భారత సమాఖ్య వ్యవస్థ ప్రాక్టీస్ బిట్స్ టాప్ 100 పార్ట్ 1

1. భారత రాజ్యాంగం యొక్క స్వభావం (ప్రకృతి) ఎలాంటిది?

• ఆప్షన్స్: A) సంపూర్ణ సమాఖ్య (Pure Federal), B) ఏకకేంద్ర (Unitary), C) అర్ధ-సమఖ్య / క్వాసి-ఫెడరల్ (Quasi-Federal), D) రాజరికం
• సమాధానం: C) అర్ధ-సమఖ్య / క్వాసి-ఫెడరల్ (Quasi-Federal)
• వివరణ: ప్రముఖ రాజకీయ వేత్త కె.సి. వియర్ (K.C. Wheare) అభిప్రాయం ప్రకారం భారత్ ఒక అర్ధ-సమఖ్య లేదా సమాఖ్య లక్షణాలు కలిగిన ఏకకేంద్ర రాజ్యం.

2. భారత రాజ్యాంగంలో ‘సమఖ్య’ (Federal) అనే పదం ఎక్కడ ఉపయోగించబడింది?

• ఆప్షన్స్: A) పీఠికలో, B) ఆర్టికల్ 1 లో, C) ఆర్టికల్ 368 లో, D) ఎక్కడా ఉపయోగించబడలేదు
• సమాధానం: D) ఎక్కడా ఉపయోగించబడలేదు
• వివరణ: రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 1 భారతదేశాన్ని ‘రాష్ట్రాల యూనియన్’ (Union of States) అని పేర్కొంటుంది కానీ ‘సమఖ్య’ అనే పదాన్ని ఎక్కడా వాడలేదు.

3. భారత సమాఖ్య వ్యవస్థ ఏ దేశ రాజ్యాంగం నుండి ప్రేరణ పొందింది?

• ఆప్షన్స్: A) అమెరికా, B) కెనడా, C) బ్రిటన్, D) ఆస్ట్రేలియా
• సమాధానం: B) కెనడా
• వివరణ: బలమైన కేంద్రంతో కూడిన కెనడా సమాఖ్య విధానాన్ని భారత రాజ్యాంగ నిర్మాతలు స్వీకరించారు.

4. భారత రాజ్యాంగంలోని ఏ షెడ్యూల్ కేంద్ర, రాష్ట్రాల మధ్య అధికార విభజనను సూచిస్తుంది?

• ఆప్షన్స్: A) 5వ షెడ్యూల్, B) 6వ షెడ్యూల్, C) 7వ షెడ్యూల్, D) 8వ షెడ్యూల్
• సమాధానం: C) 7వ షెడ్యూల్
• వివరణ: 7వ షెడ్యూల్ కేంద్ర జాబితా (Union List), రాష్ట్ర జాబితా (State List), మరియు ఉమ్మడి జాబితా (Concurrent List) రూపంలో అధికారాలను విభజిస్తుంది.

5. ఉమ్మడి జాబితా (Concurrent List) భావనను ఏ దేశ రాజ్యాంగం నుండి గ్రహించారు?

• ఆప్షన్స్: A) ఆస్ట్రేలియా, B) కెనడా, C) ఐర్లాండ్, D) జర్మనీ
• సమాధానం: A) ఆస్ట్రేలియా
• వివరణ: ఉమ్మడి జాబితాలోని అంశాలపై కేంద్ర, రాష్ట్రాలు రెండూ చట్టాలు చేసే వెసులుబాటు ఆస్ట్రేలియా రాజ్యాంగం నుండి గ్రహించబడింది.

6. కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలను సమీక్షించడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిన మొదటి ప్రముఖ కమిషన్ ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) సర్కారియా కమిషన్, B) పుంచి కమిషన్, C) రాజమన్నార్ కమిటీ, D) ఆంజనేయ కమిటీ
• సమాధానం: A) సర్కారియా కమిషన్
• వివరణ: 1983లో జస్టిస్ ఆర్.ఎస్. సర్కారియా అధ్యక్షుడిగా కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలపై ఈ కమిషన్ ఏర్పాటైంది.

7. తమిళనాడు ప్రభుత్వం కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలపై ఏర్పాటు చేసిన ప్రాంతీయ కమిటీ ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) రాజమన్నార్ కమిటీ (1969), B) ఆనందపూర్ సాహిబ్ తీర్మానం, C) సర్కారియా కమిషన్, D) పుంచి కమిషన్
• సమాధానం: A) రాజమన్నార్ కమిటీ (1969)
• వివరణ: రాష్ట్రాలకు మరిన్ని స్వయంప్రతిపత్తి అధికారాలు కోరుతూ తమిళనాడు ప్రభుత్వం రాజమన్నార్ కమిటీని ఏర్పాటు చేసింది.

8. భారత రాజ్యాంగంలో ఇంటర్-స్టేట్ కౌన్సిల్ (అంతర్రాష్ట్ర మండలి) ఏర్పాటును ఏ ఆర్టికల్ సూచిస్తుంది?

• ఆప్షన్స్: A) ఆర్టికల్ 263, B) ఆర్టికల్ 280, C) ఆర్టికల్ 356, D) ఆర్టికల్ 249
• సమాధానం: A) ఆర్టికల్ 263
• వివరణ: రాష్ట్రాల మధ్య సమన్వయం మరియు వివాదాల పరిష్కారం కోసం ఆర్టికల్ 263 ప్రకారం రాష్ట్రపతి అంతర్రాష్ట్ర మండలిని ఏర్పాటు చేస్తారు.

9. ఆర్థిక సంఘం (Finance Commission) ఏర్పాటును సూచించే రాజ్యాంగ ఆర్టికల్ ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) ఆర్టికల్ 280, B) ఆర్టికల్ 263, C) ఆర్టికల్ 324, D) ఆర్టికల్ 360
• సమాధానం: A) ఆర్టికల్ 280
• వివరణ: కేంద్ర, రాష్ట్రాల మధ్య పన్నుల ఆదాయ పంపిణీకి ప్రతి ఐదేళ్లకోసారి ఆర్టికల్ 280 ప్రకారం రాష్ట్రపతి ఆర్థిక సంఘాన్ని నియమిస్తారు.

10. అఖిల భారత సర్వీసులు (All India Services) సృష్టించే అధికారం ఎవరికి ఉంది?

• ఆప్షన్స్: A) లోక్‌సభ, B) రాజ్యసభ (ఆర్టికల్ 312), C) రాష్ట్రాల శాసనసభలు, D) ప్రధాన మంత్రి
• సమాధానం: B) రాజ్యసభ (ఆర్టికల్ 312)
• వివరణ: రాజ్యసభ 2/3 వ వంతు ప్రత్యేక మెజారిటీతో తీర్మానం చేస్తే కొత్త అఖిల భారత సర్వీసులను పార్లమెంట్ ఏర్పాటు చేయవచ్చు.

11. ఆర్టికల్ 356 (రాష్ట్రపతి పాలన) మొట్టమొదటిసారిగా ఏ ప్రాంతంలో/రాష్ట్రంలో విధించబడింది?

• ఆప్షన్స్: A) కేరళ (1959), B) పంజాబ్ / పెప్సు (1951), C) ఆంధ్రప్రదేశ్ (1954), D) పశ్చిమ బెంగాల్
• సమాధానం: B) పంజాబ్ / పెప్సు (1951)
• వివరణ: భారతదేశంలో ఆర్టికల్ 356 ని మొట్టమొదటిసారిగా 1951లో పెప్సు (PEPSU – Patiala and East Punjab States Union) లో అమలు చేశారు.

12. భారతదేశ సమాఖ్య విధానాన్ని ‘సహకార సమాఖ్య’ (Cooperative Federalism) అని అభివర్ణించిన వారు ఎవరు?

• ఆప్షన్స్: A) గ్రేన్విల్లే ఆస్టిన్ (Granville Austin), B) కె.సి. వియర్, C) ఐవర్ జెన్నింగ్స్, D) బి.ఆర్. అంబేద్కర్
• సమాధానం: A) గ్రేన్విల్లే ఆస్టిన్
• వివరణ: భారత రాజ్యాంగం కేంద్ర, రాష్ట్రాల మధ్య సహకారాన్ని పెంపొందించేలా ఉందని గ్రేన్విల్లే ఆస్టిన్ పేర్కొన్నారు.

13. కేంద్ర జాబితాలో ప్రస్తుతం ఎన్ని అంశాలు ఉన్నాయి?

• ఆప్షన్స్: A) 97, B) 100, C) 61, D) 52
• సమాధానం: B) 100 (ప్రారంభంలో 97 ఉండేవి)
• వివరణ: జాతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన అంశాలు కేంద్ర జాబితాలో ఉంటాయి, వీటిపై పార్లమెంట్ మాత్రమే చట్టాలు చేయగలదు.

14. రాష్ట్ర జాబితాలో ప్రస్తుతం ఎన్ని అంశాలు ఉన్నాయి?

• ఆప్షన్స్: A) 66, B) 61, C) 52, D) 47
• సమాధానం: B) 61 (ప్రారంభంలో 66 ఉండేవి)
• వివరణ: 42వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా కొన్ని అంశాలను రాష్ట్ర జాబితా నుండి ఉమ్మడి జాబితాకు మార్చడంతో ప్రస్తుతం 61 అంశాలు ఉన్నాయి.

15. ఉమ్మడి జాబితాలో ప్రస్తుతం ఎన్ని అంశాలు ఉన్నాయి?

• ఆప్షన్స్: A) 47, B) 52, C) 61, D) 100
• సమాధానం: B) 52 (ప్రారంభంలో 47 ఉండేవి)
• వివరణ: ఉమ్మడి జాబితాలోని అంశాలపై కేంద్ర, రాష్ట్రాలు రెండూ చట్టాలు చేయవచ్చు, ఒకవేళ వివాదం వస్తే కేంద్రం చేసిన చట్టమే చెల్లుబాటు అవుతుంది.

16. 42వ రాజ్యాంగ సవరణ (1976) ద్వారా రాష్ట్ర జాబితా నుండి ఉమ్మడి జాబితాలోకి మార్చబడిన అంశాలు ఏవి?

• ఆప్షన్స్: A) విద్య, అడవులు, బరువులు-కొలతలు, వన్యప్రాణుల రక్షణ, B) పోలీసు, ప్రజా ఆరోగ్యం, C) వ్యవసాయం, నీటిపారుదల, D) స్థానిక ప్రభుత్వం
• సమాధానం: A) విద్య, అడవులు, బరువులు-కొలతలు, వన్యప్రాణుల రక్షణ
• వివరణ: ఈ ఐదు అంశాలను రాష్ట్ర జాబితా నుండి ఉమ్మడి జాబితాలోకి మార్చడం ద్వారా కేంద్రం తన పరిధిని విస్తరించుకుంది.

17. పార్లమెంట్ రాష్ట్ర జాబితాలోని అంశాలపై చట్టం చేసే అధికారం కల్పించే ఆర్టికల్ ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) ఆర్టికల్ 249, B) ఆర్టికల్ 352, C) ఆర్టికల్ 356, D) ఆర్టికల్ 280
• సమాధానం: A) ఆర్టికల్ 249
• వివరణ: జాతీయ ప్రయోజనాల దృష్ట్యా రాష్ట్ర జాబితాలోని అంశంపై చట్టం చేయమని రాజ్యసభ 2/3 వ వంతు మెజారిటీతో కోరితే పార్లమెంట్ చట్టం చేయవచ్చు.

18. ఆర్థిక సంబంధాలకు సంబంధించిన నిబంధనలు రాజ్యాంగంలోని ఏ భాగంలో ఉన్నాయి?

• ఆప్షన్స్: A) భాగ XII (12), ఆర్టికల్స్ 268-300A, B) భాగ IX, C) భాగ XX, D) భాగ III
• సమాధానం: A) భాగ XII (12), ఆర్టికల్స్ 268-300A
• వివరణ: కేంద్ర, రాష్ట్రాల మధ్య ఆర్థిక వనరులు, పన్నుల పంపిణీ మరియు అప్పులు తీసుకునే విధానాలను ఈ భాగం వివరిస్తుంది.

19. భారతదేశంలో మిగులు అధికారాలు (Residuary Powers) ఎవరికి ఉంటాయి?

• ఆప్షన్స్: A) రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు, B) కేంద్ర ప్రభుత్వానికి (పార్లమెంట్), C) సుప్రీంకోర్టుకు, D) రాష్ట్రపతికి
• సమాధానం: B) కేంద్ర ప్రభుత్వానికి (పార్లమెంట్)
• వివరణ: అమెరికాలో మిగులు అధికారాలు రాష్ట్రాలకు ఉంటే, భారత్‌లో కెనడా మాదిరిగా కేంద్ర ప్రభుత్వానికి (ఆర్టికల్ 248) కేటాయించబడ్డాయి.

20. భారతదేశంలో ప్రణాళికా సంఘం స్థానంలో ఏర్పడిన సహకార సమాఖ్య వేదిక ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog), B) ఆర్థిక సంఘం, C) జాతీయ అభివృద్ధి మండలి, D) అంతర్రాష్ట్ర మండలి
• సమాధానం: A) నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog)
• వివరణ: ‘బాటమ్-అప్’ విధానం ద్వారా రాష్ట్రాల భాగస్వామ్యాన్ని పెంచడానికి 2015 జనవరి 1న నీతి ఆయోగ్ ఏర్పడింది.

