక్నాలజీ రీసెర్చ్ మరియు ఇన్నోవేషన్‌లలో తన బలాన్ని అందిస్తుంది.

06. మూడీస్ రేటింగ్స్ (Moody’s Ratings) సంస్థ భారతదేశ ఆర్థిక వృద్ధి అంచనాను సవరించింది. దీనికి సంబంధించిన ముఖ్యాంశాలు:

• జీడీపీ వృద్ధి అంచనా పెంపు: సెప్టెంబర్ 2026లో క్రెడిట్ రేటింగ్ ఏజెన్సీ మూడీస్, ఆర్థిక సంవత్సరం 2026-27 (FY27) కు సంబంధించి భారతదేశ వాస్తవ జీడీపీ వృద్ధి అంచనాను 6% నుండి 7%కి పెంచింది. వెస్ట్ ఆసియా సంఘర్షణల వల్ల ఏర్పడిన ప్రపంచ షాక్‌లను మన ఆర్థిక వ్యవస్థ తట్టుకోగలిగిందని పేర్కొంటూనే, తన ‘Baa3’ రేటింగ్ మరియు స్థిరమైన దృక్పథాన్ని (stable outlook) అలాగే ఉంచింది.
• ద్రవ్యోల్బణ హెచ్చరిక: పెరిగిన ఇంధన ధరలు మరియు ఎన్ నினో (El Nino) సంబంధిత అంతరాయాల వల్ల ద్రవ్యోల్బణ ముప్పు ఉందని, ఇది వినియోగం మరియు మొత్తం వృద్ధిపై ప్రభావం చూపవచ్చని హెచ్చరించింది.

ముఖ్యమైన అంశాలు:

ద్రవ్యోల్బణం: పెరుగుతున్న ముడి చమురు ధరలు మరియు ఎన్ నినో పరిస్థితుల కారణంగా ఆహార ధరల ఒత్తిడి పెరిగి, FY27లో ద్రవ్యోల్బణం FY26లోని 2.4% నుండి 4.8%కి చేరుకుంటుందని అంచనా వేయబడింది.

జీడీపీ డేటా: భారత్ జీడీపీ వృద్ధి FY27 మొదటి త్రైమాసికంలో (Q1) 7.8.8%గా మరియు క్యాలెండర్ ఇయర్ (CY) 2026 మొదటి అర్ధభాగంలో 8.2%గా నమోదైంది. (ఇది CY 2025లోని 7.3% వ్రద్ధితో పోలిస్తే ఆర్థిక వేగం పుంజుకుందని తెలుపుతోంది).

07. మరాఠీ చిత్రం ‘గొంధల్’ (Gondhal) ఆస్కార్ 2027 (99వ అకాడమీ అవార్డ్స్) ఉత్తమ అంతర్జాతీయ ఫీచర్ ఫిలిం కేటగిరీకి భారతదేశ అధికారిక ఎంట్రీగా ఎంపికైంది. దీనికి సంబంధించిన ముఖ్యాంశాలు:

ప్రత్యేకత: ‘శ్వాస్’ (2005), ‘హరిశ్చంద్రాచి ఫ్యాక్టరీ’ (2009), ‘కోర్ట్’ (2015) సినిమాల తర్వాత భారతదేశం తరఫున ఆస్కార్‌కు అధికారికంగా ఎంపికైన నాల్గవ మరాఠీ చిత్రంగా ‘గొంధల్’ నిలిచింది.

ఎంపిక వివరాలు: సెప్టెంబర్ 2026లో ఫిల్మ్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (FFI) వచ్చిన 33 ఎంట్రీల నుండి ఈ చిత్రాన్ని ఎంపిక చేసింది.

చిత్రం గురించి: సంతేష్ దవాఖర్ రచన, దర్శకత్వం వహించిన సైకలాజికల్ మరియు కల్చరల్ థ్రిల్లర్ చిత్రం ఇది. గ్రామీణ మహారాష్ట్ర నేపథ్యంలో సాగే ఈ చిత్రం ఆచార సంప్రదాయాలు, వ్యక్తిగత ఆశయాలు మరియు మానవ బలహీనతలను అన్వేషిస్తుంది.