21. నీతి ఆయోగ్ పాలక మండలిలో (Governing Council) సభ్యులుగా ఎవరు ఉంటారు?

• ఆప్షన్స్: A) అన్ని రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రులు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్లు, B) కేవలం ప్రధాని, C) రాష్ట్రాల గవర్నర్లు, D) లోక్‌సభ సభ్యులు
• సమాధానం: A) అన్ని రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రులు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్లు
• వివరణ: ఇది దేశ అభివృద్ధిలో రాష్ట్రాల క్రియాశీలక పాత్రను నిర్ధారించే సహకార సమాఖ్య వేదిక.

22. భారత రాజ్యాంగంలోని ఏ ఆర్టికల్ ప్రకారం అంతర్రాష్ట్ర జల వివాదాలను పార్లమెంట్ పరిష్కరించవచ్చు?

• ఆప్షన్స్: A) ఆర్టికల్ 262, B) ఆర్టికల్ 263, C) ఆర్టికల్ 280, D) ఆర్టికల్ 312
• సమాధానం: A) ఆర్టికల్ 262
• వివరణ: నదుల నీటి పంపిణీకి సంబంధించి రాష్ట్రాల మధ్య తలెత్తే వివాదాలను పరిష్కరించడానికి చట్టాలు చేసే అధికారం పార్లమెంట్‌కు ఆర్టికల్ 262 ఇస్తుంది.

23. భారతదేశంలో ఏకపక్షంగా రాష్ట్రాల సరిహద్దులను మార్చే లేదా కొత్త రాష్ట్రాలను ఏర్పాటు చేసే అధికారం ఎవరికి ఉంది?

• ఆప్షన్స్: A) పార్లమెంట్‌కు (ఆర్టికల్ 3), B) రాష్ట్రాల శాసనసభలకు, C) సుప్రీంకోర్టుకు, D) రాష్ట్రపతికి మాత్రమే
• సమాధానం: A) పార్లమెంట్‌కు (ఆర్టికల్ 3)
• వివరణ: భారత సమాఖ్యలో రాష్ట్రాలకు శాశ్వత భూభాగ భద్రత లేదు, పార్లమెంట్ కేవలం సాధారణ మెజారిటీతో రాష్ట్రాల పేర్లు, సరిహద్దులను మార్చగలదు.

24. భారతదేశ సమాఖ్య వ్యవస్థలో అత్యవసర పరిస్థితులు అమలైనప్పుడు దాని స్వభావం ఎలా మారుతుంది?

• ఆప్షన్స్: A) సమాఖ్య నుండి ఏకకేంద్ర (Unitary) వ్యవస్థగా మారుతుంది, B) మరింత బలమైన సమాఖ్యగా మారుతుంది, C) రాష్ట్రాల అధికారాలు పెరుగుతాయి, D) ఎలాంటి మార్పు ఉండదు
• సమాధానం: A) సమాఖ్య నుండి ఏకకేంద్ర (Unitary) వ్యవస్థగా మారుతుంది
• వివరణ: అత్యవసర సమయాల్లో (ఆర్టికల్ 352) కేంద్రం సర్వాధికారిగా మారుతుంది, ఇది భారత సమాఖ్య ప్రత్యేక లక్షణం.

25. గవర్నర్ పదవిని కేంద్రం ద్వారా నియమించే పద్ధతిని ఏ దేశం నుండి స్వీకరించారు?

• ఆప్షన్స్: A) కెనడా, B) ఐర్లాండ్, C) బ్రిటన్, D) ఆస్ట్రేలియా
• సమాధానం: A) కెనడా
• వివరణ: రాష్ట్రానికి కేంద్ర ప్రభుత్వ ప్రతినిధిగా గవర్నర్‌ను నియమించే విధానం కెనడా రాజ్యాంగం నుండి గ్రహించబడింది.

26. కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలపై రెండవ కమిషన్‌గా పిలువబడే ‘పుంచి కమిషన్’ (Punchhi Commission) ఎప్పుడు నియమించబడింది?

• ఆప్షన్స్: A) 2007, B) 1983, C) 2002, D) 1991
• సమాధానం: A) 2007
• వివరణ: సుప్రీంకోర్టు మాజీ ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్ ఎం.ఎం. పుంచి ఆధ్వర్యంలో కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాల పునఃసమీక్షకు ఈ కమిషన్ ఏర్పాటైంది.

27. ‘కేంద్రం-రాష్ట్రాల మధ్య ఘర్షణ పూరిత సమాఖ్య’ (Bargaining Federalism) అని భారత సమాఖ్యను అభివర్ణించిన వారు ఎవరు?

• ఆప్షన్స్: A) మోరిస్ జోన్స్ (Morris-Jones), B) కె.సి. వియర్, C) గ్రేన్విల్లే ఆస్టిన్, D) పాల్ ఆపిల్ బై
• సమాధానం: A) మోరిస్ జోన్స్
• వివరణ: రాజకీయ బేరసారాల ద్వారా కేంద్రం, రాష్ట్రాల మధ్య సంబంధాలు కొనసాగుతాయని మోరిస్ జోన్స్ విశ్లేషించారు.

28. భారతదేశాన్ని ‘అర్ధ సమాఖ్య’ కాకుండా ‘కేంద్రీకృత సమాఖ్య’ అని అభివర్ణించిన వారు ఎవరు?

• ఆప్షన్స్: A) ఐవర్ జెన్నింగ్స్ (Ivor Jennings), B) కె.సి. వియర్, C) కే. సంతానం, D) బి.ఆర్. అంబేద్కర్
• సమాధానం: A) ఐవర్ జెన్నింగ్స్
• వివరణ: కేంద్రానికి అత్యధిక అధికారాలు ఉన్నప్పటికీ ఇది బలమైన సమాఖ్యేనని ఐవర్ జెన్నింగ్స్ అభిప్రాయపడ్డారు.

29. భారత రాజ్యాంగంలో కేంద్ర-రాష్ట్ర శాసన సంబంధాలను వివరిస్తున్న ఆర్టికల్స్ ఏవి?

• ఆప్షన్స్: A) భాగ XI, ఆర్టికల్స్ 245-255, B) భాగ XII, C) భాగ IX, D) భాగ X
• సమాధానం: A) భాగ XI, ఆర్టికల్స్ 245-255
• వివరణ: పార్లమెంట్ మరియు రాష్ట్ర శాసనసభల మధ్య శాసన నిర్మాణ అధికారాల పరిధిని ఈ ఆర్టికల్స్ వివరిస్తాయి.

30. భారత రాజ్యాంగంలో కేంద్ర-రాష్ట్ర పరిపాలనా సంబంధాలను వివరిస్తున్న ఆర్టికల్స్ ఏవి?

• ఆప్షన్స్: A) ఆర్టికల్స్ 256-263, B) ఆర్టికల్స్ 245-255, C) ఆర్టికల్స్ 268-293, D) ఆర్టికల్స్ 301-307
• సమాధానం: A) ఆర్టికల్స్ 256-263
• వివరణ: రాష్ట్రాలపై కేంద్రం యొక్క కార్యనిర్వాహక నియంత్రణ మరియు అధికారుల సహకారాన్ని ఈ ఆర్టికల్స్ తెలుపుతాయి.

31. ప్రస్తుతం అమల్లో ఉన్న అఖిల భారత సర్వీసులు (All India Services) ఏవి?

• ఆప్షన్స్: A) IAS, IPS, IFoS, B) IAS, IPS, IRS, C) IAS, IFS, IPS, D) కేవలం IAS మరియు IPS
• సమాధానం: A) IAS, IPS, IFoS
• వివరణ: ఇండియన్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీస్, ఇండియన్ పోలీస్ సర్వీస్ మరియు ఇండియన్ ఫారెస్ట్ సర్వీస్ లు మాత్రమే ప్రస్తుతం అఖిల భారత సర్వీసులు.

32. జీఎస్టీ (Goods and Services Tax) కౌన్సిల్ ఏ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా ఏర్పాటు చేయబడింది?

• ఆప్షన్స్: A) 101వ రాజ్యాంగ సవరణ (2016), B) 103వ సవరణ, C) 42వ సవరణ, D) 44వ సవరణ
• సమాధానం: A) 101వ రాజ్యాంగ సవరణ (2016)
• వివరణ: ఆర్టికల్ 279A ప్రకారం కేంద్ర, రాష్ట్రాల ప్రతినిధులతో ‘జీఎస్టీ మండలి’ ఏర్పాటు చేయబడి సహకార సమాఖ్యకు ప్రతీకగా నిలిచింది.

33. GST కౌన్సిల్ చైర్మన్‌గా ఎవరు వ్యవహరిస్తారు?

• ఆప్షన్స్: A) కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి, B) ప్రధాన మంత్రి, C) నీతి ఆయోగ్ ఉపాధ్యక్షుడు, D) రిజర్వ్ బ్యాంక్ గవర్నర్
• సమాధానం: A) కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి
• వివరణ: కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి చైర్మన్‌గా, రాష్ట్రాల ఆర్థిక మంత్రులు సభ్యులుగా జీఎస్టీ మండలి ఉంటుంది.

34. అంతర్రాష్ట్ర మండలి (Inter-State Council) కి చైర్మన్‌గా ఎవరు వ్యవహరిస్తారు?

• ఆప్షన్స్: A) ప్రధాన మంత్రి, B) రాష్ట్రపతి, C) కేంద్ర హోం మంత్రి, D) సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి
• సమాధానం: A) ప్రధాన మంత్రి
• వివరణ: ప్రధాన మంత్రి అంతర్రాష్ట్ర మండలికి అధ్యక్షత వహిస్తారు.

35. ఏ కమిషన్ సిఫారసుల మేరకు 1990లో మొదటిసారిగా అంతర్రాష్ట్ర మండలి ఏర్పాటు చేయబడింది?

• ఆప్షన్స్: A) సర్కారియా కమిషన్, B) పుంచి కమిషన్, C) రాజమన్నార్ కమిటీ, D) సర్ధార్ స్వరణ్ సింగ్ కమిటీ
• సమాధానం: A) సర్కారియా కమిషన్
• వివరణ: సర్కారియా కమిషన్ సిఫారసు మేరకు జనతాదళ్ ప్రభుత్వ హయాంలో 1990 జూన్ 1న అంతర్రాష్ట్ర మండలి ఏర్పాటైంది.

36. భారత రాజ్యాంగంలో ఏకకేంద్ర లక్షణాలలో అత్యంత కీలకమైనదిగా దేనిని పరిగణిస్తారు?

• ఆప్షన్స్: A) ఒకే రాజ్యాంగం, బలమైన కేంద్రం మరియు అత్యవసర అధికారాలు, B) ద్విసభా విధానం, C) స్వతంత్ర న్యాయవ్యవస్థ, D) లిఖిత రాజ్యాంగం
• సమాధానం: A) ఒకే రాజ్యాంగం, బలమైన కేంద్రం మరియు అత్యవసర అధికారాలు
• వివరణ: రాష్ట్రాలకు వేర్వేరు రాజ్యాంగాలు లేకపోవడం మరియు కేంద్రం వద్ద అత్యధిక అధికారాలు ఉండటం ఏకకేంద్ర లక్షణాలు.

37. ఆర్థిక అత్యవసర పరిస్థితి (Financial Emergency) రాజ్యాంగంలోని ఏ ఆర్టికల్ కింద విధించబడుతుంది?

• ఆప్షన్స్: A) ఆర్టికల్ 360, B) ఆర్టికల్ 352, C) ఆర్టికల్ 356, D) ఆర్టికల్ 365
• సమాధానం: A) ఆర్టికల్ 360
• వివరణ: దేశంలో ఆర్థిక స్థిరత్వం దెబ్బతిన్నప్పుడు రాష్ట్రాల ఆర్థిక విషయాలపై కేంద్రం పూర్తి నియంత్రణ సాధించే ఆర్టికల్ 360 (ఇది ఇప్పటివరకు ఎప్పుడూ విధించలేదు).

38. భారత సమాఖ్య వ్యవస్థలోని ప్రత్యేకత ఏమిటి?

• ఆప్షన్స్: A) దేశమంతటికి వర్తించే ఏక పౌరసత్వం (Single Citizenship), B) రాష్ట్రాలకు వేర్వేరు పౌరసత్వాలు, C) ద్వంద్వ పౌరసత్వం, D) విదేశీ పౌరసత్వం అనుమతి
• సమాధానం: A) దేశమంతటికి వర్తించే ఏక పౌరసత్వం (Single Citizenship)
• వివరణ: అమెరికా వంటి సమాఖ్యలలో ద్వంద్వ పౌరసత్వం ఉంటే, భారత్‌లో సమైక్యతను కాపాడటానికి ఏక పౌరసత్వం మాత్రమే ఉంది.

39. రాష్ట్ర శాసనసభ ఆమోదించిన బిల్లును రాష్ట్రపతి పరిశీలన కోసం గవర్నర్ రిజర్వ్ చేసే ఆర్టికల్స్ ఏవి?