నటీనటులు: ఇషితా దేశ్‌ముఖ్ ప్రధాన పాత్రలో నటించగా, కిషోర్ కదమ్, యోగేష్ సోహాని, నిషాద్ భోయిర్, అనుజ్ ప్రభు, ధ్రువ్ తోకే తదితరులు నూటించారు.

పురస్కారాలు:

56వ ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ ఆఫ్ ఇండియా (IFFI) 2025లో సంతేష్ దవాఖర్ ఉత్తమ దర్శకుడిగా ‘సిల్వర్ పీకాక్’ గెలుచుకున్నారు.

17వ బెంగళూరు ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ 2026లో ‘గొంధల్’ FIPRESCI అవార్డును గెలుచుకుంది.

08. ‘ప్రపంచ నీటి వనరుల స్థితి 2025’ (State of Global Water Resources 2025) నివేదిక

నివేదిక గురించి (About SGWR Report)

• ప్రచురణ సంస్థ: ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థ (WMO) ప్రతి సంవత్సరం ఈ నివేదికను విడుదల చేస్తుంది.
• ఉద్దేశం: ప్రపంచవ్యాప్తంగా నీటి వనరుల లభ్యత, వాటిలో వస్తున్న మార్పులు మరియు జలవనరుల ధోరణులను సమగ్రంగా అంచనా వేయడం దీని ముఖ్య ఉద్దేశం.

SGWR 2025 నివేదిక ముఖ్యాంశాలు (Report Highlights)

• నీటి నిల్వలు: 2025 నాటికి ప్రపంచ భూభాగంలో 42% ప్రాంతంలో సాధారణం కంటే తక్కువ నీటి నిల్వలు ఉన్నట్లు ఉపగ్రహ పరిశీలనలు స్పష్టం చేశాయి.
• భూగర్భ జలాల తగ్గుదల: 2014-2016 నుండి ప్రపంచ భూగోళ నీటి నిల్వలు నిరంతరం తగ్గుతూ వస్తున్నాయి.
• గ్లేసియర్లు ಕರగుట: వరుసగా నాలుగో సంవత్సరం కూడా భూమిపై ఉన్న అన్ని ప్రధాన గ్లేసియేటెడ్ ప్రాంతాలు మంచును కోల్పోయాయి. 2025లో సుమారు 408 గిగాటన్నుల మంచు నష్టం వాటిల్లింది.
• నదుల ప్రవాహాలు: గత 35 ఏళ్లలో నదులకు అత్యంత పొడిగా మారిన సంవత్సరాలలో 2025 ఒకటి. కేవలం 36% నదీ పరీవాహక ప్రాంతాలలో మాత్రమే సాధారణ ప్రవాహాలు నమోదయ్యాయి.
• భూగర్భ జలాల లోటు: అమెరికా, యూరప్, మధ్యప్రాచ్యం, భారత్, ఆఫ్రికా మరియు ఆస్ట్రేలియాలోని కొన్ని ప్రాంతాలలో 2022-2025 మధ్య కాలంలో భూగర్భ జలాలు తీవ్రంగా తగ్గాయి.

భారతదేశానికి సంబంధించిన ముఖ్యమైన అంశాలు (India-Specific Findings)