• ఆప్షన్స్: A) ఆర్టికల్ 200 మరియు 201, B) ఆర్టికల్ 356, C) ఆర్టికల్ 249, D) ఆర్టికల్ 263
• సమాధానం: A) ఆర్టికల్ 200 మరియు 201
• వివరణ: కేంద్ర శాసనాలతో రాష్ట్ర శాసనాలు విరుద్ధంగా ఉన్నప్పుడు లేదా జాతీయ ప్రాధాన్యత ఉన్నప్పుడు గవర్నర్ ఈ ఆర్టికల్స్ ద్వారా బిల్లులను రాష్ట్రపతికి పంపుతారు.

40. భారతదేశంలో రాష్ట్రాల ఏర్పాటు లేదా పునర్వ్యవస్థీకరణకు సంబంధించిన బిల్లును పార్లమెంట్‌లో ప్రవేశపెట్టడానికి ముందు ఎవరి సిఫారసు తప్పనిసరి?

• ఆప్షన్స్: A) రాష్ట్రపతి (సంబంధిత రాష్ట్ర శాసనసభ అభిప్రాయాన్ని కోరిన తర్వాత), B) సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి, C) ప్రధాన మంత్రి, D) రాష్ట్ర గవర్నర్
• సమాధానం: A) రాష్ట్రపతి (సంబంధిత రాష్ట్ర శాసనసభ అభిప్రాయాన్ని కోరిన తర్వాత)
• వివరణ: ఆర్టికల్ 3 ప్రకారం కొత్త రాష్ట్రాల ఏర్పాటు బిల్లును రాష్ట్రపతి సిఫారసుతోనే పార్లమెంట్‌లో ప్రవేశపెట్టాలి.

41. సర్కారియా కమిషన్ తన నివేదికను ఏ సంవత్సరంలో సమర్పించింది?

• ఆప్షన్స్: A) 1983, B) 1988, C) 1990, D) 2007
• సమాధానం: B) 1988
• వివరణ: 1983లో ఏర్పాటైన సర్కారియా కమిషన్ కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలపై సమగ్ర అధ్యయనం చేసి 1988లో తన నివేదికను ప్రభుత్వానికి సమర్పించింది.

42. రాష్ట్ర జాబితాలోని అంశాలపై అత్యవసర పరిస్థితుల్లో (National Emergency) చట్టం చేసే అధికారం ఎవరికి ఉంది?

• ఆప్షన్స్: A) పార్లమెంట్‌కు, B) రాష్ట్ర శాసనసభకు మాత్రమే, C) సుప్రీంకోర్టుకు, D) గవర్నర్‌కు
• సమాధానం: A) పార్లమెంట్‌కు
• వివరణ: ఆర్టికల్ 352 ప్రకారం జాతీయ అత్యవసర పరిస్థితి అమల్లో ఉన్నప్పుడు రాష్ట్ర జాబితాలోని అంశాలపై కూడా పార్లమెంట్ చట్టాలు చేయవచ్చు.

43. ‘శాసన విచక్షణాధికారం’ (Legislative Residuary Powers) అమెరికాలో ఎవరికి ఉంటుంది?

• ఆప్షన్స్: A) రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు, B) కేంద్ర ప్రభుత్వానికి, C) సుప్రీంకోర్టుకు, D) ప్రధానికి
• సమాధానం: A) రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు
• వివరణ: అమెరికా సమాఖ్య వ్యవస్థలో మిగులు అధికారాలు (Residuary powers) రాష్ట్రాల వద్ద ఉంటాయి, కానీ భారతదేశంలో ఇవి కేంద్రం వద్ద ఉన్నాయి.

44. అత్యవసర పరిస్థితుల్లో రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు కేంద్రం యొక్క ఏ నిబంధనలను పాటించాల్సి ఉంటుంది?

• ఆప్షన్స్: A) ఆర్టికల్ 256 మరియు 257, B) ఆర్టికల్ 352, C) ఆర్టికల్ 360, D) ఆర్టికల్ 280
• సమాధానం: A) ఆర్టికల్ 256 మరియు 257
• వివరణ: శాంతిభద్రతలు మరియు కేంద్ర చట్టాల అమలు విషయంలో రాష్ట్రాలు కేంద్రం ఆదేశాలను పాటించాలని ఈ ఆర్టికల్స్ తెలుపుతున్నాయి.

45. భారతదేశంలో మొట్టమొదటిసారిగా ‘రాష్ట్రపతి పాలన’ ఏ రాష్ట్రంలో విధించబడింది?

• ఆప్షన్స్: A) పంజాబ్ (పెప్సు – 1951), B) కేరళ (1959), C) ఆంధ్రప్రదేశ్ (1954), D) పశ్చిమ బెంగాల్
• సమాధానం: A) పంజాబ్ (పెప్సు – 1951)
• వివరణ: భారత రాజ్యాంగం అమల్లోకి వచ్చిన తర్వాత ఆర్టికల్ 356ను మొట్టమొదటిసారిగా 1951లో పెప్సు (పాటియాల మరియు తూర్పు పంజాబ్ స్టేట్స్ యూనియన్) లో వాడారు.

46. సర్కారియా కమిషన్ సిఫారసుల ఆధారంగా అంతర్రాష్ట్ర మండలి (Inter-State Council) ఎప్పుడు అధికారికంగా ఏర్పాటయింది?

• ఆప్షన్స్: A) 1990 జూన్ 1, B) 1985 జనవరి 26, C) 1992 ఆగస్టు 15, D) 1989 నవంబర్ 1
• సమాధానం: A) 1990 జూన్ 1
• వివరణ: రాష్ట్రపతి ఉత్తర్వుల ద్వారా ఆర్టికల్ 263 కి అనుగుణంగా 1990 జూన్ 1న అంతర్రాష్ట్ర మండలి ఏర్పాటు చేయబడింది.

47. భారత సమాఖ్య వ్యవస్థను ‘అర్ధ-సమఖ్య’ (Quasi-Federal) అని వర్ణించిన రాజ్యాంగ నిపుణుడు ఎవరు?

• ఆప్షన్స్: A) కె.సి. వియర్ (K.C. Wheare), B) ఐవర్ జెన్నింగ్స్, C) గ్రేన్విల్లే ఆస్టిన్, D) మౌరిస్ జోన్స్
• సమాధానం: A) కె.సి. వియర్ (K.C. Wheare)
• వివరణ: కె.సి. వియర్ భారత్‌ను ‘క్వాసి-ఫెడరల్’ (అర్ధ సమాఖ్య) రాజ్యంగా అభివర్ణించారు.

48. ఆర్థిక సంఘం (Finance Commission) ప్రతి ఎన్ని సంవత్సరాలకు ఒకసారి ఏర్పాటు చేయబడుతుంది?

• ఆప్షన్స్: A) ప్రతి 5 సంవత్సరాలకు, B) ప్రతి 3 సంవత్సరాలకు, C) ప్రతి 4 సంవత్సరాలకు, D) ప్రతి 6 సంవత్సరాలకు
• సమాధానం: A) ప్రతి 5 సంవత్సరాలకు
• వివరణ: ఆర్టికల్ 280 ప్రకారం కేంద్ర, రాష్ట్రాల మధ్య ఆర్థిక వనరుల పంపిణీకి ప్రతి ఐదేళ్లకు ఒకసారి రాష్ట్రపతి ఆర్థిక సంఘాన్ని నియమిస్తారు.

49. భారతదేశంలో ‘గవర్నర్’ పదవికి సంబంధించి సరైన నిబంధన ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) రాష్ట్రానికి ఒక గవర్నర్ ఉండాలి (అయితే ఒకే గవర్నర్ ఇద్దరు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ రాష్ట్రాలకు కూడా ఉండవచ్చు), B) ప్రతి రాష్ట్రానికి ఎన్నికైన గవర్నర్ ఉంటారు, C) గవర్నర్ పదవీకాలం 6 సంవత్సరాలు, D) గవర్నర్‌ను రాష్ట్ర ప్రజలు ఎన్నుకుంటారు
• సమాధానం: A) రాష్ట్రానికి ఒక గవర్నర్ ఉండాలి (అయితే ఒకే గవర్నర్ ఇద్దరు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ రాష్ట్రాలకు కూడా ఉండవచ్చు)
• వివరణ: 7వ రాజ్యాంగ సవరణ (1956) ప్రకారం ఒకే వ్యక్తిని రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ రాష్ట్రాలకు గవర్నర్‌గా నియమించవచ్చు.

50. రాష్ట్ర శాసనసభ ఆమోదించిన బిల్లును రాష్ట్రపతి పరిశీలన కోసం గవర్నర్ ఏ ఆర్టికల్ కింద నిలిపివేయవచ్చు?

• ఆప్షన్స్: A) ఆర్టికల్ 200, B) ఆర్టికల్ 201, C) ఆర్టికల్ 356, D) ఆర్టికల్ 249
• సమాధానం: A) ఆర్టికల్ 200 (మరియు ఆర్టికల్ 201 ప్రకారం రాష్ట్రపతి పరిశీలిస్తారు)
• వివరణ: రాష్ట్ర శాసనసభ ఆమోదించిన బిల్లును గవర్నర్ రాష్ట్రపతి ఆమోదం కొరకు ఆర్టికల్ 200 కింద రిజర్వ్ చేయవచ్చు.

51. కేంద్ర జాబితా, రాష్ట్ర జాబితా, ఉమ్మడి జాబితాలో లేని అంశాలపై (మిగులు అంశాలపై) చట్టం చేసే అధికారం ఎవరికి ఉంది?

• ఆప్షన్స్: A) పార్లమెంట్‌కు (కేంద్రం), B) రాష్ట్ర శాసనసభలకు, C) సుప్రీంకోర్టుకు, D) రాష్ట్రాల గవర్నర్లకు
• సమాధానం: A) పార్లమెంట్‌కు (కేంద్రం)
• వివరణ: ఆర్టికల్ 248 ప్రకారం మిగులు అధికారాలు (Residuary Powers) పార్లమెంట్‌కు సంక్రమించాయి.

52. భారతదేశంలో ద్విసభా విధానాన్ని (Bicameralism) కేంద్ర స్థాయిలో ప్రవేశపెట్టిన చట్టం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) ప్రభుత్వ చట్టం 1919 (మొంటెగు-చెమ్స్‌ఫర్డ్ సంస్కరణలు), B) ప్రభుత్వ చట్టం 1935, C) 1909 చట్టం, D) 1892 చట్టం
• సమాధానం: A) ప్రభుత్వ చట్టం 1919 (మొంటెగు-చెమ్స్‌ఫర్డ్ సంస్కరణలు)
• వివరణ: 1919 చట్టం ద్వారా కేంద్ర స్థాయిలో కౌన్సిల్ ఆఫ్ స్టేట్స్ మరియు లెజిస్లేటివ్ అసెంబ్లీ అనే ఉభయసభల విధానం వచ్చింది.

53. కేంద్ర-రాష్ట్రాల మధ్య పన్నుల ఆదాయాన్ని పంపిణీ చేసే సిఫారసులు చేసే సంస్థ ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) ఆర్థిక సంఘం, B) నీతి ఆయోగ్, C) రిజర్వ్ బ్యాంక్, D) జాతీయ అభివృద్ధి మండలి
• సమాధానం: A) ఆర్థిక సంఘం
• వివరణ: ఆర్టికల్ 280 ప్రకారం ఏర్పడే ఆర్థిక సంఘం కేంద్ర పన్నులలో రాష్ట్రాల వాటాను సిఫారసు చేస్తుంది.

54. పార్లమెంట్ రాష్ట్ర జాబితాలోని అంశంపై జాతీయ ప్రయోజనాల దృష్ట్యా చట్టం చేయాలంటే రాజ్యసభ ఎంత మెజారిటీతో తీర్మానం చేయాలి?

• ఆప్షన్స్: A) హాజరై ఓటు వేసిన వారిలో 2/3 వ వంతు ప్రత్యేక మెజారిటీ, B) సాధారణ మెజారిటీ, C) 3/4 వ వంతు, D) ఏకగ్రీవంగా
• సమాధానం: A) హాజరై ఓటు వేసిన వారిలో 2/3 వ వంతు ప్రత్యేక మెజారిటీ (ఆర్టికల్ 249)
• వివరణ: రాజ్యసభ ఆర్టికల్ 249 ప్రకారం 2/3 మెజారిటీతో తీర్మానం ఆమోదిస్తే పార్లమెంట్ రాష్ట్ర జాబితాలోని అంశంపై చట్టం చేయవచ్చు.

55. భారతదేశ సమాఖ్య స్వరూపాన్ని ‘సహకార సమాఖ్య’ (Cooperative Federalism) అని అభివర్ణించింది ఎవరు?

• ఆప్షన్స్: A) గ్రేన్విల్లే ఆస్టిన్, B) కె.సి. వియర్, C) ఐవర్ జెన్నింగ్స్, D) మోరిస్ జోన్స్
• సమాధానం: A) గ్రేన్విల్లే ఆస్టిన్
• వివరణ: భారత రాజ్యాంగ నిర్మాతలు కేంద్ర, రాష్ట్రాల మధ్య సహకారాన్ని పెంపొందించేలా రాజ్యాంగాన్ని రూపొందించారని గ్రేన్విల్లే ఆస్టిన్ తెలిపారు.