• భూగర్భ జలాల సంక్షోభం: భారతదేశంలో (ముఖ్యంగా వాయువ్య ప్రాంతంలో) 2022-2025 మధ్య కాలంలో భూగర్భ జలాల కొరత నిరంతరంగా కొనసాగుతోంది.
• భూమిపై నీటి నిల్వలు: 2025లో భారతదేశంలో, ప్రత్యేకించి ఉత్తర భాగంలో సాధారణం కంటే తక్కువ భూగోళ నీటి నిల్వలు నమోదయ్యాయి.
• నదీ ప్రవాహాలు: గంగా, గోదావరి, కృష్ణ మరియు సింధు నదీ వ్యవస్థలలో 2025లో సాధారణం కంటే ఎక్కువ నీటి ప్రవాహం (Discharge) నమోదైంది.
• రిజర్వాయర్లు & నేలలో తేమ: భారతదేశంలోని రిజర్వాయర్లలోకి సాధారణం కంటే ఎక్కువ నీరు చేరింది. అలాగే డిసెంబర్-ఫిబ్రవరి మరియు జూన్-আগస్టు కాలంలో నేలలో తేమ (Soil moisture) సాధారణం కంటే ఎక్కువగా ఉంది.
• విరుద్ధ పరిస్థితి: నదులలో ప్రవాహాలు మరియు నేలలో తేమ ఎక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, అది భారతదేశంలోని లోతైన నీటి రిజర్వాయర్ల (భూగర్భ జలాలు) కోలుకోవడానికి మాత్రం దోహదపడలేదని నివేదిక పేర్కొంది.

09. పార్వతి-II జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్ట్ (Parbati-II Hydroelectric Project)

• హిమాచల్ ప్రదేశ్‌లోని కులు జిల్లాలోని రెల్లా గ్రామం సమీపంలో పార్వతి-II జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్ట్ నుంచి నీరు లీకై వరదలా ముంచెత్తింది.
• ఈ ఘటన కారణంగా సమీపంలోని ఇండ్లు, వ్యవసాయ పొలాలు దెబ్బతిన్నాయి మరియు స్థానికులు సురక్షిత ప్రాంతాలకు తరలిపోవలసి వచ్చింది.

పార్వతి-II జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్ట్ గురించి (About the Project)

• రకం: ఇది హిమాచల్ ప్రదేశ్‌లోని కులు జిల్లాలో పార్వతి నది (బియాస్ నదికి ప్రధాన ఉపనది)పై నిర్మిస్తున్న రన్-ఆఫ్-ది-రివర్ (Run-of-the-river) ప్రాజెక్ట్.
• నిర్మాణ వివరాలు: మణికరణ్ లోయలోని పుల్గా గ్రామం దగ్గర 83.7 మీటర్ల ఎత్తైన కాంక్రీట్ గ్రావిటీ డ్యామ్‌ను నిర్మించి పార్వతి నది నీటిని మళ్లిస్తారు. ఈ నీటిని 31.56 కి.మీ పొడవైన హెడ్‌రేస్ టన్నెల్ (HRT) ద్వారా సైంజ్ లోయలోని సియుంద్ గ్రామంలో నిర్మించిన పవర్‌హౌస్‌కు తరలిస్తారు.
• రికార్డు: ఈ ప్రాజెక్ట్‌లోని 31.56 కి.మీ పొడవైన హెడ్‌రేస్ టన్నెల్ (HRT) భారతదేశంలోనే అత్యంత పొడవైన జలవిద్యుత్ సొరంగంగా గుర్తింపు పొందింది.
• సామర్థ్యం: ఈ ప్రాజెక్ట్ మొత్తం ఉత్పాదక సామర్థ్యం 800 మెగావాట్లు (MW) (ప్రతి ఒక్కటి 200 మెగావాట్ల చొప్పున 4 యూనిట్లు ఉన్నాయి).
• విద్యుత్ ఉత్పత్తి: ఇది పూర్తిగా కార్యరూపం దాల్చిన తర్వాత సంవత్సరానికి సుమారు 3,074 మిలియన్ యూనిట్ల (MU) విద్యుత్‌ను ఉత్పత్తి చేస్తుందని అంచనా.

యాజమాన్యం మరియు ప్రయోజనాలు (Ownership & Benefits)

• అభివృద్ధి సంస్థ: నేషనల్ హైడ్రోఎలెక్ట్రిక్ పవర్ కార్పొరేషన్ (NHPC) దీనిని అభివృద్ధి చేస్తోంది. ప్రస్తుతం దీని పూర్తి యాజమాన్యం (100% వాటా) NHPC చేతిలోనే ఉంది.
• హిమాచల్ ప్రదేశ్ వాటా: ఈ ప్రాజెక్ట్ ద్వారా హిమాచల్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి 12% ఉచిత విద్యుత్ లభిస్తుంది. అదనంగా మరో 1% ఉచిత విద్యుత్ను ‘స్థానిక ప్రాంత అభివృద్ధి నిధి’ (Local Area అభివృద్ధి Fund) కోసం కేటాయిస్తారు.

10. పిలిభిత్ టైగర్ రిజర్వ్ (Pilibhit Tiger Reserve

• పిలిభిత్ టైగర్ రిజర్వ్ (PTR) సందర్శన సమయాన్ని పొడిగించారు. ఇకపై పర్యాటకులు దాదాపు ఎనిమిది నెలల పాటు (నవంబర్ 1 నుండి జూన్ 30 వరకు) ఈ రిజర్వ్‌ను సందర్శించవచ్చని ఓ సీనియర్ అటవీ శాఖ అధికారి వెల్లడించారు.

పిలిభిత్ టైగర్ రిజర్వ్ గురించి (About Pilibhit Tiger Reserve)

• స్థానం: ఇది ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని పిలిభిత్ మరియు లఖిపూర్ ఖేరి జిల్లాల్లో, హిమాలయాల పాదప్రాంతంలో భారత్-నేపాల్ సరిహద్దు వెంబడి ఉంది. ఇది ‘టెరాయ్ ఆర్క్ ల్యాండ్‌స్కేప్’‌లో భాగం.
• నదులు: ప్రసిద్ధ గోమతి నది ఈ టైగర్ రిజర్వ్ నుంచే ఉద్భవిస్తుంది. అంతేకాకుండా శారద, చుకా, మలా ఖన్నాట్ వంటి అనేక నదులకు ఇది పరీవాహక ప్రాంతంగా ఉంది.
• శారద సాగర్ డ్యామ్: రిజర్వ్ సరిహద్దులో 22 కి.మీ పొడవునా ‘శారద సాగర్ ఆనకట్ట’ విస్తరించి ఉంది.

వృక్షజాలం మరియు జంతుజాలం (Flora & Fauna)

• అడవులు & చెట్లు: ఇక్కడ ఉష్ణమండల ఆర్ద్ర ఆకురాల్చే అడవులు, పొడి ఆకురాల్చే అడవులు, కాలానుగుణ చిత్తడి అడవులు ఉన్నాయి. రిజర్వ్‌లో సుమారు 76% భాగం దట్టమైన ‘సాల్ (Sal)’ చెట్లతో నిండి ఉంది. దీనితో పాటు టేకు, ఖైర్, సేమల్, మహువా వంటి చెట్లు కూడా కనిపిస్తాయి.
• జంతువులు: అంతరించిపోతున్న పులులు, చిత్తడి జింకలు (Swamp deer), బెంగాల్ ఫ్లోరికన్, హాగ్ డీర్, చిరుతపులులు వంటి అనేక రకాల వన్యప్రాణులకు ఇది నిలయంగా ఉంది.

11. జపాన్ సముద్రం (Sea of Japan) తాజా వార్తలు

• ఉత్తర కొరియా కొన్ని గంటల వ్యవధిలో జపాన్ సముద్రంలోకి రెండు క్షిపణులను ప్రయోగించినట్లు ఇటీవల వార్తలు వచ్చాయి.

జపాన్ సముద్రం గురించి (About the Sea of Japan)

• స్థానం: జపాన్ సముద్రాన్ని ‘తూర్పు సముద్రం’ (East Sea) అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది పశ్చిమ పసిఫిక్ మహాసముద్రంలోని ఒక ఉపాంత సముద్రం (marginal sea).
• సరిహద్దులు:
  • ఉత్తరాన: రష్యా మరియు సఖాలిన్ ద్వీపం
  • పశ్చిమాన: ఉత్తర కొరియా
  • నైరుతి దిశలో: దక్షిణ కొరియా
  • తూర్పు, దక్షిణాన: జపాన్ ద్వీపసమూహం (హొక్కైడో, హొన్షు మరియు క్యుషు ద్వీపాలు)