56. భారతదేశంలో అఖిల భారత సర్వీసులను (All India Services) రద్దు చేసే లేదా కొత్త వాటిని ఏర్పాటు చేసే అధికారం ఏ సభకు ప్రత్యేకంగా ఉంది?

• ఆప్షన్స్: A) రాజ్యసభ (ఆర్టికల్ 312), B) లోక్‌సభ, C) రాష్ట్రాల శాసనసభలు, D) సుప్రీంకోర్టు
• సమాధానం: A) రాజ్యసభ (ఆర్టికల్ 312)
• వివరణ: ఆర్టికల్ 312 ప్రకారం కొత్త అఖిల భారత సర్వీసులను ఏర్పాటు చేయడానికి రాజ్యసభ మాత్రమే మొదటి తీర్మానం చేయాలి.

57. అంతర్రాష్ట్ర నదీ జలాల వివాదాల పరిష్కారం కోసం పార్లమెంట్ ఏ ఆర్టికల్ ప్రకారం చట్టం చేస్తుంది?

• ఆప్షన్స్: A) ఆర్టికల్ 262, B) ఆర్టికల్ 263, C) ఆర్టికల్ 280, D) ఆర్టికల్ 275
• సమాధానం: A) ఆర్టికల్ 262
• వివరణ: ఆర్టికల్ 262 ప్రకారం అంతర్రాష్ట్ర నదీ జలాల వివాదాలపై ట్రిబ్యునల్స్ ఏర్పాటు చేసే అధికారం పార్లమెంట్‌కు ఉంది.

58. 1969లో తమిళనాడు ప్రభుత్వం కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలపై ఏర్పాటు చేసిన ప్రసిద్ధ కమిటీ ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) రాజమన్నార్ కమిటీ, B) సర్కారియా కమిషన్, C) పుంచి కమిషన్, D) ఆనందపూర్ సాహిబ్ కమిటీ
• సమాధానం: A) రాజమన్నార్ కమిటీ
• వివరణ: తమిళనాడు (డిఎంకె) ప్రభుత్వం డాక్టర్ పి.వి. రాజమన్నార్ ఆధ్వర్యంలో ఈ కమిటీని నియమించింది.

59. భారతదేశంలో ‘సమాఖ్య’ అనే పదం రాజ్యాంగంలోని ఏ భాగంలో లేదా ఆర్టికల్‌లో ఉంది?

• ఆప్షన్స్: A) ఎక్కడా లేదు, B) ఆర్టికల్ 1, C) పీఠిక, D) ఆర్టికల్ 368
• సమాధానం: A) ఎక్కడా లేదు
• వివరణ: రాజ్యాంగంలో ‘Federal’ అనే పదం బదులుగా ఆర్టికల్ 1 లో ‘Union of States’ (రాష్ట్రాల యూనియన్) అని వాడబడింది.

60. భారతదేశంలో కేంద్రం చేతిలో రాష్ట్రాలు బలహీనంగా ఉండటానికి ప్రధాన కారణం ఏమిటి?

• ఆప్షన్స్: A) ఏకపక్షంగా సరిహద్దులు మార్చే శక్తి పార్లమెంట్‌కు ఉండటం, బలమైన కేంద్ర జాబితా మరియు అత్యవసర అధికారాలు, B) రాష్ట్రాలకు అసలు బడ్జెట్ లేకపోవడం, C) రాష్ట్రాలకు శాసనసభలు లేకపోవడం, D) గవర్నర్ పదవి లేకపోవడం
• సమాధానం: A) ఏకపక్షంగా సరిహద్దులు మార్చే శక్తి పార్లమెంట్‌కు ఉండటం, బలమైన కేంద్ర జాబితా మరియు అత్యవసర అధికారాలు
• వివరణ: భారత రాజ్యాంగం యూనిటరీ ధోరణులను (ఏకకేంద్ర లక్షణాలను) కూడా కలిగి ఉండటం వల్ల కేంద్రం మరింత శక్తివంతంగా ఉంటుంది.

61. ఏ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా విద్యా, అడవులు వంటి అంశాలను రాష్ట్ర జాబితా నుండి ఉమ్మడి జాబితాకు మార్చారు?

• ఆప్షన్స్: A) 42వ రాజ్యాంగ సవరణ (1976), B) 44వ రాజ్యాంగ సవరణ (1978), C) 86వ సవరణ, D) 101వ సవరణ
• సమాధానం: A) 42వ రాజ్యాంగ సవరణ (1976)
• వివరణ: 42వ సవరణ ద్వారా 5 అంశాలను రాష్ట్ర జాబితా నుండి ఉమ్మడి జాబితాలోకి మార్చడం ద్వారా కేంద్రం తన పరిధిని పెంచుకుంది.

62. ఉమ్మడి జాబితాలోని అంశాలపై కేంద్రం మరియు రాష్ట్రాల మధ్య చట్టపరమైన సంఘర్షణ ఏర్పడితే ఏది చెల్లుబాటు అవుతుంది?

• ఆప్షన్స్: A) కేంద్రం చేసిన చట్టం, B) రాష్ట్రం చేసిన చట్టం, C) సుప్రీంకోర్టు నిర్ణయం ప్రకారం ఏదో ఒకటి, D) రెండూ రద్దవుతాయి
• సమాధానం: A) కేంద్రం చేసిన చట్టం
• వివరణ: ఉమ్మడి జాబితాలోని అంశాలపై కేంద్ర, రాష్ట్రాలు చట్టాలు చేయవచ్చు కానీ విరుద్ధంగా ఉంటే కేంద్ర చట్టమే చెల్లుతుంది (ఆర్టికల్ 254).

63. భారతదేశంలో జాతీయ సమైక్యతను కాపాడటానికి ఉపయోగపడే ఏకైక పౌరసత్వం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) ఏక పౌరసత్వం (Single Citizenship), B) ద్వంద్వ పౌరసత్వం, C) ప్రాంతీయ పౌరసత్వం, D) విదేశీ పౌరసత్వం
• సమాధానం: A) ఏక పౌరసత్వం (Single Citizenship)
• వివరణ: బ్రిటన్ మాదిరిగా భారత్‌లోనూ దేశమంతటికి వర్తించే ఏక పౌరసత్వం మాత్రమే ఉంది.

64. భారతదేశంలో ఆర్థిక అత్యవసర పరిస్థితి (ఆర్టికల్ 360) ఇప్పటివరకు ఎన్నిసార్లు విధించబడింది?

• ఆప్షన్స్: A) ఒక్కసారి కూడా విధించలేదు, B) ఒకసారి, C) రెండు సార్లు, D) మూడు సార్లు
• సమాధానం: A) ఒక్కసారి కూడా విధించలేదు
• వివరణ: భారత చరిత్రలో ఇప్పటివరకు ఆర్థిక అత్యవసర పరిస్థితిని అమలు చేయాల్సిన అవసరం రాలేదు.

65. రాష్ట్రాలలో రాజ్యాంగ యంత్రాగారం విఫలమైనప్పుడు విధించే ఆర్టికల్ 356 ని ఏమంటారు?

• ఆప్షన్స్: A) రాష్ట్రపతి పాలన (President’s Rule), B) ఆర్థిక అత్యవసర పరిస్థితి, C) జాతీయ అత్యవసర పరిస్థితి, D) శాసన అత్యవసర పరిస్థితి
• సమాధానం: A) రాష్ట్రపతి పాలన (President’s Rule)
• వివరణ: రాష్ట్రంలో శాంతిభద్రతలు లేదా పరిపాలన రాజ్యాంగ విరుద్ధంగా జరిగితే గవర్నర్ నివేదిక ఆధారంగా రాష్ట్రపతి పాలన విధిస్తారు.

66. ‘ఎస్.ఆర్. బొమ్మై కేసు’ (1994) సుప్రీంకోర్టు తీర్పు దేనికి సంబంధించింది?

• ఆప్షన్స్: A) ఆర్టికల్ 356 (రాష్ట్రపతి పాలన దుర్వినియోగం అరికట్టడం), B) ప్రాథమిక హక్కులు, C) పీఠిక సవరణ, D) ఎన్నికల సంస్కరణలు
• సమాధానం: A) ఆర్టికల్ 356 (రాష్ట్రపతి పాలన దుర్వినియోగం అరికట్టడం)
• వివరణ: ఎస్.ఆర్. బొమ్మై కేసులో సుప్రీంకోర్టు ఆర్టికల్ 356 దుర్వినియోగాన్ని నిరోధించడానికి కొన్ని మార్గదర్శకాలను మరియు బలపరీక్ష (Floor Test) నిధిని తప్పనిసరి చేసింది.

67. భారతదేశంలో ప్లానింగ్ కమిషన్ (ప్రణాళికా సంఘం) స్థానంలో సహకార సమాఖ్య స్ఫూర్తితో ఏర్పాటైన సంస్థ ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog), B) జాతీయ అభివృద్ధి మండలి, C) ఆర్థిక సంఘం, D) ఫైనాన్స్ కమిషన్
• సమాధానం: A) నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog)
• వివరణ: 2015లో ఏర్పాటైన నీతి ఆయోగ్ రాష్ట్రాల భాగస్వామ్యంతో ‘బాటమ్-అప్’ విధానాన్ని అమలు చేస్తోంది.

68. నీతి ఆయోగ్ పాలక మండలిలో (Governing Council) సభ్యులుగా ఎవరు ఉంటారు?

• ఆప్షన్స్: A) అన్ని రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రులు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్లు, B) కేవలం ప్రధాన మంత్రి, C) పార్లమెంట్ సభ్యులు, D) సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తులు
• సమాధానం: A) అన్ని రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రులు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్లు
• వివరణ: ఇది దేశ ప్రణాళికా నిర్మాణంలో రాష్ట్రాలకు సముచిత స్థానం కల్పిస్తుంది.

69. పుంచి కమిషన్ (Punchhi Commission) ఎప్పుడు నియమించబడింది?

• ఆప్షన్స్: A) 2007, B) 1983, C) 1991, D) 2002
• సమాధానం: A) 2007
• వివరణ: కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలపై రెండవ కమిషన్‌గా జస్టిస్ ఎం.ఎం. పుంచి ఆధ్వర్యంలో 2007లో ఇది ఏర్పాటైంది.

70. కేంద్రం రాష్ట్రాలకు ఇచ్చే విచక్షణా రహిత మరియు విచక్షణా పూర్వక గ్రాంట్ల (Grants-in-aid) గురించి తెలిపే ఆర్టికల్స్ ఏవి?

• ఆప్షన్స్: A) ఆర్టికల్ 275 మరియు 282, B) ఆర్టికల్ 268 మరియు 269, C) ఆర్టికల్ 356, D) ఆర్టికల్ 245
• సమాధానం: A) ఆర్టికల్ 275 మరియు 282
• వివరణ: కేంద్రం రాష్ట్రాలకు ఆర్థిక సహాయం అందించడానికి ఈ ఆర్టికల్స్ వెసులుబాటు కల్పిస్తాయి.

71. భారతదేశంలో అఖిల భారత సర్వీసులు (AIS) ఏర్పాటు చేసే అధికారం ఏ ఆర్టికల్ ద్వారా లభిస్తుంది?

• ఆప్షన్స్: A) ఆర్టికల్ 312, B) ఆర్టికల్ 315, C) ఆర్టికల్ 324, D) ఆర్టికల్ 356
• సమాధానం: A) ఆర్టికల్ 312
• వివరణ: రాజ్యసభ ప్రత్యేక తీర్మానం ద్వారా పార్లమెంట్ కొత్త అఖిల భారత సర్వీసులను సృష్టించవచ్చు.

72. భారతదేశంలో సమాఖ్య వ్యవస్థ యొక్క ముఖ్య లక్షణాలలో లేనిది ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) ఏక పౌరసత్వం, B) అధికార విభజన, C) లిఖిత రాజ్యాంగం, D) స్వతంత్ర న్యాయవ్యవస్థ
• సమాధానం: A) ఏక పౌరసత్వం
• వివరణ: ఏక పౌరసత్వం అనేది ఏకకేంద్ర (Unitary) లక్షణం, సమాఖ్య లక్షణం కాదు.

73. అంతర్రాష్ట్ర మండలి (Inter-State Council) సమావేశాలకు ఎవరు అధ్యక్షత వహిస్తారు?

• ఆప్షన్స్: A) ప్రధాన మంత్రి, B) రాష్ట్రపతి, C) కేంద్ర హోం మంత్రి, D) లోక్‌సభ స్పీకర్
• సమాధానం: A) ప్రధాన మంత్రి
• వివరణ: అంతర్రాష్ట్ర మండలికి ప్రధాన మంత్రి చైర్మన్‌గా వ్యవహరిస్తారు.

74. భారత రాజ్యాంగంలో ‘సహకార సమాఖ్య’ భావన దేని ద్వారా ఎక్కువగా బలపడుతుంది?

• ఆప్షన్స్: A) జిఎస్టి కౌన్సిల్, నీతి ఆయోగ్ మరియు అంతర్రాష్ట్ర మండలి, B) రాష్ట్రపతి పాలన, C) గవర్నర్ వ్యవస్థ, D) అఖిల భారత సర్వీసులు
• సమాధానం: A) జిఎస్టి కౌన్సిల్, నీతి ఆయోగ్ మరియు అంతర్రాష్ట్ర మండలి
• వివరణ: ఇవి కేంద్ర, రాష్ట్రాల మధ్య పరస్పర సహకారాన్ని పెంపొందించే వేదికలు.

75. రాష్ట్ర జాబితాలోని అంశాలపై అత్యవసర పరిస్థితి లేనప్పుడు కూడా పార్లమెంట్ చట్టం చేయగల సందర్భం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ రాష్ట్రాలు కోరితే (ఆర్టికల్ 252), B) సుప్రీంకోర్టు చెబితే, C) ప్రధాని తలచుకుంటే, D) గవర్నర్ సిఫారసు చేస్తే
• సమాధానం: A) రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ రాష్ట్రాలు కోరితే (ఆర్టికల్ 252)
• వివరణ: సంబంధిత రాష్ట్రాల శాసనసభలు కోరితే పార్లమెంట్ ఆ రాష్ట్రాలకు సంబంధించిన రాష్ట్ర జాబితా అంశాలపై చట్టాలు చేయవచ్చు.

76. భారతదేశంలో ఏకకేంద్ర మరియు సమాఖ్య లక్షణాల మిశ్రమం ఉందని రాజ్యాంగ నిపుణులు ఎందుకు అంటారు?

• ఆప్షన్స్: A) సాధారణ సమయాల్లో సమాఖ్యగా, అత్యవసర సమయాల్లో ఏకకేంద్రంగా మారుతుంది కాబట్టి, B) రాజ్యాంగంలో సమాఖ్య అనే పదం లేదు కాబట్టి, C) రాష్ట్రాలు బలహీనంగా ఉన్నాయి కాబట్టి, D) పార్లమెంట్ సర్వశక్తివంతమైనది కాబట్టి
• సమాధానం: A) సాధారణ సమయాల్లో సమాఖ్యగా, అత్యవసర సమయాల్లో ఏకకేంద్రంగా మారుతుంది కాబట్టి
• వివరణ: ఇది భారత రాజ్యాంగం యొక్క ప్రత్యేకమైన మరియు ప్రత్యేకమైన స్వరూపం.

77. GST కౌన్సిల్ ఏర్పాటుకు సంబంధించిన రాజ్యాంగ సవరణ ఆర్టికల్ ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) ఆర్టికల్ 279A, B) ఆర్టికల్ 280, C) ఆర్టికల్ 263, D) ఆర్టికల్ 300A
• సమాధానం: A) ఆర్టికల్ 279A
• వివరణ: 101వ సవరణ ద్వారా చేర్చబడిన ఆర్టికల్ 279A జీఎస్టీ మండలి ఏర్పాటును నిర్దేశిస్తుంది.

78. భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం పన్నులు విధించే మరియు వసూలు చేసే అధికారాలు కేంద్ర-రాష్ట్రాల మధ్య ఏ షెడ్యూల్ ద్వారా విభజించబడ్డాయి?

• ఆప్షన్స్: A) 7వ షెడ్యూల్, B) 8వ షెడ్యూల్, C) 9వ షెడ్యూల్, D) 11వ షెడ్యూల్
• సమాధానం: A) 7వ షెడ్యూల్
• వివరణ: పన్ను విధించే అధికారాలు కూడా 7వ షెడ్యూల్‌లోని మూడు జాబితాల ద్వారా విభజించబడ్డాయి.

79. భారత రాజ్యాంగంలో ‘ప్రాంతీయ స్వయంప్రతిపత్తి’ (Regional Autonomy) కి ఏకకేంద్ర లక్షణాల ద్వారా ఎక్కడ భంగం కలుగుతుంది?

• ఆప్షన్స్: A) గవర్నర్ నియామకం మరియు ఆర్టికల్ 356 వాడకం ద్వారా, B) పంచాయతీ రాజ్ వ్యవస్థ ద్వారా, C) ఉమ్మడి జాబితా ద్వారా, D) ఎన్నికల సంఘం ద్వారా
• సమాధానం: A) గవర్నర్ నియామకం మరియు ఆర్టికల్ 356 వాడకం ద్వారా
• వివరణ: కేంద్రం నియమించే గవర్నర్ మరియు రాష్ట్రపతి పాలన వంటి నిబంధనలు రాష్ట్రాల స్వయంప్రతిపత్తిని తగ్గిస్తాయని విమర్శ ఉంది.

80. భారతదేశంలో సమాఖ్య వ్యవస్థ విజయవంతంగా నడవడానికి అత్యంత కీలకమైన అంశం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) కేంద్ర, రాష్ట్రాల మధ్య పరస్పర సహకారం మరియు రాజ్యాంగబద్ధమైన సంయమనం, B) రాష్ట్రాల వద్ద పూర్తి సైనిక శక్తి ఉండటం, C) కేంద్రం పూర్తిగా బలహీనంగా ఉండటం, D) ప్రాంతీయ పార్టీలు లేకపోవడం
• సమాధానం: A) కేంద్ర, రాష్ట్రాల మధ్య పరస్పర సహకారం మరియు రాజ్యాంగబద్ధమైన సంయమనం
• వివరణ: బలమైన కేంద్రం ఉన్నప్పటికీ, రాజ్యాంగ పరిధిలో రాష్ట్రాలతో సమన్వయం చేసుకోవడం సమాఖ్య విజయానికి ఆధారం.

81. భారత సమాఖ్యను ‘బార్గేనింగ్ ఫెడరల్జమ్’ (బేరసారాల సమాఖ్య) అని పేర్కొన్న ప్రసిద్ధ రాజకీయ శాస్త్రవేత్త ఎవరు?

• ఆప్షన్స్: A) మోరిస్ జోన్స్, B) కె.సి. వియర్, C) గ్రేన్విల్లే ఆస్టిన్, D) ఐవర్ జెన్నింగ్స్
• సమాధానం: A) మోరిస్ జోన్స్
• వివరణ: రాజకీయ పార్టీలు మరియు నిధుల కేటాయింపు విషయంలో కేంద్ర, రాష్ట్రాల మధ్య బేరసారాలు జరుగుతాయని మోరిస్ జోన్స్ పేర్కొన్నారు.

82. అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలను అమలు చేయడానికి పార్లమెంట్ రాష్ట్ర జాబితాలోని అంశాలపై ఏ ఆర్టికల్ ప్రకారం చట్టం చేయవచ్చు?

• ఆప్షన్స్: A) ఆర్టికల్ 253, B) ఆర్టికల్ 249, C) ఆర్టికల్ 252, D) ఆర్టికల్ 250
• సమాధానం: A) ఆర్టికల్ 253
• వివరణ: అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలు లేదా సంధులను అమలు చేయడానికి పార్లమెంట్ రాష్ట్ర జాబితాలోనైనా చట్టాలు చేయవచ్చు.

83. భారత రాజ్యాంగంలోని ఏ ఆర్టికల్ రాష్ట్రాలు కేంద్ర ప్రభుత్వ ఆస్తులకు భంగం వాటిల్లకుండా ఉండేలా చూసుకోవాలని తెలుపుతుంది?

• ఆప్షన్స్: A) ఆర్టికల్ 285 మరియు 289, B) ఆర్టికల్ 263, C) ఆర్టికల్ 356, D) ఆర్టికల్ 300
• సమాధానం: A) ఆర్టికల్ 285 మరియు 289
• వివరణ: కేంద్ర, రాష్ట్రాల పరస్పర ఆస్తులకు పన్ను మినహాయింపును ఈ ఆర్టికల్స్ కల్పిస్తాయి.

84. భారతదేశంలో ఏకకేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని పోలిన లక్షణాలలో ‘ఆల్ ఇండియా సర్వీసెస్’ (AIS) ఎందుకు వ్యతిరేకించబడ్డాయి?

• ఆప్షన్స్: A) ఇవి రాష్ట్రాల పరిపాలనా స్వయంప్రతిపత్తిని దెబ్బతీస్తాయని, B) ఇవి కేంద్రానికి ఖర్చు ఎక్కువని, C) ఇవి నాణ్యత లేనివని, D) ఇవి రాజ్యాంగ విరుద్ధమని
• సమాధానం: A) ఇవి రాష్ట్రాల పరిపాలనా స్వయంప్రతిపత్తిని దెబ్బతీస్తాయని
• వివరణ: అఖిల భారత సర్వీసు అధికారులపై (IAS, IPS) కేంద్రం నియంత్రణ ఉండటం వల్ల ఇవి రాష్ట్రాల స్వయంప్రతిపత్తికి వ్యతిరేకమని కొందరు విమర్శిస్తారు.

85. ‘కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలు’ ప్రధానంగా ఏయే రంగాలలో విభజించబడ్డాయి?

• ఆప్షన్స్: A) శాసన, పరిపాలనా మరియు ఆర్థిక సంబంధాలు, B) కేవలం ఆర్థిక సంబంధాలు, C) విదేశీ మరియు రక్షణ సంబంధాలు, D) న్యాయ సంబంధాలు మాత్రమే
• సమాధానం: A) శాసన, పరిపాలనా మరియు ఆర్థిక సంబంధాలు
• వివరణ: రాజ్యాంగం ప్రకారం కేంద్ర-రాష్ట్రాల మధ్య సంబంధాలు ఈ మూడు ప్రధాన రంగాలుగా విభజించబడ్డాయి.

86. భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం రాష్ట్ర శాసనసభలు చేసిన చట్టాలపై గవర్నర్ ఏ విధంగా వీటో అధికారాన్ని కలిగి ఉంటారు?

• ఆప్షన్స్: A) ఆమోదించవచ్చు, నిలిపివేయవచ్చు లేదా రాష్ట్రపతి పరిశీలన కోసం రిజర్వ్ చేయవచ్చు, B) రద్దు చేసేయవచ్చు, C) కేంద్రానికి పంపి నేరుగా మార్చవచ్చు, D) ఎలాంటి అధికారం లేదు
• సమాధానం: A) ఆమోదించవచ్చు, నిలిపివేయవచ్చు లేదా రాష్ట్రపతి పరిశీలన కోసం రిజర్వ్ చేయవచ్చు
• వివరణ: ఆర్టికల్ 200 ప్రకారం గవర్నర్‌కు ఈ విచక్షణాధికారాలు ఉన్నాయి.

87. భారతదేశంలో ‘సమాఖ్య’ అనే పదాన్ని రాజ్యాంగ నిర్మాతలు ఎందుకు స్పష్టంగా వాడుకుండా ‘యూనియన్ ఆఫ్ స్టేట్స్’ అని రాశారు?

• ఆప్షన్స్: A) రాష్ట్రాలు స్వచ్ఛందంగా ఏర్పరచుకున్న ఒప్పందం ఫలితంగా రాలేదు కాబట్టి మరియు దేశం విడదీయరానిది కాబట్టి, B) వారికి ఆ పదం ఇష్టం లేక, C) బ్రిటిష్ వారు వ్యతిరేకించడం వల్ల, D) రాజ్యాంగం చిన్నదిగా ఉండాలని
• సమాధానం: A) రాష్ట్రాలు స్వచ్ఛందంగా ఏర్పరచుకున్న ఒప్పందం ఫలితంగా రాలేదు కాబట్టి మరియు దేశం విడదీయరానిది కాబట్టి
• వివరణ: డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ ప్రకారం అమెరికా లాగా రాష్ట్రాలు ఒప్పందం చేసుకొని విడిపోవడానికి వీలులేని ‘యూనియన్’ ఇది.

88. భారత రాజ్యాంగంలో అత్యవసర అధికారాలు (Emergency Powers) ఏ దేశం నుండి ప్రేరణ పొందాయి?

• ఆప్షన్స్: A) జర్మనీ (వైమార్ రాజ్యాంగం), B) బ్రిటన్, C) అమెరికా, D) కెనడా
• సమాధానం: A) జర్మనీ (వైమార్ రాజ్యాంగం)
• వివరణ: అత్యవసర సమయాల్లో కేంద్రం అధికారాలు పెరిగే విధానం జర్మనీ రాజ్యాంగం నుండి గ్రహించబడింది.

89. ఆర్థిక అత్యవసర పరిస్థితి (ఆర్టికల్ 360) సమయంలో రాష్ట్రాల శాసనసభలు ఆమోదించే ధన బిల్లులు (Money Bills) ఎవరి ఆమోదం పొందాలి?

• ఆప్షన్స్: A) రాష్ట్రపతి ఆమోదం, B) గవర్నర్ ఆమోదం మాత్రమే, C) సుప్రీంకోర్టు ఆమోదం, D) ప్రధాని ఆమోదం
• సమాధానం: A) రాష్ట్రపతి ఆమోదం
• వివరణ: ఆర్థిక అత్యవసర సమయాల్లో రాష్ట్రాల ఆర్థిక విషయాలపై కూడా కేంద్రం పూర్తి నియంత్రణ సాధిస్తుంది.

90. భారతదేశంలో సమాఖ్య వ్యవస్థ మరియు రాజ్యాంగ పరిరక్షణకు అంతిమ న్యాయమూర్తిగా ఎవరు వ్యవహరిస్తారు?