ఇతర సముద్రాలతో అనుసంధానం (Connections)

• ఇది సుషిమా మరియు కొరియా జలసంధుల ద్వారా తూర్పు చైనా సముద్రంతో కలుస్తుంది.
• ఉత్తరాన లా పెరూస్ మరియు తాతార్ జలసంధుల ద్వారా ఒఖోట్స్క్ సముద్రంతో అనుసంధానించబడి ఉంది.
• తూర్పు వైపున కాన్మోన్ జలసంధి ద్వారా జపాన్ లోతట్టు సముద్రంతో మరియు సుగరు జలసంధి ద్వారా పసిఫిక్ మహాసముద్రంతో కలుస్తుంది.

భౌగోళిక మరియు ప్రత్యేక లక్షణాలు (Key Features)

• అత్యంత లోతైన ప్రాంతం: ఒక నీటిఅధ୍ധ కింద ఉన్న అగ్నిపర్వతమైన ‘దోహోకు సీమౌంట్’ (Dohoku Seamount) దీనిలో అత్యంత లోతైన ప్రదేశం.
• వాతావరణం: ఇక్కడి సాపేక్షంగా వెచ్చని నీరు జపాన్ దేశపు తేలికపాటి వాతావరణానికి ఎంతగానో దోహదపడుతుంది.
• అలలు (Tides): ఇది పసిఫిక్ మహాసముద్రం చేత దాదాపు పూర్తిగా ఆవరించి ఉండటం వల్ల, మధ్యధరా సముద్రం మాదిరిగానే ఇక్కడ దాదాపు అలలు ఉండవు.
• జీవ సంపద: సముద్రపు నీటిలో ఆక్సిజన్ సాంద్రత చాలా ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల ఇక్కడ జీవ ఉత్పాదకత (Biological productivity) అధికంగా ఉంటుంది.

ప్రధాన ఓడరేవులు (Major Ports)

• రష్యా: వ్లాదివోస్తోక్, సోవెత్స్కాయ గవాన్, నఖోడ్కా, అలెగ్జాండ్రోవ్స్క్-సఖాలిన్స్కీ, ఖోల్న్స్క్.
• ఉత్తర కొరియా: హమ్‌హంగ్, చోంగ్జిన్, వోన్సన్.
• జపాన్: నియిగాటా, త్సురుట, మైజూరు.

12. ఎక్సర్సైజ్ నోమాడిక్ ఎలిఫెంట్ (Exercise Nomadic Elephant)

• 18వ ఎడిషన్ ప్రారంభం: భారత్ – మంగోలియా సంయుక్త సైనిక విన్యాసాలైన ‘నోమాడిక్ ఎలిఫెంట్-26’ (Nomadic Elephant 2026) 18వ ఎడిషన్ ఉత్తరాఖండ్‌లోని పితోరాగఢ్‌లో ఉన్న ఫారిన్ ట్రైనింగ్ నోడ్‌లో ప్రారంభమైంది.
• కాలపరిమితి: ఈ విన్యాసాలు సెప్టెంబర్ 21 నుండి అక్టోబర్ 3, 2026 వరకు కొనసాగుతాయి.
• భాగస్వామ్యం: భారత సైన్యం మరియు మంగోలియన్ సాయుధ బలగాల నుండి చెరో 45 మంది సిబ్బంది ఈ విన్యాసాలలో పాల్గొంటున్నారు.

ఎక్సర్సైజ్ నోమాడిక్ ఎలిఫెంట్ గురించి (About the Exercise)

• స్వభావం: ఇది భారత్ మరియు మంగోలియా దేశాల మధ్య ప్రత్యామ్నాయంగా నిర్వహించే వార్షిక ప్లాటూన్-స్థాయి ద్వైపాక్షిక సైనిక విన్యాసం.
• ప్రధాన ఉద్దేశం: ఐక్యరాజ్యసమితి (UN) ఆదేశాల ప్రకారం, అర్ధ-పట్టణ (semi-urban) మరియు పర్వత ప్రాంతాలలో ఉగ్రవాద వ్యతిరేక ఆపరేషన్లను (Counter-Insurgency Operations) నిర్వహించడానికి ఇరు దేశాల సైన్యాల సంయుక్త సామర్థ్యాన్ని పెంపొందించడం.
• గత ఎడిషన్: దీనికి ముందుగా 17వ ఎడిషన్ మంగోలియా రాజధాని ఉలాన్‌బాటర్‌లో నిర్వహించబడింది.