• ఆప్షన్స్: A) సుప్రీంకోర్టు (Supreme Court), B) పార్లమెంట్, C) రాష్ట్రపతి, D) ప్రధాన మంత్రి
• సమాధానం: A) సుప్రీంకోర్టు (Supreme Court)
• వివరణ: కేంద్ర-రాష్ట్రాల మధ్య అధికార వివాదాలు తలెత్తినప్పుడు రాజ్యాంగాన్ని వ్యాఖ్యానించి తీర్పునిచ్చే అధికారం సుప్రీంకోర్టుకు (ఆర్టికల్ 131) ఉం

91. భారత రాజ్యాంగంలో కేంద్ర-రాష్ట్రాల మధ్య పన్నుల ఆదాయాన్ని పంపిణీ చేసే సిఫారసులు చేసే సంస్థ ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) ఆర్థిక సంఘం, B) నీతి ఆయోగ్, C) రిజర్వ్ బ్యాంక్, D) జాతీయ అభివృద్ధి మండలి
• సమాధానం: A) ఆర్థిక సంఘం
• వివరణ: ఆర్టికల్ 280 ప్రకారం ఏర్పడే ఆర్థిక సంఘం కేంద్ర పన్నులలో రాష్ట్రాల వాటాను సిఫారసు చేస్తుంది.

92. పార్లమెంట్ రాష్ట్ర జాబితాలోని అంశంపై జాతీయ ప్రయోజనాల దృష్ట్యా చట్టం చేయాలంటే రాజ్యసభ ఎంత మెజారిటీతో తీర్మానం చేయాలి?

• ఆప్షన్స్: A) హాజరై ఓటు వేసిన వారిలో 2/3 వ వంతు ప్రత్యేక మెజారిటీ, B) సాధారణ మెజారిటీ, C) 3/4 వ వంతు, D) ఏకగ్రీవంగా
• సమాధానం: A) హాజరై ఓటు వేసిన వారిలో 2/3 వ వంతు ప్రత్యేక మెజారిటీ (ఆర్టికల్ 249)
• వివరణ: రాజ్యసభ ఆర్టికల్ 249 ప్రకారం 2/3 మెజారిటీతో తీర్మానం ఆమోదిస్తే పార్లమెంట్ రాష్ట్ర జాబితాలోని అంశంపై చట్టం చేయవచ్చు.

93. భారతదేశ సమాఖ్య స్వరూపాన్ని ‘సహకార సమాఖ్య’ (Cooperative Federalism) అని అభివర్ణించింది ఎవరు?

• ఆప్షన్స్: A) గ్రేన్విల్లే ఆస్టిన్, B) కె.సి. వియర్, C) ఐవర్ జెన్నింగ్స్, D) మోరిస్ జోన్స్
• సమాధానం: A) గ్రేన్విల్లే ఆస్టిన్
• వివరణ: భారత రాజ్యాంగ నిర్మాతలు కేంద్ర, రాష్ట్రాల మధ్య సహకారాన్ని పెంపొందించేలా రాజ్యాంగాన్ని రూపొందించారని గ్రేన్విల్లే ఆస్టిన్ తెలిపారు.

94. భారతదేశంలో అఖిల భారత సర్వీసులు (All India Services) రద్దు చేసే లేదా కొత్త వాటిని ఏర్పాటు చేసే అధికారం ఏ సభకు ప్రత్యేకంగా ఉంది?

• ఆప్షన్స్: A) రాజ్యసభ (ఆర్టికల్ 312), B) లోక్‌సభ, C) రాష్ట్రాల శాసనసభలు, D) సుప్రీంకోర్టు
• సమాధానం: A) రాజ్యసభ (ఆర్టికల్ 312)
• వివరణ: ఆర్టికల్ 312 ప్రకారం కొత్త అఖిల భారత సర్వీసులను ఏర్పాటు చేయడానికి రాజ్యసభ మాత్రమే మొదటి తీర్మానం చేయాలి.

95. అంతర్రాష్ట్ర నదీ జలాల వివాదాల పరిష్కారం కోసం పార్లమెంట్ ఏ ఆర్టికల్ ప్రకారం చట్టం చేస్తుంది?

• ఆప్షన్స్: A) ఆర్టికల్ 262, B) ఆర్టికల్ 263, C) ఆర్టికల్ 280, D) ఆర్టికల్ 275
• సమాధానం: A) ఆర్టికల్ 262
• వివరణ: ఆర్టికల్ 262 ప్రకారం అంతర్రాష్ట్ర నదీ జలాల వివాదాలపై ట్రిబ్యునల్స్ ఏర్పాటు చేసే అధికారం పార్లమెంట్‌కు ఉంది.

96. 1969లో తమిళనాడు ప్రభుత్వం కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలపై ఏర్పాటు చేసిన ప్రసిద్ధ కమిటీ ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) రాజమన్నార్ కమిటీ, B) సర్కారియా కమిషన్, C) పుంచి కమిషన్, D) ఆనందపూర్ సాహిబ్ కమిటీ
• సమాధానం: A) రాజమన్నార్ కమిటీ
• వివరణ: తమిళనాడు ప్రభుత్వం డాక్టర్ పి.వి. రాజమన్నార్ ఆధ్వర్యంలో ఈ కమిటీని నియమించింది.

97. భారతదేశంలో ‘సమాఖ్య’ అనే పదం రాజ్యాంగంలోని ఏ భాగంలో లేదా ఆర్టికల్‌లో ఉంది?

• ఆప్షన్స్: A) ఎక్కడా లేదు, B) ఆర్టికల్ 1, C) పీఠిక, D) ఆర్టికల్ 368
• సమాధానం: A) ఎక్కడా లేదు
• వివరణ: రాజ్యాంగంలో ‘Federal’ అనే పదం బదులుగా ఆర్టికల్ 1 లో ‘Union of States’ (రాష్ట్రాల యూనియన్) అని వాడబడింది.

98. భారతదేశంలో కేంద్రం చేతిలో రాష్ట్రాలు బలహీనంగా ఉండటానికి ప్రధాన కారణం ఏమిటి?

• ఆప్షన్స్: A) ఏకపక్షంగా సరిహద్దులు మార్చే శక్తి పార్లమెంట్‌కు ఉండటం, బలమైన కేంద్ర జాబితా మరియు అత్యవసర అధికారాలు, B) రాష్ట్రాలకు అసలు బడ్జెట్ లేకపోవడం, C) రాష్ట్రాలకు శాసనసభలు లేకపోవడం, D) గవర్నర్ పదవి లేకపోవడం
• సమాధానం: A) ఏకపక్షంగా సరిహద్దులు మార్చే శక్తి పార్లమెంట్‌కు ఉండటం, బలమైన కేంద్ర జాబితా మరియు అత్యవసర అధికారాలు
• వివరణ: భారత రాజ్యాంగం యూనిటరీ ధోరణులను (ఏకకేంద్ర లక్షణాలను) కూడా కలిగి ఉండటం వల్ల కేంద్రం మరింత శక్తివంతంగా ఉంటుంది.

99. ఏ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా విద్యా, అడవులు వంటి అంశాలను రాష్ట్ర జాబితా నుండి ఉమ్మడి జాబితాకు మార్చారు?

• ఆప్షన్స్: A) 42వ రాజ్యాంగ సవరణ (1976), B) 44వ రాజ్యాంగ సవరణ (1978), C) 86వ సవరణ, D) 101వ సవరణ
• సమాధానం: A) 42వ రాజ్యాంగ సవరణ (1976)
• వివరణ: 42వ సవరణ ద్వారా 5 అంశాలను రాష్ట్ర జాబితా నుండి ఉమ్మడి జాబితాలోకి మార్చడం ద్వారా కేంద్రం తన పరిధిని పెంచుకుంది.

100. ఉమ్మడి జాబితాలోని అంశాలపై కేంద్రం మరియు రాష్ట్రాల మధ్య చట్టపరమైన సంఘర్షణ ఏర్పడితే ఏది చెల్లుబాటు అవుతుంది?

• ఆప్షన్స్: A) కేంద్రం చేసిన చట్టం, B) రాష్ట్రం చేసిన చట్టం, C) సుప్రీంకోర్టు నిర్ణయం ప్రకారం ఏదో ఒకటి, D) రెండూ రద్దవుతాయి
• సమాధానం: A) కేంద్రం చేసిన చట్టం
• వివరణ: ఉమ్మడి జాబితాలోని అంశాలపై కేంద్ర, రాష్ట్రాలు చట్టాలు చేయవచ్చు కానీ విరుద్ధంగా ఉంటే కేంద్ర చట్టమే చెల్లుతుంది (ఆర్టికల్ 254).

101. భారతదేశంలో జాతీయ సమైక్యతను కాపాడటానికి ఉపయోగపడే ఏకైక పౌరసత్వం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) ఏక పౌరసత్వం (Single Citizenship), B) ద్వంద్వ పౌరసత్వం, C) ప్రాంతీయ పౌరసత్వం, D) విదేశీ పౌరసత్వం
• సమాధానం: A) ఏక పౌరసత్వం (Single Citizenship)
• వివరణ: బ్రిటన్ మాదిరిగా భారత్‌లోనూ దేశమంతటికి వర్తించే ఏక పౌరసత్వం మాత్రమే ఉంది.

102. భారతదేశంలో ఆర్థిక అత్యవసర పరిస్థితి (ఆర్టికల్ 360) ఇప్పటివరకు ఎన్నిసార్లు విధించబడింది?

• ఆప్షన్స్: A) ఒక్కసారి కూడా విధించలేదు, B) ఒకసారి, C) రెండు సార్లు, D) మూడు సార్లు
• సమాధానం: A) ఒక్కసారి కూడా విధించలేదు
• వివరణ: భారత చరిత్రలో ఇప్పటివరకు ఆర్థిక అత్యవసర పరిస్థితిని అమలు చేయాల్సిన అవసరం రాలేదు.

103. రాష్ట్రాలలో రాజ్యాంగ యంత్రాగారం విఫలమైనప్పుడు విధించే ఆర్టికల్ 356 ని ఏమంటారు?

• ఆప్షన్స్: A) రాష్ట్రపతి పాలన (President’s Rule), B) ఆర్థిక అత్యవసర పరిస్థితి, C) జాతీయ అత్యవసర పరిస్థితి, D) శాసన అత్యవసర పరిస్థితి
• సమాధానం: A) రాష్ట్రపతి పాలన (President’s Rule)
• వివరణ: రాష్ట్రంలో శాంతిభద్రతలు లేదా పరిపాలన రాజ్యాంగ విరుద్ధంగా జరిగితే గవర్నర్ నివేదిక ఆధారంగా రాష్ట్రపతి పాలన విధిస్తారు.

104. ‘ఎస్.ఆర్. బొమ్మై కేసు’ (1994) సుప్రీంకోర్టు తీర్పు దేనికి సంబంధించింది?

• ఆప్షన్స్: A) ఆర్టికల్ 356 (రాష్ట్రపతి పాలన దుర్వినియోగం అరికట్టడం), B) ప్రాథమిక హక్కులు, C) పీఠిక సవరణ, D) ఎన్నికల సంస్కరణలు
• సమాధానం: A) ఆర్టికల్ 356 (రాష్ట్రపతి పాలన దుర్వినియోగం అరికట్టడం)
• వివరణ: ఎస్.ఆర్. బొమ్మై కేసులో సుప్రీంకోర్టు ఆర్టికల్ 356 దుర్వినియోగాన్ని నిరోధించడానికి కొన్ని మార్గదర్శకాలను మరియు బలపరీక్ష (Floor Test) నిధిని తప్పనిసరి చేసింది.

105. భారతదేశంలో ప్రణాళికా సంఘం స్థానంలో సహకార సమాఖ్య స్ఫూర్తితో ఏర్పాటైన సంస్థ ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog), B) జాతీయ అభివృద్ధి మండలి, C) ఆర్థిక సంఘం, D) ఫైనాన్స్ కమిషన్
• సమాధానం: A) నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog)
• వివరణ: 2015లో ఏర్పాటైన నీతి ఆయోగ్ రాష్ట్రాల భాగస్వామ్యంతో ‘బాటమ్-అప్’ విధానాన్ని అమలు చేస్తోంది.

106. నీతి ఆయోగ్ పాలక మండలిలో (Governing Council) సభ్యులుగా ఎవరు ఉంటారు?

• ఆప్షన్స్: A) అన్ని రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రులు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్లు, B) కేవలం ప్రధాన మంత్రి, C) పార్లమెంట్ సభ్యులు, D) సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తులు
• సమాధానం: A) అన్ని రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రులు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్లు
• వివరణ: ఇది దేశ ప్రణాళికా నిర్మాణంలో రాష్ట్రాలకు సముచిత స్థానం కల్పిస్తుంది.

107. పుంచి కమిషన్ (Punchhi Commission) ఎప్పుడు నియమించబడింది?

• ఆప్షన్స్: A) 2007, B) 1983, C) 1991, D) 2002
• సమాధానం: A) 2007
• వివరణ: కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలపై రెండవ కమిషన్‌గా జస్టిస్ ఎం.ఎం. పుంచి ఆధ్వర్యంలో 2007లో ఇది ఏర్పాటైంది.

108. కేంద్రం రాష్ట్రాలకు ఇచ్చే విచక్షణా రహిత మరియు విచక్షణా పూర్వక గ్రాంట్ల (Grants-in-aid) గురించి తెలిపే ఆర్టికల్స్ ఏవి?