ఈ ఏడాది శిక్షణ ప్రధానాంశங்கள் (Focus Areas of 2026 Edition)

• ట్యాక్టికల్ స్థాయి ఆపరేషన్లు, అత్యుత్తమ విధానాల మార్పిడి మరియు ఇరు సైన్యాల మధ్య పరస్పర సహకారాన్ని (Interoperability) మెరుగుపరచడం.
• ఈ శిక్షణలో భాగంగా…
  • కార్డన్ అండ్ సెర్చ్ ఆపరేషన్స్ (Cordon and Search Operations)
  • రూమ్ ఇంటర్వెన్షన్ డ్రిల్స్ (Room Intervention Drills)
  • స్పెషల్ హెలిబోర్న్ ఆపరేషన్స్ (Special Heliborne Operations)
  • సైబర్ సెక్యూరిటీ శిక్షణ
  • డ్రోన్లు మరియు కౌంటర్-డ్రోన్ సిస్టమ్స్ వినియోగం వంటి పలు అంశాలపై ప్రత్యేక శిక్షణ ఇస్తారు.

13. ఢిల్లీలో జాతీయ ANTF సదస్సును ప్రారంభించనున్న అమిత్ షా

థీమ్: “యునైటెడ్ రిజాల్వ్, షేర్డ్ రెస్పాన్సిబిలిటీ” (United Resolve, Shared Responsibility) అనే నినాదంతో ఈ సదస్సు నిర్వహిస్తున్నారు.

తేదీ, వేదిక: కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్ షా 2026 సెప్టెంబర్ 22న న్యూఢిల్లీలో 3వ జాతీయ యాంటీ నార్కోటిక్స్ టాస్క్ ఫోర్స్ (ANTF) అధిపతుల సదస్సును ప్రారంభిస్తారు.

నిర్వహణ: నార్కోటిక్స్ కంట్రోల్ బ్యూరో (NCB) ఆధ్వర్యంలో ఈ రెండు రోజుల సదస్సు జరుగుతోంది.

15. గాంధీ సాగర్ వన్యప్రాణుల అభయారణ్యానికి చేరిన ‘రాధ’ అనే చీతా

మొత్తం సంఖ్య: భారతదేశంలో మొత్తం చీతాల సంఖ్య 56కి చేరింది (కునోలో 52, గాంధీ సాగర్‌లో 4).

వివరాలు: బోత్వానా దేశానికి చెందిన 3 ఏళ్ల ఆడ చీతా ‘రాధ’ (గతంలో CCB-2) మధ్యప్రదేశ్‌లోని గాంధీ సాగర్ వన్యప్రాణుల అభయారణ్యానికి చేరుకుంది.

మార్పు: కునో నేషనల్ పార్క్ నుండి తరలించి, ప్రత్యేక రక్షణ వాతావరణంలో ఉంచిన ఈ చీతాకు మధ్యప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి మోహన్ యాదవ్ ‘రాధ’ అని పేరు పెట్టారు.

జనాభా: దీనితో గాంధీ సాగర్ అభయారణ్యంలో చీతాల సంఖ్య (ప్రభాస్, పావక్, ధీర, రాధతో కలిపి) నాలుగింటికి చేరింది.

16. గ్వాలియర్‌లో ఆసియాలోనే తొలి టెలికాం మ్యానుఫ్యాక్చరింగ్ జోన్ (TMZ)

మొదటి దశ: మొదటి దశ కోసం సుమారు 170 ఎకరాలను గుర్తించి, 24-25 తయారీ యూనిట్లను ప్రతిపాదించారు.