• ఆప్షన్స్: A) ఆర్టికల్ 275 మరియు 282, B) ఆర్టికల్ 268 మరియు 269, C) ఆర్టికల్ 356, D) ఆర్టికల్ 245
• సమాధానం: A) ఆర్టికల్ 275 మరియు 282
• వివరణ: కేంద్రం రాష్ట్రాలకు ఆర్థిక సహాయం అందించడానికి ఈ ఆర్టికల్స్ వెసులుబాటు కల్పిస్తాయి.

109. భారతదేశంలో అఖిల భారత సర్వీసులు (AIS) ఏర్పాటు చేసే అధికారం ఏ ఆర్టికల్ ద్వారా లభిస్తుంది?

• ఆప్షన్స్: A) ఆర్టికల్ 312, B) ఆర్టికల్ 315, C) ఆర్టికల్ 324, D) ఆర్టికల్ 356
• సమాధానం: A) ఆర్టికల్ 312
• వివరణ: రాజ్యసభ ప్రత్యేక తీర్మానం ద్వారా పార్లమెంట్ కొత్త అఖిల భారత సర్వీసులను సృష్టించవచ్చు.

110. భారతదేశంలో సమాఖ్య వ్యవస్థ యొక్క ముఖ్య లక్షణాలలో లేనిది ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) ఏక పౌరసత్వం, B) అధికార విభజన, C) లిఖిత రాజ్యాంగం, D) స్వతంత్ర న్యాయవ్యవస్థ
• సమాధానం: A) ఏక పౌరసత్వం
• వివరణ: ఏక పౌరసత్వం అనేది ఏకకేంద్ర (Unitary) లక్షణం, సమాఖ్య లక్షణం కాదు.

111. అంతర్రాష్ట్ర మండలి (Inter-State Council) సమావేశాలకు ఎవరు అధ్యక్షత వహిస్తారు?

• ఆప్షన్స్: A) ప్రధాన మంత్రి, B) రాష్ట్రపతి, C) కేంద్ర హోం మంత్రి, D) లోక్‌సభ స్పీకర్
• సమాధానం: A) ప్రధాన మంత్రి
• వివరణ: అంతర్రాష్ట్ర మండలికి ప్రధాన మంత్రి చైర్మన్‌గా వ్యవహరిస్తారు.

112. భారత రాజ్యాంగంలో ‘సహకార సమాఖ్య’ భావన దేని ద్వారా ఎక్కువగా బలపడుతుంది?

• ఆప్షన్స్: A) జిఎస్టి కౌన్సిల్, నీతి ఆయోగ్ మరియు అంతర్రాష్ట్ర మండలి, B) రాష్ట్రపతి పాలన, C) గవర్నర్ వ్యవస్థ, D) అఖిల భారత సర్వీసులు
• సమాధానం: A) జిఎస్టి కౌన్సిల్, నీతి ఆయోగ్ మరియు అంతర్రాష్ట్ర మండలి
• వివరణ: ఇవి కేంద్ర, రాష్ట్రాల మధ్య పరస్పర సహకారాన్ని పెంపొందించే వేదికలు.

113. రాష్ట్ర జాబితాలోని అంశాలపై అత్యవసర పరిస్థితి లేనప్పుడు కూడా పార్లమెంట్ చట్టం చేయగల సందర్భం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ రాష్ట్రాలు కోరితే (ఆర్టికల్ 252), B) సుప్రీంకోర్టు చెబితే, C) ప్రధాని తలచుకుంటే, D) గవర్నర్ సిఫారసు చేస్తే
• సమాధానం: A) రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ రాష్ట్రాలు కోరితే (ఆర్టికల్ 252)
• వివరణ: సంబంధిత రాష్ట్రాల శాసనసభలు కోరితే పార్లమెంట్ ఆ రాష్ట్రాలకు సంబంధించిన రాష్ట్ర జాబితా అంశాలపై చట్టాలు చేయవచ్చు.

114. భారతదేశంలో ఏకకేంద్ర మరియు సమాఖ్య లక్షణాల మిశ్రమం ఉందని రాజ్యాంగ నిపుణులు ఎందుకు అంటారు?

• ఆప్షన్స్: A) సాధారణ సమయాల్లో సమాఖ్యగా, అత్యవసర సమయాల్లో ఏకకేంద్రంగా మారుతుంది కాబట్టి, B) రాజ్యాంగంలో సమాఖ్య అనే పదం లేదు కాబట్టి, C) రాష్ట్రాలు బలహీనంగా ఉన్నాయి కాబట్టి, D) పార్లమెంట్ సర్వశక్తివంతమైనది కాబట్టి
• సమాధానం: A) సాధారణ సమయాల్లో సమాఖ్యగా, అత్యవసర సమయాల్లో ఏకకేంద్రంగా మారుతుంది కాబట్టి
• వివరణ: ఇది భారత రాజ్యాంగం యొక్క ప్రత్యేకమైన మరియు ప్రత్యేకమైన స్వరూపం.

115. GST కౌన్సిల్ ఏర్పాటుకు సంబంధించిన రాజ్యాంగ సవరణ ఆర్టికల్ ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) ఆర్టికల్ 279A, B) ఆర్టికల్ 280, C) ఆర్టికల్ 263, D) ఆర్టికల్ 300A
• సమాధానం: A) ఆర్టికల్ 279A
• వివరణ: 101వ సవరణ ద్వారా చేర్చబడిన ఆర్టికల్ 279A జీఎస్టీ మండలి ఏర్పాటును నిర్దేశిస్తుంది.

116. భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం పన్నులు విధించే మరియు వసూలు చేసే అధికారాలు కేంద్ర-రాష్ట్రాల మధ్య ఏ షెడ్యూల్ ద్వారా విభజించబడ్డాయి?

• ఆప్షన్స్: A) 7వ షెడ్యూల్, B) 8వ షెడ్యూల్, C) 9వ షెడ్యూల్, D) 11వ షెడ్యూల్
• సమాధానం: A) 7వ షెడ్యూల్
• వివరణ: పన్ను విధించే అధికారాలు కూడా 7వ షెడ్యూల్‌లోని మూడు జాబితాల ద్వారా విభజించబడ్డాయి.

117. భారత రాజ్యాంగంలో ‘ప్రాంతీయ స్వయంప్రతిపత్తి’ (Regional Autonomy) కి ఏకకేంద్ర లక్షణాల ద్వారా ఎక్కడ భంగం కలుగుతుంది?

• ఆప్షన్స్: A) గవర్నర్ నియామకం మరియు ఆర్టికల్ 356 వాడకం ద్వారా, B) పంచాయతీ రాజ్ వ్యవస్థ ద్వారా, C) ఉమ్మడి జాబితా ద్వారా, D) ఎన్నికల సంఘం ద్వారా
• సమాధానం: A) గవర్నర్ నియామకం మరియు ఆర్టికల్ 356 వాడకం ద్వారా
• వివరణ: కేంద్రం నియమించే గవర్నర్ మరియు రాష్ట్రపతి పాలన వంటి నిబంధనలు రాష్ట్రాల స్వయంప్రతిపత్తిని తగ్గిస్తాయని విమర్శ ఉంది.

118. భారతదేశంలో సమాఖ్య వ్యవస్థ విజయవంతంగా నడవడానికి అత్యంత కీలకమైన అంశం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) కేంద్ర, రాష్ట్రాల మధ్య పరస్పర సహకారం మరియు రాజ్యాంగబద్ధమైన సంయమనం, B) రాష్ట్రాల వద్ద పూర్తి సైనిక శక్తి ఉండటం, C) కేంద్రం పూర్తిగా బలహీనంగా ఉండటం, D) ప్రాంతీయ పార్టీలు లేకపోవడం
• సమాధానం: A) కేంద్ర, రాష్ట్రాల మధ్య పరస్పర సహకారం మరియు రాజ్యాంగబద్ధమైన సంయమనం
• వివరణ: బలమైన కేంద్రం ఉన్నప్పటికీ, రాజ్యాంగ పరిధిలో రాష్ట్రాలతో సమన్వయం చేసుకోవడం సమాఖ్య విజయానికి ఆధారం.

119. భారత సమాఖ్యను ‘బార్గేనింగ్ ఫెడరల్జమ్’ (బేరసారాల సమాఖ్య) అని పేర్కొన్న ప్రసిద్ధ రాజకీయ శాస్త్రవేత్త ఎవరు?

• ఆప్షన్స్: A) మోరిస్ జోన్స్, B) కె.సి. వియర్, C) గ్రేన్విల్లే ఆస్టిన్, D) ఐవర్ జెన్నింగ్స్
• సమాధానం: A) మోరిస్ జోన్స్
• వివరణ: రాజకీయ పార్టీలు మరియు నిధుల కేటాయింపు విషయంలో కేంద్ర, రాష్ట్రాల మధ్య బేరసారాలు జరుగుతాయని మోరిస్ జోన్స్ పేర్కొన్నారు.

120. అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలను అమలు చేయడానికి పార్లమెంట్ రాష్ట్ర జాబితాలోని అంశాలపై ఏ ఆర్టికల్ ప్రకారం చట్టం చేయవచ్చు?

• ఆప్షన్స్: A) ఆర్టికల్ 253, B) ఆర్టికల్ 249, C) ఆర్టికల్ 252, D) ఆర్టికల్ 250
• సమాధానం: A) ఆర్టికల్ 253
• వివరణ: అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలు లేదా సంధులను అమలు చేయడానికి పార్లమెంట్ రాష్ట్ర జాబితాలోనైనా చట్టాలు చేయవచ్చు.

121. భారత రాజ్యాంగంలోని ఏ ఆర్టికల్ రాష్ట్రాలు కేంద్ర ప్రభుత్వ ఆస్తులకు భంగం వాటిల్లకుండా ఉండేలా చూసుకోవాలని తెలుపుతుంది?

• ఆప్షన్స్: A) ఆర్టికల్ 285 మరియు 289, B) ఆర్టికల్ 263, C) ఆర్టికల్ 356, D) ఆర్టికల్ 300
• సమాధానం: A) ఆర్టికల్ 285 మరియు 289
• వివరణ: కేంద్ర, రాష్ట్రాల పరస్పర ఆస్తులకు పన్ను మినహాయింపును ఈ ఆర్టికల్స్ కల్పిస్తాయి.

122. భారతదేశంలో ఏకకేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని పోలిన లక్షణాలలో ‘ఆల్ ఇండియా సర్వీసెస్’ (AIS) ఎందుకు వ్యతిరేకించబడ్డాయి?

• ఆప్షన్స్: A) ఇవి రాష్ట్రాల పరిపాలనా స్వయంప్రతిపత్తిని దెబ్బతీస్తాయని, B) ఇవి కేంద్రానికి ఖర్చు ఎక్కువని, C) ఇవి నాణ్యత లేనివని, D) ఇవి రాజ్యాంగ విరుద్ధమని
• సమాధానం: A) ఇవి రాష్ట్రాల పరిపాలనా స్వయంప్రతిపత్తిని దెబ్బతీస్తాయని
• వివరణ: అఖిల భారత సర్వీసు అధికారులపై (IAS, IPS) కేంద్రం నియంత్రణ ఉండటం వల్ల ఇవి రాష్ట్రాల స్వయంప్రతిపత్తికి వ్యతిరేకమని కొందరు విమర్శిస్తారు.

123. ‘కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలు’ ప్రధానంగా ఏయే రంగాలలో విభజించబడ్డాయి?

• ఆప్షన్స్: A) శాసన, పరిపాలనా మరియు ఆర్థిక సంబంధాలు, B) కేవలం ఆర్థిక సంబంధాలు, C) విదేశీ మరియు రక్షణ సంబంధాలు, D) న్యాయ సంబంధాలు మాత్రమే
• సమాధానం: A) శాసన, పరిపాలనా మరియు ఆర్థిక సంబంధాలు
• వివరణ: రాజ్యాంగం ప్రకారం కేంద్ర-రాష్ట్రాల మధ్య సంబంధాలు ఈ మూడు ప్రధాన రంగాలుగా విభజించబడ్డాయి.

124. భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం రాష్ట్ర శాసనసభలు చేసిన చట్టాలపై గవర్నర్ ఏ విధంగా వీటో అధికారాన్ని కలిగి ఉంటారు?

• ఆప్షన్స్: A) ఆమోదించవచ్చు, నిలిపివేయవచ్చు లేదా రాష్ట్రపతి పరిశీలన కోసం రిజర్వ్ చేయవచ్చు, B) రద్దు చేసేయవచ్చు, C) కేంద్రానికి పంపి నేరుగా మార్చవచ్చు, D) ఎలాంటి అధికారం లేదు
• సమాధానం: A) ఆమోదించవచ్చు, నిలిపివేయవచ్చు లేదా రాష్ట్రపతి పరిశీలన కోసం రిజర్వ్ చేయవచ్చు
• వివరణ: ఆర్టికల్ 200 ప్రకారం గవర్నర్‌కు ఈ విచక్షణాధికారాలు ఉన్నాయి.

125. భారతదేశంలో ‘సమాఖ్య’ అనే పదాన్ని రాజ్యాంగ నిర్మాతలు ఎందుకు స్పష్టంగా వాడుకుండా ‘యూనియన్ ఆఫ్ స్టేట్స్’ అని రాశారు?