ప్రాంతం: మధ్యప్రదేశ్‌లోని గ్వాలియర్‌లో ప్రతిపాదిత టెలికాం మ్యానుఫ్యాక్చరింగ్ జోన్ (TMZ) రూపుదిద్దుకోనుంది.

పెట్టుబడి, ఉద్యోగాలు: సుమారు రూ. 5,500 కోట్ల అంచనా పెట్టుబడితో కూడిన ఈ ప్రాజెక్ట్ ద్వారా 18,000లకు పైగా ప్రత్యక్ష ఉద్యోగాలు సృష్టించబడతాయి.

17. గ్లోబల్ హెరిటేజ్ సెంటర్‌గా చాందిని చౌక్ టౌన్ హాల్

చరిత్ర: 1860-1866 మధ్య నిర్మించిన ఈ టౌన్ హాల్ 2010 వరకు మున్సిపల్ ప్రధాన కార్యాలయంగా పనిచేసింది. ఇది MCD యాజమాన్యంలోనే ఉంటుంది.

మార్పు: ఢిల్లీలోని చారిత్రాత్మక చాందిని చౌక్ టౌన్ హాల్ సముదాయాన్ని గ్లోబల్ హెరిటేజ్ సెంటర్‌గా మార్చనున్నారు.

ఒప్పందం: DTTDC మరియు MCD మధ్య సెప్టెంబర్ 20, 2026న పునరుద్ధరణ MoU కుదిరింది.

18. 81వ ఐక్యరాజ్యసమితి జనరల్ అసెంబ్లీకి నేతృత్వం వహించనున్న ఎస్. జైశంకర్

ప్రసంగం: అమెరికాలోని న్యూయార్క్‌లో జరిగే ఈ సదస్సులో సెప్టెంబర్ 26, 2026న ఆయన భారతదేశం తరఫున ప్రసంగిస్తారు.

ప్రతినిధి బృందం: విదేశాంగ మంత్రి ఎస్. జైశంకర్ 81వ ఐక్యరాజ్యసమితి జనరల్ అసెంబ్లీ హై-లెవెల్ వీక్‌లో భారత ప్రతినిధి బృందానికి నేతృత్వం వహిస్తారు.

19. TIFF 2026 ప్లాట్‌ఫారమ్ ప్రైజ్ గెలుచుకున్న ‘అంగ్’ (Angh) చిత్రం

ప్రత్యేకత: ఆస్కార్ ఇంటర్నేషనల్ ఫీచర్ ఫిల్మ్ పరిశీలనకు కొత్తగా కేటాయించిన మార్గాన్ని ఉపయోగించిన మొట్టమొదటి చిత్రంగా నిలిచింది. 1960ల ప్రారంభంలో నాగాలాండ్‌ నేపథ్యంలో ఈ చిత్రం తెరకెక్కింది.

వివరాలు: నాగాలాండ్‌కు చెందిన దర్శకుడు తేజా రియో రూపొందించిన కొన్యాక్-భాషా చిత్రం ‘అంగ్’ (Angh) టొరంటో అంతర్జాతీయ చలనచిత్రోత్సవంలో (TIFF) ప్లాట్‌ఫారమ్ బహుమతిని గెలుచుకుంది.

బహుమతి: C$20,000 నగదు బహుమతితో పాటు ట్రోఫీని అందుకుంది.

20. హైదరాబాద్‌లో మైక్రోసాఫ్ట్ నాల్గవ క్లౌడ్ రీజియన్ ప్రారంభం

ఇతర ప్రాంతాలు: మైక్రోసాఫ్ట్ ఇప్పటికే పూణే, చెన్నై మరియు ముంబైలలో క్లౌడ్ రీజియన్‌లను నిర్వహిస్తోంది. $20.5 బిలియన్ల పెట్టుబడిలో భాగంగా ఇది ఏర్పాటయింది.

వివరాలు: మైక్రోసాఫ్ట్ సంస్థ భారతదేశంలో తన నాల్గవ క్లౌడ్ రీజియన్‌ను హైదరాబాద్‌లో ప్రారంభించింది. దీనికి ‘ఇండియా సౌత్ సెంట్రల్ క్లౌడ్ రీజియన్’ అని పేరు పెట్టారు.

21. అస్సాంలో ఇస్రో అడ్వాన్స్‌డ్ రాడార్ రీసెర్చ్ సెంటర్ ఏర్పాటు

ఉపయోగం: ఇది అంతరిక్షంలోని ఉపగ్రహాలు, అంతరిక్ష వ్యర్థాలు (Space debris) మరియు కక్ష్యలోని ఇతర వస్తువులను ట్రాక్ చేయడంలో సహాయపడుతుంది. 2,000 కి.మీ దూరంలోని 10 సెం.మీ చిన్న వస్తువులను కూడా ఇది గుర్తించగలదు.

స్థానం: అస్సాంలోని గౌహతి సమీపంలోని చంద్రపూర్‌లో ఇస్రో ‘ప్రాజెక్ట్ నేత్రా’ కింద ఈ కేంద్రానికి శంకుస్థాపన జరిగింది.

22. మహిళల T20I లో అత్యధిక పరుగులు చేసిన క్రీడాకారిణిగా స్మృతి మంధాన

రికార్డు: న్యూజిలాండ్ ఆటగాడు సుజీ బేట్స్ (4,758) రికార్డును అధిగమించి, స్మృతి మంధాన (4,788 పరుగులు) మహిళల T20 అంతర్జాతీయ క్రికెట్‌లో అత్యధిక పరుగులు చేసిన బ్యాటర్‌గా నిలిచారు. ఇదే మ్యాచ్‌లో షఫాలీ వర్మ అజేయంగా 100 పరుగులు చేశారు.

23. అత్యధిక మ్యాచ్‌లు ఆడిన భారత మహిళా గోల్కీపర్‌గా సవిత పునియా

• రికార్డు: వందన కటారియా (320 మ్యాచ్‌లు) రికార్డును అధిగమించి, భారత మహిళల హాకీ చరిత్రలో అత్యధిక అంతర్జాతీయ మ్యాచ్‌లు ఆడిన క్రీడాకారిణిగా సవిత పునియా నిలిచారు. దీనికి గాను హాకీ ఇండియా రూ. 10 లక్షల నగదు బహుమతిని ప్రకటించింది.

24. ప్రపంచ అల్జీమర్స్ దినోత్సవం 2026 (సెప్టెంబర్ 21)

• వివరాలు: అల్జీమర్స్ మరియు చిత్తవైకల్యంపై అవగాహన కల్పించడానికి ప్రతి ఏటా సెప్టెంబర్ 21న జరుపుకుంటారు.
• థీమ్: “The Earlier You Know, The More You Can Do: A Dementia Diagnosis Matters.”

25. అంతర్జాతీయ శాంతి దినోత్సవం 2026 (సెప్టెంబర్ 21)

• వివరాలు: శాంతి, అహింసను ప్రోత్సహించడానికి ప్రతి ఏటా సెప్టెంబర్ 21న ఈ దినోత్సవాన్ని పాటిస్తారు.
• థీమ్: “Invest in Peace – For Everyone, Everywhere, Every Day.” UN ప్రధాన కార్యాలయంలో పీస్ బెల్ సెర్మనీ నిర్వహించబడింది.

26. పద్మశ్రీ కార్డియాలజిస్ట్ డా. జి. విజయరాఘవన్ కన్నుమూత

సేవలు: 1980లో తిరువనంతపురం మెడికల్ కాలేజీలో భారతదేశపు మొట్టమొదటి 2D ఎకోకార్డియోగ్రఫీ ల్యాబ్‌ను ఆయన ఏర్పాటు చేశారు. వైద్య రంగ సేవలకు గాను 2009లో పద్మశ్రీ పురస్కారం లభించింది.

వివరాలు: ప్రముఖ కార్డియాలజిస్ట్, పద్మశ్రీ అవార్డు గ్రహీత డాక్టర్ జి. విజయరాఘవన్ (84) సెప్టెంబర్ 20, 2026న కన్నుమూశారు.