• ఆప్షన్స్: A) రాష్ట్రాలు స్వచ్ఛందంగా ఏర్పరచుకున్న ఒప్పందం ఫలితంగా రాలేదు కాబట్టి మరియు దేశం విడదీయరానిది కాబట్టి, B) వారికి ఆ పదం ఇష్టం లేక, C) బ్రిటిష్ వారు వ్యతిరేకించడం వల్ల, D) రాజ్యాంగం చిన్నదిగా ఉండాలని
• సమాధానం: A) రాష్ట్రాలు స్వచ్ఛందంగా ఏర్పరచుకున్న ఒప్పందం ఫలితంగా రాలేదు కాబట్టి మరియు దేశం విడదీయరానిది కాబట్టి
• వివరణ: డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ ప్రకారం అమెరికా లాగా రాష్ట్రాలు ఒప్పందం చేసుకొని విడిపోవడానికి వీలులేని ‘యూనియన్’ ఇది.

126. భారత రాజ్యాంగంలో అత్యవసర అధికారాలు (Emergency Powers) ఏ దేశం నుండి ప్రేరణ పొందాయి?

• ఆప్షన్స్: A) జర్మనీ (వైమార్ రాజ్యాంగం), B) బ్రిటన్, C) అమెరికా, D) కెనడా
• సమాధానం: A) జర్మనీ (వైమార్ రాజ్యాంగం)
• వివరణ: అత్యవసర సమయాల్లో కేంద్రం అధికారాలు పెరిగే విధానం జర్మనీ రాజ్యాంగం నుండి గ్రహించబడింది.

127. ఆర్థిక అత్యవసర పరిస్థితి (ఆర్టికల్ 360) సమయంలో రాష్ట్రాల శాసనసభలు ఆమోదించే ధన బిల్లులు (Money Bills) ఎవరి ఆమోదం పొందాలి?

• ఆప్షన్స్: A) రాష్ట్రపతి ఆమోదం, B) గవర్నర్ ఆమోదం మాత్రమే, C) సుప్రీంకోర్టు ఆమోదం, D) ప్రధాని ఆమోదం
• సమాధానం: A) రాష్ట్రపతి ఆమోదం
• వివరణ: ఆర్థిక అత్యవసర సమయాల్లో రాష్ట్రాల ఆర్థిక విషయాలపై కూడా కేంద్రం పూర్తి నియంత్రణ సాధిస్తుంది.

128. భారతదేశంలో సమాఖ్య వ్యవస్థ మరియు రాజ్యాంగ పరిరక్షణకు అంతిమ న్యాయమూర్తిగా ఎవరు వ్యవహరిస్తారు?

• ఆప్షన్స్: A) సుప్రీంకోర్టు (Supreme Court), B) పార్లమెంట్, C) రాష్ట్రపతి, D) ప్రధాన మంత్రి
• సమాధానం: A) సుప్రీంకోర్టు (Supreme Court)
• వివరణ: కేంద్ర-రాష్ట్రాల మధ్య అధికార వివాదాలు తలెత్తినప్పుడు రాజ్యాంగాన్ని వ్యాఖ్యానించి తీర్పునిచ్చే అధికారం సుప్రీంకోర్టుకు (ఆర్టికల్ 131) ఉంది.

129. భారత రాజ్యాంగంలో కేంద్ర, రాష్ట్రాల మధ్య అధికారాలను విభజించడానికి ఉపయోగించిన జాబితాలు ఏవి?

• ఆప్షన్స్: A) కేంద్ర జాబితా, రాష్ట్ర జాబితా, ఉమ్మడి జాబితా, B) కేవలం కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర జాబితాలు, C) పన్నుల జాబితా, D) ప్రాంతీయ జాబితాలు
• సమాధానం: A) కేంద్ర జాబితా, రాష్ట్ర జాబితా, ఉమ్మడి జాబితా
• వివరణ: రాజ్యాంగంలోని 7వ షెడ్యూల్ ఈ మూడు జాబితాల ద్వారా అధికారాలను స్పష్టంగా విభజించింది.

130. భారత సమాఖ్య వ్యవస్థలో రాష్ట్రాలకు మరియు కేంద్రానికి మధ్య ఎలాంటి శాసన సంబంధాలు ఉంటాయి?

• ఆప్షన్స్: A) ప్రాదేశిక మరియు విషయాల వారీగా విభజన సంబంధాలు, B) కేవలం కేంద్రం ఆజ్ఞలు పాటించే సంబంధాలు, C) స్వతంత్ర సంబంధాలు, D) ఎలాంటి సంబంధాలు ఉండవు
• సమాధానం: A) ప్రాదేశిక మరియు విషయాల వారీగా విభజన సంబంధాలు
• వివరణ: ఆర్టికల్ 245 ప్రకారం పార్లమెంట్ దేశమంతటికి లేదా ఏ ప్రాంతానికైనా, రాష్ట్ర శాసనసభలు కేవలం ఆ రాష్ట్ర పరిధికి మాత్రమే చట్టాలు చేయగలవు.

131. కేంద్ర ప్రభుత్వం రాష్ట్రాలకు జారీ చేసే పరిపాలనాపరమైన ఆదేశాలను పాటించడంలో రాష్ట్రాలు విఫలమైతే ఏ ఆర్టికల్ వర్తిస్తుంది?

• ఆప్షన్స్: A) ఆర్టికల్ 365, B) ఆర్టికల్ 352, C) ఆర్టికల్ 360, D) ఆర్టికల్ 280
• సమాధానం: A) ఆర్టికల్ 365
• వివరణ: కేంద్రం ఇచ్చే నిర్దేశాలను పాటించడంలో రాష్ట్రం విఫలమైతే, రాజ్యాంగ యంత్రాగారం విఫలమైనట్లు భావించి ఆర్టికల్ 356 కింద రాష్ట్రపతి పాలన విధించడానికి ఆర్టికల్ 365 అవకాశం కల్పిస్తుంది.

132. భారతదేశంలో ప్రాంతీయ పార్టీల ప్రాముఖ్యత సమాఖ్య వ్యవస్థపై ఎలాంటి ప్రభావాన్ని చూపుతుంది?

• ఆప్షన్స్: A) సహకార సమాఖ్యను బలపరుస్తుంది మరియు రాష్ట్రాల గొంతుకను జాతీయ స్థాయిలో వినిపిస్తుంది, B) సమాఖ్యను నాశనం చేస్తుంది, C) కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని బలహీనపరుస్తుంది, D ఎలాంటి ప్రభావం చూపదు
• సమాధానం: A) సహకార సమాఖ్యను బలపరుస్తుంది మరియు రాష్ట్రాల గొంతుకను జాతీయ స్థాయిలో వినిపిస్తుంది
• వివరణ: సంకీర్ణ ప్రభుత్వాల కాలంలో ప్రాంతీయ పార్టీల పాత్ర కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలను సమతుల్యం చేయడానికి దోహదపడింది.

133. భారతదేశంలో సమాఖ్య వ్యవస్థను బలపరిచే ప్రధాన న్యాయపరమైన అంశం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) సుప్రీంకోర్టు యొక్క స్వతంత్రత మరియు న్యాయ సమీక్షా అధికారం (Judicial Review), B) పార్లమెంట్ ఆధిపత్యం, C) రాష్ట్రపతి విచక్షణాధికారాలు, D) గవర్నర్ పదవి
• సమాధానం: A) సుప్రీంకోర్టు యొక్క స్వతంత్రత మరియు న్యాయ సమీక్షా అధికారం (Judicial Review)
• వివరణ: కేంద్రం లేదా రాష్ట్రాలు రాజ్యాంగ పరిధిని అతిక్రమిస్తే వాటిని కొట్టివేసే అధికారం న్యాయవ్యవస్థకు ఉంది.

134. జోనల్ కౌన్సిల్స్ (ప్రాంతీయ మండళ్లు) ఏ చట్టం ద్వారా ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి?

• ఆప్షన్స్: A) రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం – 1956, B) రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం, C) భారత ప్రభుత్వ చట్టం 1935, D) పార్లమెంట్ సాధారణ తీర్మానం
• సమాధానం: A) రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం – 1956
• వివరణ: దేశంలో జాతీయ సమైక్యతను, రాష్ట్రాల మధ్య సహకారాన్ని పెంపొందించడానికి 1956 చట్టం ద్వారా 5 ప్రాంతీయ మండళ్లు ఏర్పాటయ్యాయి.

135. జోనల్ కౌన్సిల్స్ (ప్రాంతీయ మండళ్లు) సమావేశాలకు ఎవరు అధ్యక్షత వహిస్తారు?

• ఆప్షన్స్: A) కేంద్ర హోం మంత్రి, B) ప్రధాన మంత్రి, C) రాష్ట్రపతి, D) ఆయా రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రులు (రొటేషన్ పద్ధతిలో)
• సమాధానం: A) కేంద్ర హోం మంత్రి
• వివరణ: కేంద్ర హోం మంత్రి ఈ ప్రాంతీయ మండళ్లకు చైర్మన్‌గా వ్యవహరిస్తారు.

136. నార్త్-ఈస్టర్న్ కౌన్సిల్ (ఈశాన్య మండలి) ఏ సంవత్సరంలో చట్టం ద్వారా ఏర్పాటు చేయబడింది?

• ఆప్షన్స్: A) 1971, B) 1956, C) 1990, D) 2000
• సమాధానం: A) 1971
• వివరణ: ఈశాన్య రాష్ట్రాల అభివృద్ధి మరియు సమన్వయం కోసం నార్త్-ఈస్టర్న్ కౌన్సిల్ చట్టం, 1971 ద్వారా ఇది ఏర్పాటయింది.

137. భారతదేశంలో ‘బడ్జెట్’ ప్రవేశపెట్టేటప్పుడు కేంద్ర, రాష్ట్రాల ఆర్థిక సంబంధాలకు సంబంధించి ఏ నిబంధన ప్రధానమైనది?

• ఆప్షన్స్: A) పార్లమెంట్ ఆమోదించిన పన్నుల పంపిణీ మరియు ఆర్థిక సంఘం సిఫారసులు, B) రాష్ట్రాల బడ్జెట్‌ను కేంద్రమే తయారు చేయడం, C) రాష్ట్రాలకు పన్ను వసూలు చేసే హక్కు లేకపోవడం, D) కేంద్రం మాత్రమే అన్ని ఖర్చులు భరించడం
• సమాధానం: A) పార్లమెంట్ ఆమోదించిన పన్నుల పంపిణీ మరియు ఆర్థిక సంఘం సిఫారసులు
• వివరణ: ఆర్థిక సంఘం సూచనల మేరకు కేంద్రం పన్నుల రాబడిని రాష్ట్రాలతో పంచుకుంటుంది.

138. భారత సమాఖ్యలో ‘ద్విసభా విధానం’ (Bicameralism) ఏ స్థాయిలో ఉంటుంది?

• ఆప్షన్స్: A) పార్లమెంట్ (లోక్‌సభ మరియు రాజ్యసభ) స్థాయిలో మరియు కొన్ని రాష్ట్రాల శాసనసభలలో, B) కేవలం రాష్ట్ర స్థాయిలో, C) కేవలం సుప్రీంకోర్టులో, D) ఎక్కడా లేదు
• సమాధానం: A) పార్లమెంట్ (లోక్‌సభ మరియు రాజ్యసభ) స్థాయిలో మరియు కొన్ని రాష్ట్రాల శాసనసభలలో
• వివరణ: సమాఖ్య లక్షణాలలో ఒకటైన ద్విసభా విధానం కేంద్రంలో లోక్‌సభ, రాజ్యసభల రూపంలో అమలవుతోంది.

139. రాజ్యాంగంలోని ఏ ఆర్టికల్ ప్రకారం పార్లమెంట్ కొత్త రాష్ట్రాలను ఏర్పాటు చేయవచ్చు లేదా ఉన్న రాష్ట్రాల పేర్లు, సరిహద్దులు మార్చవచ్చు?

• ఆప్షన్స్: A) ఆర్టికల్ 3, B) ఆర్టికల్ 1, C) ఆర్టికల్ 368, D) ఆర్టికల్ 2
• సమాధానం: A) ఆర్టికల్ 3
• వివరణ: ఆర్టికల్ 3 ప్రకారం పార్లమెంట్ సాధారణ మెజారిటీతో రాష్ట్రాల సరిహద్దులను మార్చగలదు, ఇది కేంద్రానికి ఎక్కువ బలాన్ని ఇస్తుంది.

140. భారతదేశ సమాఖ్య వ్యవస్థ యొక్క ప్రత్యేకతను వివరిస్తూ ‘ఇది ఒక సహకార సమాఖ్య మరియు అవసరమైనప్పుడు ఏకకేంద్రంగా మారుతుంది’ అని నిరూపించే అత్యంత సరైన పదం ఏది?

• ఆప్షన్స్: A) అర్ధ-సమఖ్య (Quasi-Federal), B) సంపూర్ణ సమాఖ్య, C) ఏకకేంద్ర రాజ్యం, D) రాజరికం
• సమాధానం: A) అర్ధ-సమఖ్య (Quasi-Federal)
• వివరణ: కె.సి. వియర్ పేర్కొన్నట్లుగా భారత్ సమాఖ్య మరియు ఏకకేంద్ర లక్షణాల సమ్మేళనమైన అర్ధ-సమఖ్యగా కొనసాగుతోంది.